Кіріспе
Бостондағы аквариум, Массачусетс штаты
Жаңа Англия аквариумы – Массачусетс штатының Бостонында орналасқан коммерциялық емес ұйым. Көрмеге түсетін түрлерге портовый және солтүстік теңіз түлкілері, калифорниялық теңіз арыстандары, африкалық және оңтүстік шаңқайтын пингвиндер, Тынық мұхитының алып сегізқарғылы, су өсімдіктері арасындағы теңіз аждаһалары, сондай-ақ мыңдаған тұзды және тұщы су балықтары кіреді. Басты аквариум ғимаратынан басқа, Central Wharf-та Саймонс театры және Жаңа Англия аквариумының киттерді бақылауы да бар. COVID-19 пандемиясы басталар алдында аквариумды жыл сайын 1,3 миллионнан астам адам барып тұратын. Жаңа Англия аквариумының Андерсон Кэбот мұхитты зерттеу орталығы Солтүстік Атлантикадағы сирек кездесетін киттерді ұзақ жылдар бойы зерттейді, ал оның Куинси жануарларды күту орталығы жыл сайын жүздеген теңіз тасбақаларын құтқарып, оларды емдейді.
Тарих
Бостонда 1880 жылдан бері бірнеше аквариум болды, соңғысы «Жаңа Англия аквариумынан» бұрынғы «Марин паркіндегі» Оңтүстік Бостон аквариумы еді, ол 1950 жылдары жабылды. Қаланың жағажай аймағын қайта жаңғырту мақсатының аясында 1962 жылдан бастап, «Кембридж жеті серіктесі» Питер Чермаев жобалаған жаңа, заманауи аквариум құрылысы жоспарланды. Дэвид Б. Стоун «Жаңа Англия аквариумы» корпорациясының президенті ретінде жобаны басқарды. 1969 жылы бруталистік бетон ғимараттың кеңістігі көп ішкі бөлігі жұртшылыққа ашылды. 1970 жылы бетон мен шыныдан жасалған цилиндр пішіндес «Гигант мұхит резервуары» ашылды. 1974 жылы «Дискавери» атты көп қабатты баржа «Central Wharf» маңында орналастырылды. Бастапқы бетон ғимаратқа шыны мен болаттан жасалған қосымша, жаңа сыйлық дүкені мен «Harbor View» кафесі кірді. 428 орындық Мэтью және Марсия Симонс театры 2001 жылы Е. Вернер Джонсон және әріптестері жобалаған «Central Wharf» тағы бір жеке ғимаратта ашылды. 2020 жылы жаңарту жұмыстары аясында театрдың жаңа 80 фут (24 м) және 43 фут (13 м) экранында 2D және 3D фильмдерді көрсетуге қабілетті цифрлық проектормен «IMAX» жүйесі ауыстырылды. Қазіргі театр 378 орынға ие және арнайы шараларды өткізуге арналған сахнасы бар. 2009 жылы аквариумның арт жағында «New Balance Foundation» теңіз сүтқоректілері орталығы ашылды. Бұл ашық ауадағы көрмеге келушілер мен қарап тұрғандар аквариумдағы Калифорния теңіз арыстандарын және солтүстік теңіз түлкілерін көруге мүмкіндік береді. 2010 жылы жаңа жануарларды күту орталығы ашылды. Куинсиде орналасқан, басқа жердегі бұл нысанда көрменің жөндеу жұмыстары кезінде жануарларды ұстауға, жаңа келгендерді карантинге қоюға және құтқарылған теңіз тасбақаларын қалпына келтіруге арналған үлкен резервуарлар бар. 2011 жылы аквариум «Temperate Gallery» галереясына Австралияның «Ұлы оңтүстік рифінің» экспонатын қосты, онда жапырақты және арамшөпті теңіз аждахалары бар, сондай-ақ түрлердің өсімін қолдау бағдарламасын бастады. 2007 жылы басталған 42 миллион долларлық жаңартулардың соңғы кезеңінде аквариум тағы да «Кембридж жеті серіктестерімен» бірлесіп «Гигант мұхит резервуарына» жақсартулар енгізді, оның ішінде кеңейтілген коралл рифі, үлкен акрилдік терезелер және жақсартылған жарықтандыру жүйесі орнатылды. 2013 жылы қайта ашылған көрменің жоғарғы жағындағы қарау алаңына «Yawkey Coral Reef Center» да қосылды. Жаңарту кезінде «Гигант мұхит резервуарының» тұрғындары уақытша түрде экспонаттың төменгі жағындағы пингвиндер тіршілік орталығында өмір сүрді, ал пингвиндер Куинсидегі жануарларды күту орталығына көшірілді. 2019 жылы аквариум «Tropical Gallery» галереясындағы түпнұсқа «Үнді-Тынық мұхитының» коралл рифі резервуарын еденнен төбеге дейінгі жаңа көрмемен алмастырды, ол аквариум құруға көмектескен «Phoenix Islands Protected Area» қорғау аймағына негізделген жасанды коралл тіршілік ортасына ие.
Көшбасшылық
Қазіргі президенті және бас атқарушы директоры – Викки Спрайл, ол 2018 жылдың 30 шілдесінде лауазымына тағайындалды. Ол штаб бастығы Ким Фонтес және адам ресурстарын және әртүрлілікті басқару жөніндегі бас офицері Лорен Хантер Дайсонмен бірге қызмет етеді. Джон Манделман, Ph.D. Андерсон Кэбот мұхиты өмірі орталығына жетекшілік етеді.
Үлкен мұхит резервуары
Басты ғимараттың ашық атриумінің ортасында орналасқан аквариумның негізгі ерекшелігі – Кариб теңізінің коралл рифін имитациялайтын цилиндр пішіндес Гигант мұхит резервуары. Көрмеде жасыл теңіз тасбақасы, логгерхед теңіз тасбақалары және жүздеген түрлі-түсті тропикалық балықтар тұрақты түрде қоныстанған, сонымен қатар рифте мекендейтін акулалар, шағалақайлар және морейлер де кездесуі мүмкін. Ашық және жоғарыдан көруге қолайлы бетонды резервуарды спиральды жол айналап өтеді, бұл келушілерге 67 акрил терезе арқылы көрменің кез келген бұрышынан тамашалауға мүмкіндік береді.
Теңіз сүтқоректілері
Атлантикалық порттық тұмсықтар экспозициясы мен оның бес тұрғыны бас ғимараттың алдынан ғимаратқа кірмей, тәуліктің кез келген уақытында тегін қарауға болады. Ғимараттың арт жағында орналасқан New Balance Foundation Marine Mammal Center-ды сырттан (Харборвоктан) көруге болады, онда Калифорния теңіз арыстандарының кішкентай тобы – үш арыстан және бір солтүстік жүнды теңіз тұмсығы бар.
Пингвиндер
Гигант мұхит резервуарының түбі тұзды суға толы табақта орналасқан, онда африкалық және оңтүстік рокхопперлер сияқты пингвиндердің өмір сүру ортасы бар. Пингвиндер көрменің бірнеше жасанды тас аралдарында тіршілік етеді және оларды спиральді жолдан, табақтың шетінен және барлық галереялардан көруге болады.
Галереялар
Атриумға ашық және спираль немесе жеке пандустар арқылы қол жетімді төрт деңгейлі кіші көрмелер Гигант мұхит резервуары мен пингвиндердің тіршілік ортасын қоршап тұрады. Тропикалық галереяда тірі кораллдар мен жүздеген жылы су балықтары, соның ішінде еденнен төбеге дейін созылған Үнді-Тынық мұхитының коралл рифі бар. Температивті галереяда галиаф-мерейлер, өкпелі балықтар, арамшөпті теңіз аждаһалары және теңіз медузалары бар. Тұщы су галереясы Амазонкадағы тұщы сулы су орталарымен, оның ішінде қызылбелді пираньялар, улағыш жебе жабайылары, жасыл анаконда және электрлі бақалар, сондай-ақ Коннектикут өзенінің аңғарымен, оның ішінде бұршақ және Атлантикалық лососьпен бөлінген. Солтүстік су галереясы Жаңа Англиядағы теңіз мекендерін, негізінен Стеллваген Банкі Ұлттық теңіз қорығы мен Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Олимпиадалық жағалау Ұлттық теңіз қорығын көрсетеді. Көрмеге жағалау құстары, түрлі-түсті американдық лобстерлер және алып Тынық мұхитының сегізқарғылы кіреді. Бұған қоса, Гигант мұхит резервуарының үстіндегі Яуки коралл рифі орталығы Кариб теңізіндегі кішкентай мекендер туралы, соның ішінде кәрізді теңіз жылқылары мен бау-бақша балықтары туралы ақпарат береді.
Акула мен сәулелесі бар танк
2011 жылы Trust Family Foundation Shark and Ray Touch Tank аквариумның Батыс қанатында тұрақты көрмеге айналды. Қонақтар мангр тоғайының табиғи ортасында шағала мен акуланың түрлі түрімен, оның ішінде леопард шағалаларымен және қоңыр жолақты бамбук акулаларымен тікелей қарым-қатынас жасай алады. Батыс қанатының төменгі қабатында қазіргі арнайы көрме – «Акулалар ғылымы» орналасқан, онда акулалардың анатомиясы, көбеюі және түрлерге бөлінуі зерттеледі.
Тақырыптар
Аквариум уақыт-уақытпен арнайы тақырыптық білім беру шараларын ұсынады, көбінесе аквариумдағы жануарлардың нақты түрлерін көрсету мақсатында.
Пингвиннің күші
2010 жылы аквариумдағы пингвиндерге басымдық берген «Пингвин күші» пингвиндердің табиғи қабілеттерін көрсету мақсатында жасалған. Келушілер пингвиндердің жабайы табиғатта қалай өмір сүретінін және оларды қалай қорғауға болатынын білді.
Теңіз сүтқоректілері!
2009 жылы New Balance Foundation теңіз сүтқоректілері орталығының ашылуымен бірге, Marine Mammals In Motion аквариумдағы порттық ескектердің, теңіз арыстандарының және теңіз түлкілерінің атлетикалық қабілеттерін көрсетіп, жас келушілерді өмірінде дене жаттығуларымен айналысуға ынталандырды. Теңіз сүтқоректілері орталығы теңіз жануарлары мен адамдар арасындағы байланысты одан әрі нығайтып, бүгінгі таңда теңіз жануарларының мұхитымызда кездесетін қиындықтарына назар салып тұрады.
Қайыңдардың бетін ашу
2008 жылғы көрмеде келгендер тасбақалар мен қыялардың 300 миллион жылдан бері, динозаврлар пайда болғанға дейін жер бетінде өмір сүргенін, бірақ қазір ластану, мекендеу ортасының жойылуы және жаһандық климаттың өзгеруіне байланысты кейбір тасбақалардың жойылу қаупі төніп тұрғанын білді.
Қатерлі инстинкттер
2007 жылы өткен бұл арнайы бағдарлама қонақтарға ең көп қорқатын жануарлар туралы білуге көмектесті. Арнайы бағдарламаға интерактивті паспорттық бағдарламамен қатар тірі жануарларды көрсету және үлкен форматтағы, жоғары сапалы акула бейнефильмі кірді. Simons IMAX театрында «Sea Monsters: A Prehistoric Adventure» фильмінде тарихқа дейінгі теңіз жорғалаушылары 3D форматында көрсетілді. Көрсетілген жануарлардың ішінде құмдық акула, анаконда, үлкен барракуда, электрлі балық, арыстанбалық, морей балығы, Тынық мұхитының алып сегізқарғысы және оңтүстік шағаласы болды.
Қорғау
Тарихи тұрғыдан алғанда, аквариум Жаңа Англия жағалауында теңіз сүтқоректілерін құтқаруда белсенді болды. Бір кезде негізгі ғимараттың артқы жағы теңіз жануарларына арналған аурухана ретінде пайдаланылған. Аквариумның қазіргі порттық тұнбалары оның тарихының басында жабайы табиғаттан құтқарылған аналардың ұрпақтары, ал Калифорния теңіз арыстандары мен солтүстік теңіз тұнбалары Батыс жағалауы мен Аляскада құтқарылғаннан кейін қайта жаратылысқа жіберілмейтін жағдайға жеткен. 1999 жылы аквариум Даксбериде порттық дельфиндерді қалпына келтіруге арналған жаңа орталық ашты. Алайда, 1972 жылғы Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңның қабылдануы Атлантикалық порттық тұнбалар сияқты бұрынғыда қауіп төндірілген теңіз сүтқоректілерінің популяциясының жаңаруына әкелді. Осының нәтижесінде аквариум теңіз сүтқоректілерін құтқарудан зерттеу, әсіресе құрып кету қаупі төнген Солтүстік Атлантикалық оң киттерді қорғау және Кейп-Кодта суықтан шошып, жағаға шығып қалған теңіз тасбақаларын құтқару, қалпына келтіру және босатуға көшті. Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының (AZA) мүшесі ретінде аквариум Африка және оңтүстік рокхоппер пингвиндерінің түрлерін сақтау жоспарларына қатысады, олардың жабайы популяцияларына мекен ортасының жоғалуы қауіп төндіреді. Аквариум сондай-ақ көрмеге қойылатын кейбір жануарларды және тірі жемдерін өсіреді. Аквариум климаттың өзгеруі, тұрақты балық аулау тәжірибелері және теңіз жануарларын сақтау мәселелері бойынша қала, штат және федералдық деңгейде шаралар қабылдауды қолдады. Аквариум ғалымдары ірі теңіз өнімдерін өндіретін компаниялармен де жұмыс істеп, олардың тәжірибелерін жақсартуға көмектеседі. Аквариум Солтүстік Атлантикалық оң киттерді қорғау үшін дәстүрлі американдық лобстер балық аулауына балама әдістерді әзірлеуді жақтады, бірақ бұл шараға Мэн штатының лобстер аулаушылары қарсылық білдірді. Сонымен қатар, аквариум басқа оң киттерді қорғаушыларының сынға ұшыраған, теңіздік жел электр станцияларын салуға қатысты зерттеулер жүргізді, себебі бұл құрылыстар қауіп төндіріп отырған жануарларға зиян келтіруі мүмкін. 1970 және 80-жылдары аквариум және көптеген басқа жергілікті ұйымдар Бостон портын және Чарльз өзенін балық аулау мен жүзу үшін қауіпсіз ету үшін тазалауды талап етті, және бұл талап ақыры орындалды.
Киттерді бақылау
Сәуір мен қазан айлары аралығында аквариум Boston Harbor Cruises компаниясымен бірлесіп, киттерді бақылауға шығушыларды Бостон портынан шығысқа қарай 48 шақырым жерде орналасқан Stellwagen Bank теңіз қорығына жеткізеді. Кемерлер ішіндегі табиғат зерттеушілері баяндама жасағандықтан, кемелер қашықтықты сақтайды. Қорық дөңгелек киттер, жұлдызды киттер, мик киттері, ұшқыш киттер, дельфиндердің ірі топтары және құрылына жақын тұрған Солтүстік Атлантикалық киттері үшін бай жемделу ортасы болғандықтан, киттер мен көптеген басқа да теңіз жануарларын көруге мүмкіндік жоғары. Көбінесе саяхаттар 3-4 сағатқа созылады. Егер киттер көрінбесе, қонақтарға келесі саяхатқа арналған купон беріледі.
Жоюға берілген кеңейтулер
1988 жылы аквариум Central Wharf мүлкін сату және Чарльз өзенінің арғы жағында, Чарльзтаун әскери-теңіз кемежайында жаңа, үлкенірек нысан салу жоспарларын жариялады. Жобаның құны шамамен 150 миллион долларды құрайтын және белгілі бір аумақты қамтитын. Әскери-теңіз кемежайындағы 5-ші құрғақ докқа су толтыру арқылы дельфиндер мен пилот киттерге беспрецеденттік көлемде экспонат жасау жоспарланды, онда 19 фут (6 метр) тереңдікте су астынан көру галереялары орналасатын еді. Жоба жетекшілері жаңа аквариумға жыл сайын 2 миллион келуші тартатынын болжады. Алайда, 1991 жылы жоспарланған орынның тұрғындары құрылысқа қарсылық білдіргені және аквариум Central Wharf орнын жеткілікті жоғары бағаға сата алмағаны себепті көшу жобасы тоқтатылды. Чарльзтаун аквариумы жобасы тоқтатылғаннан кейін, 1992 жылы Қамқоршылар кеңесі қазіргі аквариумды екі жағынан кеңейтіп, Батыс және Шығыс қанаттарын салуды ұсынды. Шығыс қанатының құны 43 миллион долларға бағаланған, және ол Мексика ағысы экспонатын қамтитын еді. Сондай-ақ, 6 метр x 9 метр өлшемді жаңа Мэн шығанағы экспонатына арналған терезе де қарастырылған. Жоба 2004 жылға дейін аяқталуы тиіс еді, бірақ 11 қыркүйектегі теракттар, көпшіліктің қоғамдық орындарға қатысты алаңдауы, Big Dig жобасынан туындаған Аквариум MBTA станциясының жабылуы және жобаның құнының өсуі (125 миллион долларға дейін) салдарынан Шығыс қанаты жобасы тоқтатылды. Жинаған қаражатты қайтару үшін аквариум 1,4 миллион доллар қарызға батып, жақын арада бюджет пен штатты қысқартты, нәтижесінде 2003 жылы аквариум AZA аккредитациясынан айырылды. Бірақ 2006 жылы аквариум толық аккредитацияны қайта алды.
Танымал мәдениетте
1981 жылы режиссер Сидни Пуатье «Іздер» комедиялық фильмі үшін аквариумда түсірілімдер жүргізді. «Фетч!» бағдарламасының төртінші маусымындағы «Мұзды қалай сындыруға және оның үстінде қалай қозғалуға болады» деген аталымы бар «Руф Руффманмен» эпизодында Руф Айзек Бинды пингвиндер туралы білуге және пингвин экспозициясында ерікті болып жұмыс істеуге жібереді. 2012 жылғы Марк Уолберг пен Сет МакФарлейн жұлдыздығы бар «Тед» комедиялық фильміндегі бір көріністе Гигант мұхит резервуары ерекше көзге түседі. Дегенмен, Джон мен Тед отырған резервуар компьютерде жасалған. 2018 жылғы «Аквамен» супергерой фильмінде «Бостон аквариумында» түсірілген көрініс бар, ол Нью-Англия аквариумының фантастикалық нұсқасы болып табылады және негізінен Атлантадағы Джорджия аквариумында түсірілді, содан кейін компьютерлік графикамен толықтырылды. 2021 жылы ABC телеарнасындағы Джефф Корвиннің «Wildlife Nation» бағдарламасы аквариумды және оның теңіз тасбақаларын құтқару бағдарламасын көрсетті.