Кіріспе
N класты USS N 3 (SS 55) – 1917-1926 жылдары АҚШ Теңіз күштерінде қызмет еткен N класты жағалау қорғанысына арналған суасты қайығы. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет етті.
USS N 3 (SS 55) was a N class coastal defense submarine in commission in the United States Navy from 1917 to 1926. She saw service during World War I.
Құрылыс және іске қосу
N 3 кемесінің қадасы 1915 жылғы 31 шілдеде Сиэтл қаласындағы «Сиэтл құрылыс және құрғақ док» компаниясымен салынды. Ол 1917 жылғы 21 ақпанда, Пуджет-Саунд теңіз базасының командирі капитан Роберт Куонцтың қызы Берта Куонцтың қолдауымен суға түсірілді және 1917 жылғы 26 қыркүйекте лейтенант Уильям Р. Мунроу басқаруымен құрамына қабылданды. N 3 – Сиэтлде салынған соңғы суасты кемесі.
Қызмет тарихы
Пужет саундта теңіз сынақтарынан өткеннен кейін, N 3 және оның N 1 және N 2 бауырлары 1917 жылғы 21 қарашада Пьюгет саунд әскери-теңіз кемежайынан шықты. Үш су асты кеме 1918 жылғы 7 ақпанда Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Нью-Лондон әскери-теңіз су асты кемелері базасына келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс жүріп жатқанда, N 3 Жаңа Англия және Лонг-Айленд жағалауларында патрульдік қызмет атқарды. 1918 жылғы шілдеде N 3 достық отқа түсті. Ол 23 шілде күні таңертеңгі сағаттарда Атлант мұхитында патрульде болды. Тыныш, тұманды ауа райында, айдың жарқыраған сәулесімен батареяларын зарядтап жатқанда, 02:55-те ол кенеттен Нью-Йорк қаласынан 21 шілдеде Еуропаға U.S. әскерін тасымалдап кеткен бес әскери көліктік конвойдың біреуін, шамамен бір миль қашықтықта көрді. Көп ұзамай 3800 U.S. әскерін тасымалдайтын британдық қарулы көлік те пайда болды, ол тікелей N 3 бағытына қарай беттеп, жақын арада болды. N 3 дереу жасыл жарқынды жіберіп, алдын ала тану сигналын берді, содан кейін жанып тұрған шам арқылы тану сигналын жіберді. Minnekahda жауап бермеді, тек өздігінен дабыл берді. N 3 экипажының бірі Minnekahda бортынан "От ашу!" деген бұйрықты естіді. N 3 тану сигналын жарқыратып жатқанда, N 3 командирі Minnekahda-ға үндеп, "От аспаңыз, бұл американдық су асты кемесі!" деп айқайлады. Сол сәтте Minnekahda-ның бірі бір оқ атты (әртүрлі дереккөздерге сәйкес), және снаряд N 3-тің су сызығындағы алдыңғы бөлігіне тиді, жарылмады, бірақ елеулі зақым келтіріп, судың кіруіне себеп болды. Minnekahda шамамен 5 километрге жақындады, бұл N 3 экипажының Minnekahda-дағы адамдарды көруіне және жүкті жүктеу туралы бұйрықты естуіне жеткілікті болды. N 3 тану сигналын жарқыратып жатқанда, N 3 палубасындағы бірнеше адам "От аспаңыз!" және "Атпаңыз, бұл N 3!" деп айқайлады. Соңында Minnekahda-дағы біреу N 3-тің туы қайда екенін сұрады. N 3 экипажы дереу палубаға АҚШ туын алып келіп, оған шам нұрын бағыттады. Minnekahda дереу атысты тоқтатты. Конвойдың сүйемелдеушілерінің бірі болып табылатын АҚШ әскери-теңіз күштерінің Preble эсминшісі N 3-ке шабуылдайтын сияқты жоғары жылдамдықпен жақындады, ал N 3 тану сигналдарын жіберіп, толық жылдамдықпен артқа шегінді, Preble-мен соқтығысудан бірнеше фут қана қашықтықта қалды. N 3 Preble-ге үндеді, ол тоқтады және N 3-тің зақымдануын бағалау үшін қайық жіберді. N 3 экипажының ешкім зардап шекпеді, бірақ Minnekahda-ның жарылмаған снаряды N 3-тің алдыңғы суперструктурасында табылды, ал N 3 торпеда бөлімі ішінара суға батты. Алға қарай жеңілдеу үшін дизель отынының 189 литрін теңізге құйып жібергеннен кейін, N 3 өз күшімен Бруклиндегі Нью-Йорк әскери-теңіз кемежайына бет алды. Нью-Йорк әскери-теңіз кемежайында тұрақты жөндеуден кейін, N 3 1920 жылға дейін патрульдік және оқу қызметі үшін Нью-Лондондағы Су асты кемелері мектебіне оралды. 1920 жылғы 17 шілдеде АҚШ әскери-теңіз күштері корпусты жіктеу жүйесін қабылдағанда, ол SS 55 корпустық нөмірін алды. 1921 жылғы 1 маусымда Нью-Лондоннан шығып, N 3 Толедоға (Огайо штаты) барды. Сент-Лоуренс өзені мен Ұлы көлдерде жүзіп өткен алғашқы су асты кемелерінің бірі ретінде, ол Канаданың үш портына кірді: Галифакс (Нова-Скотия), Монреаль (Квебек) және Порт-Далузи (Онтарио), содан кейін 1921 жылғы 25 маусымда Толедоға келді. Ол 11 күн бойы сол жерде тұрды, тексеру үшін жұртшылыққа ашық болды. 1921 жылғы 6 шілдеде кетіп, ол 1921 жылғы 20 шілдеде Нью-Лондон әскери-теңіз су асты кемелері базасына оралды. 1923 жылғы 16 тамызда N 3 Green Fleet Company компаниясының Monree танкерімен Нью-Лондон жағасында соқтығысып, зақымдалды. Әскери-теңіз департаменті хабарлағандай, су асты кемесінің перископы "ұшып кеткен", ал су асты кемесінің басқару мұнарасы айтарлықтай зақымдалды. Оқиғада экипаж мүшелері зардап шекпеді және су асты кемесі өз күшімен портқа орала алды. Нью-Лондоннан N 3 солтүстік Американың шығыс жағалауында Галифакстан Филадельфияға дейін жаттығу круиздерін жүргізді. Нью-Лондоннан ол Филадельфиядағы Лига аралындағы Филадельфия әскери-теңіз кемежайына бағытталды, онда ол 1926 жылғы 30 сәуірде қызметтен босатылды. Ол 1930 жылғы 18 желтоқсанда Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды және 1931 жылдың ортасында мақұлданып, жаратылды.