Кіріспе

Нарочь көлі (На́рочь, Naročj; Нароч) – Беларусьтің солтүстік-батысындағы (Мядзел ауданы, Минск облысы) Виля өзенінің алабында орналасқан көл. Бұл Беларусьтің ең үлкен көлі (1921–1939 жылдары Польшаның ең үлкен көлі болған). Нарочь – Нарочь көлдері тобының бір бөлігі (басқалары – Миастра, Баторин және Бледнае). Ол мұз дәуірінен кейін шамамен 11 мың жыл бұрын пайда болған. Көлдің су бетінің ауданы 79,6 км², ұзындығы 12,8 км, ең терең жері 24,8 м, орташа тереңдігі 8,9 м, көлемі 710 миллион текше метрді құрайды. Көлді қарағайлы орман айналып тұр. Нарочь өзені одан бастау алады. Көлде 22 түрлі балық тұрады, олардың ішінде шабақ, суыржан, минога және т.б. бар. Жағалау мен кішкентай аралдарда үнсіз құс, балықшыл бүркіт, қара құтан және шағатай құсы сияқты түрлі құстар ұялайды.

Тарих

Адамдар көл маңында шамамен 10 мың жыл бұрын қоныстанған. Тіл білімі мамандарының пікірінше, оның атауы, мүмкін, су объектілерінің (мысалы, Нара және Нерис өзендері) аттарында жиі кездесетін *nar индоевропалық түбірінен шыққан. Археологтар Нарах маңында өмір сүрген балтық және славян халықтарының көптеген обаларын қазып шығарды. Орта ғасырлардан бері жергілікті тұрғындар негізгі жұмысы балық аулау және шаруашылықпен айналысқан. 19 ғасырда ең табысты кәсіп – рак аулау болды. 20 ғасырда балық аулаудың басты нысаны – шабақ болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде айналасы Нарах көлі үшін шабуыл (1916 жылғы наурыз-сәуір айлары) ошағы болды, бұл Ресей империясы әскерлерінің Германия армиясына қарсы жүргізген сәтсіз әскери операциясы еді. 1919 жылы неміс композиторы Зигфрид Вагнер Гюнтер Холштейннің (1892-1931) «Нарах көліндегі түн» (Nacht am Narocz) атты әскери шайқас туралы өлеңін музыкаға қойды. 1930 жылдары Нарах балықшылары көлді пайдалану құқығын қорғау үшін поляк билігіне қарсы көтерілді. 1950 жылдан бері көл Нарах курортында орналасқан танымал демалыс және туризм орнына айналды. Көлге жақын «Зубрыонок» жалпыұлттық жас пионерлер лагері орналасқан. Кеңес Одағы тарағаннан кейін лагерь «Зубрания» ұлттық балалар сауықтыру лагеріне айналдырылды, қазір ол Беларусьтегі ең ірі балалар сауықтыру лагері болып табылады. 1999 жылы Беларусь үкіметі Нарачанский ұлттық паркін құрды.