Кіріспе

Gryllinae немесе дала шыңғыраулары – Orthoptera қатары мен Gryllidae тұқымдасына жататын жәндіктердің кіші тұқымдасы. Олар көктемде жұмыртқадан шығып, жас шыңғыраулар (нимфалар) тез өседі және көп тамақтанады. Ересек жәндіктерге айналғанша терісін сегіз немесе одан да көп рет ауыстырады. Дала шыңғыраулары тұқымдар, өсімдіктер және тірі немесе өлі жәндіктер сияқты әртүрлі тағамдармен қоректенеді. Олар шегіртке жұмыртқаларын, Lepidoptera (көбелектер мен молықтар) және Diptera (шыбықтар) қуыршақтарын жейді. Кейде олар өрмекшілердің жемін ұрлайды. Дала шыңғыраулары шөпті де жейді. Ұлыбританияда "дала шыңғырауы" термині Gryllus campestris түріне қатысты қолданылады, бірақ бұл жалпы атау G. assimilis, G. bimaculatus, G. firmus, G. pennsylvanicus, G. rubens және G. texensis, сондай-ақ Acheta, Gryllodes, Gryllus және Teleogryllus сияқты әртүрлі туыстардың басқа да түрлеріне қолданылуы мүмкін. Acheta domesticus (үй шыңғырауы) және Gryllus bimaculatus үй жануарлары ретінде өсіріледі.

Сәйкестендіру

Далалық шыңғырлауықтар түріне байланысты әртүрлі өлшемде болады және түсі қара, қызыл немесе қоңыр болуы мүмкін. Еркектер мен ұрғашылардың дене құрылысы өте ұқсас болғанымен, әрқайсысының өзіне тән ерекшеліктері бар. Ұрғашыларын екі құйрық арасында орналасқан, тікенек тәрізді, шамамен ұзындығы бар жұмыртқа салатын мүшесі (овипозитор) бойынша анықтауға болады. Бұл овипозитор ұрғашыға ұрықтанған жұмыртқаларын қорғау және дамыту үшін жерге көмуге мүмкіндік береді. Кейбір далалық шыңғырлауықтардың түрлерін жұмыртқа салатын мүшесінің ұзындығын денесінің ұзындығымен салыстыру арқылы ажыратуға болады (мысалы, G. rubens-тің жұмыртқа салатын мүшесі G. texensis-тен ұзын). Еркектер ұрғашылардан жұмыртқа салатын мүшесінің болмауымен ерекшеленеді. Іштің соңында тек екі құйрық қана болады. Алайда, ұрғашылардан айырмашылығы, еркектер дыбыс шығара алады. Осылайша, еркектерді дыбыс арқылы, ал ұрғашыларды дыбыссыз анықтауға болады. А суретінде еркек шыңғырлауық қанаттарын көтеріп, дыбыс шығарып тұр. B суретінде құрсағының соңындағы ұзын, сыртқа шығыңқы жұмыртқа салатын мүшесі арқылы анықталатын ұрғашы шыңғырлауық бейнеленген. D және E суреттерінде ұрғашы жұмыртқа салатын мүшесін пайдаланып, жерге ұрықтанған жұмыртқаларын салып жатқаны көрсетілген. С суретінде құрсағының артқы жағында сыртқа шығып тұрған бөліктері жоқ нимфалардың жоғарыдан және бүйірден көрінісі көрсетілген.

Мінез-құлық

Қоршаған орта температурасы белгілі бір шекте болғанда, жыныстық жағынан жетілген аталықтары жырлайды, олардың шақыру әнінің акустикалық қасиеттері бұрынғы және қазіргі денсаулықтың көрсеткіші болып табылады. Аналықтары осы әндерді бағалап, аталықтың жақсы денсаулығын көрсететін әндерге қарай ұмтылады. Аталық аналықтың жақындығын сезгенде, ол жұмсақ әнмен қуантпаққа тырысады. Жұптасқаннан кейін аналық жұмыртқаларын салу үшін жылы, ылғалды (бірақ сулы емес) топырақ іздейді. Дала шырықтары жоғары ылғалдылығы бар, жылы температурасы бар, бай ылғалды топырағы бар және жеткілікті тамағы бар ашық ауада өмір сүруді қалайды, бірақ сыртқы орта жағдайлары салқындағанда адамдар салған құрылыстарға көшіп кетеді. Олар көбінесе ашық есіктер мен терезелер арқылы, сондай-ақ нашар жабысқан терезелердің, фундаменттің немесе қаптаманың жарықтары арқылы ғимараттарға кіреді. Үй шырықтарынан айырмашылығы, үй ішіндегі жағдайларға бейімделе алады, ал адамдар салған құрылыстарда және ғимараттарда тұратын және жұмыртқаларын салу үшін жылы, ылғалды топыраққа қол жеткізе алмайтын дала шырықтары бірнеше ай ішінде қырылады. Осылайша, қоңыржай аймақтардағы дала шырықтары диапауза кезеңіне енеді.