Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұқпалы аурулар экологиясындағы популяция типі – аурулар экологиясындағы ұғым.
Type of population in infectious disease ecology
the concept in disease ecology
Жұқпалы аурулар экологиясы және эпидемиологиясында табиғи резервуар, сондай-ақ ауру резервуары немесе инфекция резервуары – инфекциялық патогеннің табиғи түрде тіршілік ететін және көбейетін, немесе патогеннің тіршілігі үшін негізгі сүйеншігі болатын организмдер популяциясы немесе белгілі бір орта. Резервуар әдетте белгілі бір түрдің тірі қожайыны болып табылады, мысалы, жануар немесе өсімдік, оның ішінде патоген тіршілік етеді, көбінесе (бірақ әрқашан емес) резервуардың өзіне ауру тудырмайды. Кейбір анықтамалар бойынша резервуар организмге сыртқы ортаны, мысалы, ластанған ауа немесе су көлемін де білдіруі мүмкін. Ауру тудыруға қабілетті жұқпалы микроорганизмдердің көптеген түрлеріне байланысты, табиғи резервуардың нақты анықтамасы көптеген, әртүрлі және көбінесе қайшылықты болып келеді. Резервуар ұғымы тек бірден көп қожайын популяциясын жұқтыра алатын патогендерге және белгілі бір мақсатты популяцияға қатысты ғана қолданылады – патоген ауру тудыратын организмдер популяциясы. Резервуар – патогенді қорғап, оны мақсатты популяцияға тарататын кез келген организмдер популяциясы (немесе кез келген орта). Резервуарлар бір немесе бірнеше түрден құралуы мүмкін, мақсатты түрмен бірдей немесе басқа түр болуы мүмкін және ең кең мағынасында вектор түрлерін де қамтуы мүмкін.
In infectious disease ecology and epidemiology, a natural reservoir, also known as a disease reservoir or a reservoir of infection, is the population of organisms or the specific environment in which an infectious pathogen naturally lives and reproduces, or upon which the pathogen primarily depends for its survival. A reservoir is usually a living host of a certain species, such as an animal or a plant, inside of which a pathogen survives, often (though not always) without causing disease for the reservoir itself. By some definitions a reservoir may also be an environment external to an organism, such as a volume of contaminated air or water. Because of the enormous variety of infectious microorganisms capable of causing disease, precise definitions for what constitutes a natural reservoir are numerous, various, and often conflicting. The reservoir concept applies only for pathogens capable of infecting more than one host population and only with respect to a defined target population – the population of organisms in which the pathogen causes disease. The reservoir is any population of organisms (or any environment) which harbors the pathogen and transmits it to the target population. Reservoirs may comprise one or more different species, may be the same or a different species as the target, and, in the broadest sense, may include vector species,
Басқа анықтамалардағы жалпы критерий резервуарларды резервуар емес организмдерден жұқтырған қожайынның ауру белгілерін көрсету дәрежесі бойынша ажыратады. Осы анықтамаларға сәйкес, резервуар – патогенмен жұқтырғанда ауру белгілерін сезінбейтін қожайын, ал резервуар емес – ауру белгілерін көрсететін қожайын. Патоген әлі де резервуар қожайынының ішінде қоректенеді, өседі және көбейеді, бірақ оның денсаулығына едәуір әсер етпейді; патоген мен резервуар арасындағы қарым-қатынас көбінесе комменсалды болады, ал патогеннің салдарынан ауру дамыған сезімтал қожайындарда патоген паразиттік деп есептеледі. Белгілі бір патоген үшін резервуарды анықтайтын қосымша фактор – оның қайда сақталуы және қайдан таралуы мүмкін екендігі. "Көп қожайынды" организм бірден артық табиғи резервуарға ие болуы мүмкін.
A common criterion in other definitions distinguishes reservoirs from non reservoirs by the degree to which the infected host shows symptoms of disease. By these definitions, a reservoir is a host that does not experience the symptoms of disease when infected by the pathogen, whereas non reservoirs show symptoms of the disease. The pathogen still feeds, grows, and reproduces inside a reservoir host, but otherwise does not significantly affect its health; the relationship between pathogen and reservoir is more or less commensal, whereas in susceptible hosts that do develop disease caused by the pathogen, the pathogen is considered parasitic. What further defines a reservoir for a specific pathogen is where it can be maintained and from where it can be transmitted. A "multi host" organism is capable of having more than one natural reservoir.
Қоймалардың түрлері
Табиғи резервуарларды үш негізгі түрге бөлуге болады: адам, жануарлар (адам емес) және қоршаған орта. Адамдар жыныстық жолмен берілетін аурулардың, қызылшаның, сіреспенің, стрептококк инфекциясының, әртүрлі тыныс жолдарының патогендерінің және шешек вирусының резервуары бола алады.
Natural reservoirs can be divided into three main types: human, animal (non human), and environmental. Humans can act as reservoirs for sexually transmitted diseases, measles, mumps, streptococcal infection, various respiratory pathogens, and the smallpox virus.]]
Жануарлар резервуарлары
Жануарлар (адам емес) резервуарлары – патогендермен жұққан үй және жабайы жануарлардан тұрады. Эбола вирусы ауруын қоздыратын Эбола вирусы таксонының вирустары, жартастарда немесе вирусқа ұшыраған басқа жануарларда табиғи резервуар болады деп саналады. Жануарлардан адамға жұққан басқа зооноздық ауруларға: құтыру, бластомикоз, пситтакоз, трихиноз, мысық тырнағымен сырқырау, гистоплазмоз, кокцидиомикоз және сальмонеллез жатады. Көбінесе жануарлар резервуарларына мыналар кіреді: жартастар, кеміргіштер, сиырлар, шошқалар, қойлар, доңыз, қояндар, егерше іттер, басқа сүтқоректілер. Жартастардың көптеген вирустарды тасу себебін түсіндіретін бірнеше теория бар. Бір теория бойынша, жартастардың көптеген түрлері мен жекелеген өкілдері болғандықтан, олар арқылы тарайтын аурулар көп. Екінші мүмкіндік – жартастардың физиологиялық ерекшеліктері оларды вирус тасымалдауға қолайлы жасайды. Лиссавирустар (соның ішінде құтыру вирусы), хенипавирустар, Менангл және Тиоман вирустары, SARS CoV-ға ұқсас вирустар және Эбола вирустары әртүрлі жартастар түрлерінен табылды.
Animal (non human) reservoirs consist of domesticated and wild animals infected by pathogens. Viruses of the taxon Ebolavirus, which causes Ebola virus disease, are thought to have a natural reservoir in bats or other animals exposed to the virus. Other zoonotic diseases that have been transmitted from animals to humans include: rabies, blastomycosis, psittacosis, trichinosis, cat scratch disease, histoplasmosis, coccidiomycosis and salmonella. Common animal reservoirs include: bats, rodents, cows, pigs, sheep, swine, rabbits, raccoons, dogs, other mammals. There are a couple of theories that serve as possible explanations as to why bats carry so many viruses. One proposed theory is that there exist so many bat borne illnesses because there exist a large number of bat species and individuals. The second possibility is that something about bats' physiology makes them especially good reservoir hosts. Lyssaviruses (including the Rabies virus), Henipaviruses, Menangle and Tioman viruses, SARS CoV Like Viruses, and Ebola viruses have all been traced back to different species of bats.
Тышқандар
Жыртқыштар көптеген зооноздық аурулардың резервуарлық иелері болып табылады. Норвегия тышқандары Лайм ауруының спирохеталарымен инфицирленгені анықталды. Мексикада шағалақтар Трипаносома крузи тасымалдаушылары болып табылады, ол Шага ауруын қоздырады.
Rats are known to be the reservoir hosts for a number of zoonotic diseases. Norway rats were found to be infested with the Lyme disease spirochetes. In Mexico rats are known carriers of Trypanosoma cruzi, which causes Chagas disease.
Тышқандар
Ақ аяқты тышқандар (Peromyscus leucopus) Лайм ауруын қоздыратын спирохета (Borrelia burgdorferi) үшін маңызды жануарлар резервуары болып табылады. Елен тышқандары Sin Nombre вирусының табиғи ортасы, ол хантавирус өкпе синдромын (ХПС) тудырады.
White footed mice (Peromyscus leucopus) are one of the most important animal reservoirs for the Lyme disease spirochete (Borrelia burgdorferi). Deer mice serve as reservoir hosts for Sin Nombre virus, which causes hantavirus pulmonary syndrome (HPS).
Маймылдар
Зика вирусы Африкадағы маймылдардан пайда болған. Бразилияның Сан-Хосе-ду-Рио-Прету және Бело-Оризонте қалаларында өлген маймылдарда Зика вирусы анықталған. Геномдық тізбектеу вирустың адамдарға жұғатын түрімен өте ұқсас екенін көрсетті.
The Zika virus originated from monkeys in Africa. In São José do Rio Preto and Belo Horizonte, Brazil the zika virus has been found in dead monkeys. Genome sequencing has revealed the virus to be very similar to the type that infects humans.
Қоршаған ортаға арналған су қоймалары
Экологиялық резервуарлар – жануарлар организмінен тыс жұқпалы патогендерді қамтитын тірі және тірі емес орталар. Бұл резервуарлар құрлықта (өсімдіктер мен топырақ), суда немесе ауада кездесуі мүмкін.
Environmental reservoirs include living and non living reservoirs that harbor infectious pathogens outside the bodies of animals. These reservoirs may exist on land (plants and soil), in water, or in the air.
Аурудың жұғуы
Ауру резервуары патоген мен сезімтал жануардың арасында жұғу ошағы ретінде әрекет етеді. Сондықтан, зооноздық ауруларға дейін патогендердің табиғи резервуарларын анықтау халық денсаулығы тұрғысынан өте пайдалы болар еді. Аурудың таралу жиілігін азайту үшін, жануарлардан берілетін аурудың көздерін вакцинациялау немесе резервуарлық жануарлармен байланысты болдырмау сияқты алдын алу шараларын қолдануға болады. Зооноздық аурулардың болашақ іркілуін болжау және алдын алу мақсатында АҚШ Халықаралық даму агенттігі 2009 жылы «Жаңа пандемиялық қауіптер» жобасын бастады. Калифорния университетінің Дэвис бөлімшесі, EcoHealth Alliance, Metabiota Inc., Смитсон институты және Жабайы табиғатты қорғау қоғамымен бірлесіп, Колумбия және Гарвард университеттерінің қолдауымен PREDICT жобасының мүшелері «жабайы табиғат пен адамдардың байланыс нүктесінде зооноздық ауруларды анықтау және жаңадан табуға» бағытталған. Әлем бойынша көптеген ұйымдар резервуарлық жануарларды болжау және анықтау үшін әртүрлі әдістерді сынап жатыр. Глазго университетінің зерттеушілері «вирустық геномдық тізбектерді пайдаланып, жануарлардан адамға жиі көшетін РНК вирустарының кең спектрін, яғни вирустық топты болжауға арналған» машиналық оқыту алгоритмін жасады.
A disease reservoir acts as a transmission point between a pathogen and a susceptible host. Thus, the identification of the natural reservoirs of pathogens prior to zoonosis would be incredibly useful from a public health standpoint. Preventive measures can be taken to lessen the frequency of outbreaks, such as vaccinating the animal sources of disease or preventing contact with reservoir host animals. In an effort to predict and prevent future outbreaks of zoonotic diseases, the U. S. Agency for International Development started the Emerging Pandemic Threats initiative in 2009. In alliance with University of California Davis, EcoHealth Alliance, Metabiota Inc., Smithsonian Institution, and Wildlife Conservation Society with support from Columbia and Harvard universities, the members of the PREDICT project are focusing on the "detection and discovery of zoonotic diseases at the wildlife human interface." There are numerous other organizations around the world experimenting with different methods to predict and identify reservoir hosts. Researchers at the University of Glasgow created a machine learning algorithm that is designed to use "viral genome sequences to predict the likely natural host for a broad spectrum of RNA viruses, the viral group that most often jumps from animals to humans."