Кіріспе

Вирджиния штатындағы тарихи шіркеу – Вирджиниядағы Брутон шіркеуі.

Брутон шіркеуі Вирджиния штатындағы, қайта қалпына келтірілген Колониялық Уильямсбург ауданында орналасқан. Ол 1674 жылы Вирджиния колониясындағы екі бұрынғы приходты біріктіру арқылы құрылды және бүгінгі күнге дейін белсенді епископтық приход болып табылады. 1711–15 жылдары салынған бұл ғимарат 1970 жылы колониялық діни сәулеттің жақсы сақталған ерте мысалы ретінде Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.

Тарих

Брутон шіркеуінің тамыры Англия шіркеуіне және 17 ғасырдың басында Вирджиния колониясының Джеймстаун қаласындағы жаңа қонысына дейін жетеді. Шіркеудің рөлі мен үкіметпен арақатынасы Генрих VIII патша тарапынан одан да бұрын белгіленген еді. Сол арақатынас жаңа колонияда да орнатылды.

1607 ж. Виргиния колониясындағы Англия шіркеуі

1607 жылғы 14 мамырда Джеймстаун қаласында ағылшын колониясы құрылғанда, алғашқы бекініс салынып жатқанда да, құдайға сыйынғандық пен қарапайым шіркеу құрылысына басымдық берілді. Алғашқы капеллан ретінде Роберт Хант қызмет етті. Ол Кристофер Ньюпорт басқарған үш кемеден тұратын экспедицияның рухани жетекшісі болып тағайындалған капеллан еді және ол Вирджиниядағы Англикан шіркеуіне шам жаққан болатын, яғни 29 сәуірде алғаш рет жамағат алдында алғыс айтып, дұға оқығанда. Ол Чесапик шығанағына жақын жердегі "Бірінші жағалауға" шыққан қоныс салушылар үшін Генри мүйісінде (олар оны король Джеймс I-нің үлкен ұлы, Уэльс принці Генри Фредерик атымен атады) крест орнатқан. Капитан Джон Смит преподобный Хантты адал, діндар және батыл рухани тұлға деп сипаттады. Діни лидер ретінде ол бейбітшілік орнатушы, жиі дауласып жүрген ерлер арасына үйлесім әкелді.

Ортаңғы плантация қалаға айналады

Оңтайлы орналасуына қарамастан, Орта плантацияны тұрғын үй және сауда орталығы ретінде дамыту бірден жүзеге аспады. Аймақ әлі де шекараның шетінде болды және Американың жергілікті тұрғындарының шабуылдарына ұшырады, олар отанынан үнемі кеңейіп жатқан колония тарапынан ығыстырылып жатты. Бұл, әсіресе 1644 жылы Поухатан конфедерациясымен болған екінші ірі қақтығысқа дейін болды, содан кейін бейбітшілік орнатылды. Жергілікті тұрғындар негізінен жеңіліп, бағындырылғанмен, Поухатаннан басқа тайпалармен қақтығыстар батысқа қарай жалғасты. 1644 жылдан бастап, Ярымаралының ішкі аймақтары, Орта плантация сияқты, қоныстану үшін тартымдырақ болды. 1650-ші жылдарға қарай Орта плантация халқы мен байлығымен көзге түсе бастады, Джеймс Сити округі мен Йорк округінің шекарасында орналасқан. 1650 жылы Англияның Миддлсекс округінен әйелі Элис Лаккин Пейджбен бірге көшіп келген саудагер полковник Джон Пейдж, Орта плантацияны маңызды қалаға айналдыруға үлкен үлес қосты. Ағаш үйлердің дәуірінде кірпіш байлықтың және беріктіктің белгісі болды. Пейдж Орта плантацияда үлкен кірпіш үй салып, аймақтың өсуіне ықпал ете бастады. Лудвелл ағайындылары (Томас және Филип) Пейдждің үйінен де үлкен кірпіш үй салды. Пейдж мен Лудвеллдер салған үйлер колониядағы ең әдемі үйлердің қатарында болды. Пейджтердің үлкен ұлы Фрэнсис де жақын жерде кірпіштен салынған үй салды. 17 ғасырдың үшінші тоқсанында Орта плантация маңызды орынға ұқсаған болуы керек.

Ортадағы плантацияда ғибадат ету

1633 жылы, жазбаларға сәйкес, Орта плантация приходы құрылды. 1660 жылға қарай ағаштан салынған шіркеу болғандығы белгілі, бірақ басқа ештеңе мәлім емес. 1658 жылы Орта плантация приходы Джеймс-Сити округіндегі Харроп приходымен бірігіп, Миддлтаун приходын құрды. 1674 жылы Йорк округіндегі Марстон приходы (1654 жылы құрылған) Миддлтаун приходымен бірігіп, Брутон приходы құрылды. 1674 жылы құрылған Брутон приходының алғашқы вестримендері – полковник Томас Баллард аға, Дэниел Парк, полковник Джон Пейдж, Джеймс Бесут, Роберт Коббс, Джеймс Брей, капитан Филип Чесли және Уильям Айлетт. Приходтың атауы Англияның Сомерсет графтығындағы Брутон қаласынан алынған, ол Вирджинияның отаршылдық хатшысы Томас Людвелл және Людвелл отбасы, сондай-ақ Корольдік губернатор, сэр Уильям Беркли сияқты бірнеше жетекші отаршылдық тұлғалардың ата-бабаларының туған жері болған. Осы кезде Людвеллдер Орта плантацияда тұрып жатқан, ал астананы сонда көшіру идеясы кем дегенде бір рет сәтсіз аяқталған. Брутон приходының аумағы шамамен 16 шаршы миль (41 шаршы километр) болған. Полковник Пейдж 1678 жылы кірпіштен шіркеу және оны қоршаған зиратты салу үшін шамамен 44 метрлік және 55 метрлік жер учаскесін, сондай-ақ қаражаттарды сыйлады. Жаңа шіркеуге жер мен қаражат сыйлағандығы үшін полковник Пейджке отбасын шіркеудің алдындағы, қауымның алдындағы арнайы орындыққа отырғызуға рұқсат берілді. Басқа да жазылушылар қосымша қаражат беруге уәде берді. Құрылыс келісімшарты 1681 жылдың маусым айында жасалды және ғимарат 1683 жылдың 29 қарашасына дейін аяқталды. Бірінші пастор, преподобный Роуленд Джонс, құрылысты 1684 жылдың 6 қаңтарында Epiphany күні бағыштады. Уильям және Мэри колледжі 1693 жылдың 8 ақпанында Блэр қол жеткізген Корольдік жарғы бойынша құрылды. Патшалық билік құрған король Уильям III және королева Мэри II құрметіне аталған колледж алғашқы отарлық колледждердің бірі болды. Уильям мен Мэри англикандық мекеме ретінде құрылды; губернаторлардың Англия шіркеуінің мүшелері болуы талап етілді, ал профессорлар Отыз тоғыз бапқа сүйенуші екенін жариялауы керек болды. Блэр, бұрын Хенрико приходының пасторы (сол кезде батыс шекарада) болған, Хенрикустың тағдыры мен сол жердегі колледжге жасалған алғашқы әрекет туралы жақсы білген, екеуі де 1622 жылғы үндістер шабуылында жойылған. Американың түпкі тұрғындарымен бейбіт жағдай, Мидл Планташендегі колонияның дамыған бөлігіндегі биік жер мен орталық орналасқан жер оған ұнаған болуы керек, өйткені ол кішкентай қауымның шетінде жаңа колледж үшін жерді таңдағаны үшін оған есеп беріледі. Блэр және Уильям мен Мэри колледжінің қамқоршылары жаңа мектеп үшін Томас Баллардтан жер сатып алды. Жаңа мектеп 1694 жылы уақытша ғимараттарда ашылды. "Колледж ғимараты" деп аталатын Wren ғимаратының алғашқы нұсқасы 1695 жылдың 8 тамызында Орта плантацияда салына бастап, 1700 жылы пайдалануға берілді. (Бүгінгі таңда Wren ғимараты Америкадағы үздіксіз пайдаланылып келе жатқан ең көне академиялық құрылым болып табылады). 1698 жылы Джеймстаундағы штаттық үй тағы да (үшінші рет) өртенді, және бұрынғыдай, заң шығарушы орган қайтадан Орта плантацияда уақытша бөлмелерді алды. 1699 жылдың 1 мамырында Блэр және Уильям мен Мэри колледжінің бес студенті Бурджестер палатасының алдында (ол жақын маңдағы уақытша үйлерде отырған) Вирджинияның жаңа астанасы ретінде Орта плантацияны (жақын арада король Уильям III құрметіне Уильямсбург деп аталатын) белгілеуді ұсынды. Бір айдан кейін заң шығарушылар келісті. Колонияның астанасы болып тағайындалғаннан кейін, дереу Капитолий ғимаратын салу және Теодорик Бландтың жоспары бойынша жаңа қаланы салу үшін шаралар қабылданды. Брутон приходы шіркеуі жаңа жоспарда көрнекті орын алды. Осылайша, 1699 жылы Брутон приходы шіркеуі жаңа колледжге және колонияның жаңа астанасына жақын орналасқан. Колониялық кезеңде мемлекеттік қызметте тұрғандардың барлығы шіркеуге қатысуға міндетті болды. Сондықтан Уильямсбургтің астанасындағы үкімет және колледж қызметкерлері Брутон приходы шіркеуіне баратын. Студенттердің, губернатор мен оның серіктерінің, заң шығарушы органдардың, сондай-ақ қала тұрғындарының көптігі кішкентай шіркеуді басып қалды. Шіркеу мен Уильямсбург колонияның өмірі мен үкіметінің орталықтары болды. Колониялық Вирджинияның соттық шіркеуі ретінде Брутон приходы шіркеуі көп ұзамай құрбандық үстелінің матасы және жастығы сияқты тиісті әшекейлерді алды. Көп ұзамай, приход Брутон приходының кедейлер үйін құрды.

Америка революциясы, құлдырау

1776 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, колонияда монархия мен үкімет бақылауындағы институт ретінде шіркеудің билігі күмәнданды. Сол кездегі Вирджинияның жетекшілері, Брутон шіркеуіне қатысушылардың арасында Томас Джефферсон, Джордж Вашингтон, Ричард Генри Ли, Джордж Уайт, Патрик Генри және Джордж Мейсон болды. Шіркеудің қалпына келтіру жұмысы 1907 жылы Америкадағы Епископ шіркеуінің құрылғанына 300 жыл толуына орай аяқталды. Бұл, іс жүзінде, әлдеқайда ауқымды жөндеу жұмысының бастапқы бөлігі ғана болды. Доктор Гудвин 1923 жылға дейін Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында болып, содан кейін Вирджинияға оралып, Уильям және Мэри колледжінде оқытумен және Брутон шіркеуінде қызмет етумен айналысты. Шіркеу мен колледждің жанындағы көптеген тарихи ғимараттардың жай-күйіне қарап, ол қатты ойға батты. Олардың уақыт өте келе толығымен қирап кетеді деп қауіптенді. 1924 жылы доктор Гудвин ауданның ғимараттарын сақтау үшін үрлемелі қозғалысты бастады. Оның негізгі қаржы көзі ретінде доктор Гудвин Standard Oil компаниясын құрғанның бай ұлы Джон Д. Рокфеллер және оның әйелі Эбби Олдрич Рокфеллердің қолдауын алды. Ол олардың ескі қалаға деген қызығушылығын оятып, одан кейін қалпына келтіруді қаржыландырған мол жомарттыққа айналдырды. Бірлесіп, жеке күш-жігерлері мен талмай еңбектерінің және Рокфеллер қорынан түскен қаржының арқасында Эбби мен Джон Рокфеллер доктор Гудвинмен және басқалармен бірге ескі отарлық астананы қайта жаңғырту арманын шындыққа айналдыруға атсалысты.

"Бейконның қоршауы" дегенді іздеу

1938 жылы Мари Бауэр, көрнекті мистик Мэнли П. Холлдың ізбасары және болашақ әйелі, Джордж Уизердің 1635 жылғы «Емблемалар жинағы, ежелгі және заманауи» кітабында жасырылған ақпаратты ашып, Брутон қауымындағы алғашқы кірпіш шіркеуінің іргетасы астында сер Фрэнсис Бэконның жоғалған жазбалары бар құпия қоршау болды деп мәлімдеді, соның ішінде Бэконның Шекспирдің пьесаларының нағыз авторы екенін және утопиялық қоғам жоспарларын қамтиды. Бауэр қауымнан қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат алды және ол жердегі әртүрлі қабір тастарынан дешифрлеген координаттарды пайдаланып, 1683 жылғы кірпіш шіркеудің іргетасын ашты. Қазба жұмыстары шіркеу ауласындағы қабірлерді зақымдау қаупінен қорқып, шамамен 9 фут тереңдікке жеткеннен кейін тоқтатылды. Бауэр осы жерде металл іздеу сынақтарын жүргізу үшін инженерлік фирманы жалдады, ол «16-20 фут тереңдікте жартылай толтырылған және қарапайым қабірден әлдеқайда үлкен дене жатыр» деген қорытындыға келді.

1985 жылы 1938 жылғы қазба орнының астындағы топырақтың бұзылған болуын көрсететін радарлық сынақтардан кейін, аталған қоршауға қызығушылық қайта жанданды. Түн ортасында шіркеу аумағында қазба жұмыстарын жасап жүрген үш адам ұсталғаннан кейін, 1992 жылдың жазында Уильямсбург колониялық қоры жаңа қазба жұмыстарын жүргізді. Бауэрдің бастапқы есептеулеріне сүйене отырып, археологтар 20 фут тереңдікке қазып, қоршаудың бар екенін көрсететін ешқандай дәлел таппады. Уильям мен Мэри колледжінің геологы бірнеше топырақ үлгісін алып, сол тереңдіктегі жер үш миллион жыл бойы қозғалмай тұрғанын анықтады.

Бүгінгі шіркеу

Бүгінде Колониалдық Уильямсбургтің тарихи аймағы 88 түпнұсқа ғимаратты және 50-ден астам маңызды реконструкцияларды қамтиды. Ол «Колониалдық жол» арқылы Тарихи үшбұрыштың қалған екі бөлігі – Джеймстаун мен Йорктаунмен байланысқан. Джеймстаунда Англия Америкадағы тұрақты алғашқы колониясын құрды, ал Йорктаунда Джордж Вашингтон басқарған Континенталдық армия британдық үстемдікті аяқтау үшін шешуші жеңіске жетті. Брутон шіркеуі бүгінде Оңтүстік Вирджиния епископтық дінге жататын ең белсенді шіркеу болып табылады. Онда шамамен екі мың мүше, төрт тұрақты жексенбілік құлшыныс және жастар мен студенттік ұйымдардың белсенді қызметі бар. Шіркеу отарлық дәуірдегі түріне келтірілді, ал оның жабық орындықтарындағы тақталар сол кездегі танымал ғибадат етушілерді еске салады, олардың ішінде Джордж Вашингтон, Джеймс Мэдисон, Джон Тайлер, Бенджамин Харрисон, Патрик Генри және Томас Джефферсон бар. 1761 жылы құйылған қоңырау әлі де қолданылып келеді, ол 1776 жылы Тәуелсіздік декларациясына қол қойылғанын және 1783 жылы Париж келісіміне қол қойылғанын құрметтеу үшін соғылды, бұл Америка революциялық соғысының аяқталуын білдірді. Мұнарадағы қоңырауға: «Джеймс Тарплидің Брутон шіркеуіне сыйы, 1761» деп жазылған. 1766 жылы ол мөр бажысының жойылғанын тойлады. 15 мамырда ол Берджестер Палатасының штат Конституциясын және Құқықтар декларациясын қабылдау туралы, сондай-ақ Вирджиния делегаттарына Конгресте біріккен колонияларды еркін және тәуелсіз штаттар деп жариялау туралы ұсыныс жасауды тапсыру туралы қаулыны тойлады. 1783 жылы ол АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы бейбітшілік шартының ратификациясын тойлады. [Полковник Роберт Невилл Манн мен Кэтрин Крик Манн, Кемп отбасы тарихы (Седр-Блафф, Алабама: 1967), 1-том, 11–13-беттер] Ал, бұрынғы ауылдық шіркеу 18 ғасырда жаңа колледж мен отарлық астанаға келген адамдардың көптігімен жаңа рөлге ие болғандай, Колониалдық Уильямсбургке келген қонақтар студенттер, колледж қызметкерлері және қоғамдық көшбасшылармен бірге осында ғибадат етуге шақырылады.

Музыкалық бағдарлама

Брутон шіркеуінің музыкасы 1755 жылдан бері бай дәстүрге ие. Алғашқы кезде рұқсат етілген жалғыз музыка – прелюдия және постлюдия (ғибадат алдында және кейін орындалатын аспаптық музыка) және псалмыларға жауап беру болған, бірақ шіркеу 1755 жылдан бері органға ие. Музыкаға тыйым салынған кезеңде бұл өте ерекше жағдай еді, алайда шіркеу астанада орналасқандықтан және онда жоғары мәртебелі қауым мүшелері көп болғандықтан, органның болуы қажет деп есептелді. Питер Пелхам алғашқы органшы болды және дарынды студенттерге сабақ бергенде жергілікті тұрғындарға тыңдауға мүмкіндік беру арқылы шам жарығымен концерттер дәстүрін қалыптастырды. Ребекка Дэви мен ЯнЭл Уилл басқаратын қазіргі музыкалық бағдарлама Пелхам бастаған дәстүрді жалғастырып, сонымен бірге ғибадаттағы заманауи тенденцияларды да ұстанып тұр. Екі негізгі хор – Пелхам және Ченсел хорлары таңертеңгі ғибадаттарда және Джон Д. Рокфеллер кішінің естелік концерті сияқты арнайы концерттерде әндейді. Бұл екі хордан өзге, кешкі ғибадатта ән салатын студенттер хоры, ғибадат кезінде кейде өнер көрсететін екі балалар хоры, хор концерттеріне сүйемелдеме жасайтын оркестр және ғибадаттар мен арнайы концерттерде ойнайтын қоңыраулар хоры да бар. Шіркеу сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері қонақ хорлармен, қонақ органшылармен және аспапшылармен бірге шам жарығымен концерттер өткізу дәстүрін жалғастыруда, сондай-ақ ай сайынғы Evensong ғибадаттарын қонақ хорлардың қатысуымен ұйымдастырады. 2011 жылдың қаңтар айында шіркеу Питер Пелхамның студенттерді оқыту дәстүрін жаңа деңгейге көтеру және орган зерттеушісі лауазымын құру туралы шешім қабылдады. Алғашқы орган зерттеушісі – Нью-Джерси штатының Ораделл қаласынан келген Аллен Т. Блель. Блель 13 жасынан бері органмен шұғылданып, Уильям мен Мэри колледжінде оқытушы Томас Маршаллтың жетекшілігімен оқуын жалғастырды, сонымен қатар Брутон шіркеуінде ғибадаттар мен концерттерге қатысты. 2014 жылы Блель Уильям мен Мэри колледжін бітіргеннен кейін Карина Стюрди жаңа орган зерттеушісі болды.