Кіріспе
Жапон балалар әңгімесі – Гон есімді кішкентай түлкінің өмірі туралы жапон балалар әңгімесі. Бұл әңгіме Ниими Нанкичидің шедеврі саналады, оны кейде Жапонияның Ханс Кристиан Андерсені деп те атайды.
is a Japanese children's story about the life of a little fox called Gon. The story is considered the masterpiece of Niimi Nankichi, also sometimes known as the Hans Christian Andersen of Japan.
Қысқаша мазмұны
Гон – кішкентай түлкі. Тамақ іздеп, ол кішкентай ауылға келеді, онда ол қайта-қайта тамақ ұрлап, басқа да бұзақылықтар жасайды, үнемі ашулы ауыл тұрғындарынан қашып жүреді. Бір күні Гон Хёджудың алдынан сорпа балық ұрлап алады, Хёджу оны ауру анасына беруге ниеттенген еді. Кейіннен анасы қайтыс болады. Гон өзінің қателігін түсініп, Хёджуға ұрлаған заттарын жасырын сыйлап, өтеуге тырысады, бірақ ауыл тұрғындары Хёджуды ұрлық жасады деп айыптап, ұрып-соғады. Содан кейін Гон орманнан жинаған саңырауқұлақтар мен жаңғақтарды ғана береді. Хёджу сыйлықтарға риза, бірақ олардың қайдан келгенін білмейді. Бір күні Хёджу түлкінің тығылып жүргенін көріп, анасының өліміне ашуланып, оны атып өлтіреді. Тек содан кейін ғана ол қорқынышқа толып, атып өлтірген түлкінің оған барлық саңырауқұлақтар мен жаңғақтарды бергенін біледі.
Талдау
Жапондық әңгімелер әрқашан бақытты аяқталмайды. Осы әңгімеде Хёдзюдің анасы қайтыс болады, Гон өзінің қатесін өтеуге тырылғанда Хёдзю оны атып жаралайды, ал Хёдзю оған көмектесуге тырысқан түлкіні атқандығы үшін өзін кінәлі сезінеді. Мұндағы мораль көбінесе әркім өзінің тағдырын қабылдауы керек деп түсіндіріледі. Түлкілер (кицуне қараңыз) жапон мәдениетінде сонымен қатар сиқырлы және көбінесе ойыншыл жануарлар ретінде де көрінеді. Кейбір халық әңгімелерінде түлкілердің басқа тірі жандар мен заттардың кейпіне ену үшін өз пішінін қалай өзгертетіні айтылады. Гон кейде адамдарды еліктейді, бірақ мұнда ешқандай сиқырлы күштер жоқ сияқты. Гон ұрлаған шаян балық Хёдзюдің анасының өлімін жеделдетіп немесе оған себеп болуы мүмкін. Шаян балығынан жасалған тағамдар Жапонияда, әсіресе жазғы ыстықта күш беруге белгілі (қабаяки қараңыз).
Автордың білімі
Нанкичи 1930 жылы он жеті жасында, естіген жапон халық ертегісіне негіздеме жасап, осы әңгімені жазды. Ол бұл әңгімені Айчи префектурасының Ханда қаласында жазды, ол оның туған жері еді. Ол 4 жасында анасынан айырылғандықтан, бұл ертегіге терең сезіммен қабылдады. Гон сияқты, Нанкичи де көп жасаған жоқ, 29 жасында туберкулезден көз жұмды.
Қабылдау
"Гон, Түлкі" жақсы пікірлер алды. Мэрилин Танигучи "Мектеп кітапханасы журналында" жариялаған рецензиясында оны "үлкен оқырмандарға әсер ететін, жалғыз аутсайдердің күресімен бірге сезінетін әсерлі оқиға" деп сипаттады және "Мұғалімдер Жапонияның бай мәдениетіне үңілуге мүмкіндік алады" деп атап өтті. Kirkus Reviews "Оқиға барысында жапон мәдениеті мен салт-дәстүрлері туралы көптеген мәліметтер беріледі" деп жазды және "(Суретші Генжиру) Митаның әдемі әрі нәзік түпнұсқа акварельдері оқырмандарға осы ұзақ оқиғаны оқығанда көздеріне қуаныш сыйлайды" деп түсіндірді. Соңында, "күтпеген және зорлық-зомбылыққа толы аяқталуы оқырмандар табуды қиындатуы мүмкін, бірақ ол батыс емес әңгімелеу өнерімен таныстыратын құнды туынды" делінген. JQ журналы оны "жас өспірімдер үшін құнды оқу" деп бағалады.
Өзгерістер
Кітап "Гонгицуне" (ごんぎつね) анимациялық фильміне айналдырылды, онда Гонның дауысын Маюми Танака сомдады. Фильмнің премьерасы 1985 жылдың наурыз айында өтті. Накити Ниимидің "Гонгицуне" романынан шабыттанған бұл туындының сценарийін жазған Такеши Яширо сонымен қатар TECARAT stop motion animation студиясында режиссерлік және анимациялық жұмыстарды атқарды. 2020 жылдың 28 ақпаны мен 5 наурызы аралығында Жапонияда көрсетілетіні туралы хабарланды. Гон роліне Масато Танака, ал Хёдзю роліне Мию Ирино дауыс берді.