Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан композиторы Эрнандо Франко (1532 – 28 қараша, 1585) – қайта өрлеу дәуірінде өмір сүрген испан композиторы, негізгі қызметі Гватемала мен Мексикада болған.
Spanish composer
Hernando Franco (1532 – November 28, 1585) was a Spanish composer of the Renaissance, who was mainly active in Guatemala and Mexico.
Өмір
Франко 16-шы ғасырда Жаңа әлемге келген көптеген адамдардың бастау аймағы болған Экстремадурадағы Галисуэлада (қазіргі Эспарагоса-де-Ларес, Бадахос провинциясының бір бөлігі) дүниеге келді. Ол музыканы Сеговия соборында хор ұлы ретінде, кейін шебер және саяхатшы ретінде Геронимо де Эспинардан үйренді, ол, мүмкін, Томас Луис де Викторияның да мұғалімі болған. Жастық шағында ол Мексика қаласында капелла шебері болып өзінен бұрын қызмет еткен Лазаро дель Аламомен танысып, дос болды. Франко 1550 жылдары Нуэва-Эспанияға барған болуы мүмкін, бірақ оның қызметі туралы 1571 жылға дейін ешқандай жазба қалмаған, ол Гватемаланың бас капитаны Сантьяго де Гватемала соборындағы капелла маэстросы ретінде жазбаларда кездеседі. Жер сілкінісінен қираған бұл сәнді ғимарат, қала бұрынғы Алмолонга аңғарынан көшірілген соң, қазіргі Антигуа Гватемаланың Панчой аңғарында жаңадан салынған. Франко 1574 жылы оның жалақысына әсер еткен бюджеттік кесімдерден кейін осы лауазымнан кетіп, Мексикаға сапар жасады. Мұнда ол жаңа собордың капелла маэстросы лауазымын бос екенін анықтады. 1575 жылы ол жаңа капелла шебері болып тағайындалды, ал оның ескі досы Лазаро дель Аламо 1556 жылдан 1570 жылға дейін осы лауазымды атқарған. Франконың өте құрметті және жақсы көрілетін тұлға болғаны анық, себебі ол 1581 жылы пребенд алды және заманауи құжаттарда оның үлгілі мінезі мен музыкалық шеберлігіне көптеген сілтемелер бар. Ол 1582 жылы Мексикадағы қаржылық қиындықтар кезінде отставкаға кетіп, 1585 жылы қайтыс болды. Ол собордың бас шіркеуіне жерленген.
Franco was born in Galizuela (now part of Esparragosa de Lares, Badajoz Province) in Extremadura, a source region for many people who came to the New World in the 16th century. He was trained in music as a choir boy, and later apprentice and journeyman, at Segovia Cathedral by Gerónimo de Espinar, who may also have been a teacher of Tomás Luis de Victoria. While a youth he met and befriended Lázaro del Álamo, who was to precede him as maestro de capilla in Mexico City. Most likely Franco went to Nueva España in the 1550s, though there is no record of his activities until 1571 when he appears in the records as maestro de capilla of the cathedral of Santiago de Guatemala, the capital city of the Captaincy General of Guatemala. That magnificent building, since destroyed by an earthquake, had been newly constructed in the valley of Panchoy, present day Antigua Guatemala, after the city had to be moved from the previous site in the Almolonga valley. Franco left that position in 1574 after a series of budget cuts that affected his salary, and undertook the journey to Mexico. Here he was fortunate to find the position of maestro de capilla of the new cathedral vacant. He was appointed the new chapel master in 1575, where his old friend Lázaro del Álamo had been maestro de capilla from 1556 to 1570. Franco was clearly a well respected and beloved figure, since he was granted a prebend in 1581 and contemporary documents contain numerous references to his exemplary character and musicianship. He resigned in 1582 during a period of financial difficulties in Mexico City, and died in 1585. He is buried in the cathedral's main chapel.
Жұмысы мен ықпалы
Франко 20 мотет, сондай-ақ 16 Магнификат және Еремияның зар жырларының төрт дауыстық қойылымын жазды. Испандық шіркеу хорын басқарған композитор үшін бұл ерекше болғанымен, ол масса жазбаған. Дегенмен, оның көптеген шығармалары жоғалып кеткен болуы мүмкін. Науатль тіліндегі сол аттас композиторға (Хернандо дон Франко) жатқызылатын кейбір әндер қазір христиан дініне кірген кезде оның есімін қабылдаған жергілікті композитордың туындылары деп есептеледі (егер осылай болса, бұл Солтүстік Америка композиторының еуропалық дәстүрдегі ең ерте сақталған ноталанған музыкасы болуы мүмкін). Франконың стилі сол дәуірдегі басқа испан композиторларының стилімен байланысты, бірақ көбірек консервативті, диссонансты сақтап, хроматизм мен виртуоздықтан аулақ болды, тіпті қатаңдыққа бейімделді. Оның Магнификат қойылымдарына Кристобаль де Моралес әсер еткен. Оның шығармаларының дауыстық диапазоны шектеулі, бұл оның хорларының әншілік қабілеттерін көрсетеді, олар Еуропадағы хорлардың музыкалық деңгейіне жете алмады. Франко Гватемаладағы ең ерте танылған композитор; Гватемала соборының архивіндегі оның екі шығармасы – Lumen ad revelationem және Benedicamus Domino – аймақтағы ең ерте сақталған қолжазбалар болып табылады. Мексикада одан бұрын да композиторлар болған, бірақ замандастары оны 16 ғасырдағы ең көрнекті композитор деп санады.
Franco wrote 20 motets which survive, as well as 16 Magnificat settings and a setting for four voices of the Lamentations of Jeremiah. He seems to have written no masses, an unusual omission for a composer who headed a Spanish chapel choir, but it is possible that much of his music has been lost. Some hymns in the Nahuatl language by a composer of the same name (Hernando don Franco) are now presumed to be the work of a native composer who took Franco's name, as was the custom, on his conversion to Christianity and baptism (if so, they may be the earliest extant notated music in the European tradition by a Native American composer). Franco's style is related to that of other Spanish composers of the period, though more conservative, treating dissonance carefully, avoiding chromaticism and virtuosity; indeed tending towards austerity. His settings of the Magnificat were influenced by those by Cristóbal de Morales. The voice range of his works is limited, and may reflect the singing abilities of his choirs, which were not up to the musical standards of those in Europe. Franco is the earliest known composer in Guatemala; his two pieces in the archives of the Guatemala cathedral, a Lumen ad revelationem and a Benedicamus Domino, are the earliest surviving manuscripts from the area. Other composers preceded him in Mexico, but he was considered by his contemporaries to be the finest of the 16th century there.
Анықтамалар және қосымша оқу
"Франко, Эрнандо", "Гватемала", Стэнли Сейди бас редакторы болған "The New Grove Dictionary of Music and Musicians" сөздігінде, 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Барвик, Стивен. Мексика қаласы соборындағы Франко кодексі. Карбондейл, Иллинойс: Оңтүстік Иллинойс университетінің баспасы, 1965 жыл. Барвик, Стивен. 1717 жылғы Мехико қаласының екі хор кітабы. Карбондейл, Иллинойс: Оңтүстік Иллинойс университетінің баспасы, 1982 жыл. Лейнхофф, Дитер. Гватемаладағы музыкалық туындылар. Гватемала қаласы: Гватемала баспасы, 2005, 42–3 беттер. Риз, Густав. Ренессанс кезеңіндегі музыка. Нью-Йорк: W. W. Norton & Co., 1954 жыл. Сноу, Роберт Л. Жаңа әлем полифониясының жинағы. Чикаго, Иллинойс: Чикаго университетінің баспасы, 1996 жыл. Тельо, Аурелио. "Франко, Эрнандо". Эмилио Касарес Родио бас редакторы болған "Diccionario de la Música Española e Hispanoamericana", 10 томдық. Мадрид: Авторлар мен баспагерлердің қоғамы, 1999 жыл, 5/247–248 беттер.
"Franco, Hernando", "Guatemala", in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. Barwick, Steven. The Franco Codex of the Cathedral of Mexico City. Carbondale, Illinois: Southern Illinois University Press, 1965. Barwick, Steven. Two Mexico City Choirbooks of 1717. Carbondale, Illinois: Southern Illinois University Press, 1982. Lehnhoff, Dieter. Creación musical en Guatemala. Guatemala City: Editorial Galería Guatemala, 2005, 42–3. Reese, Gustave. Music in the Renaissance. New York: W. W. Norton & Co., 1954. Snow, Robert L. A New World Collection of Polyphony. Chicago, Illinois: University of Chicago Press, 1996. Tello, Aurelio. "Franco, Hernando". Diccionario de la Música Española e Hispanoamericana, 10 vols., ed. Emilio Casares Rodicio. Madrid: Sociedad General de Autores y Editores, 1999, 5/247 8.