Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық комедия актері және актриса (1897–1975)
American comedian and actress (1897–1975)
Лоретта Мэри Эйкен (19 наурыз 1897 жылы, сахналық аты Джеки "Мамалар" Мэйблимен танымал болған) – американдық стендап комедия актері және актриса. Мэйбли мансабын 1920 жылдары театр сахнасында бастады және қара варьетесінің «Chitlin' Circuit» ардагеріне айналды. Кейін Мэйбли комедиялық альбомдар жазды және «The Ed Sullivan Show» және «The Smothers Brothers Comedy Hour» сияқты фильмдерде және телебағдарламаларда өнер көрсетті. Ол 1891 жылы үйленген. Оның әкесі бірнеше табысты кәсіпорынның иесі және басқарушысы болған, сондай-ақ жатаққа адамдар қабылдаған.
Loretta Mary Aiken (March 19, 1897 known by her stage name Jackie "Moms" Mabley, was an American stand up comedian and actress. Mabley began her career on the theater stage in the 1920s and became a veteran entertainer of the Chitlin' Circuit of black vaudeville. Mabley later recorded comedy albums and appeared in films and on television programs including The Ed Sullivan Show and The Smothers Brothers Comedy Hour. who had married in 1891. Her father owned and operated several successful businesses, and took in boarders.
Ерте мансап
Әжесінің ынталандыруымен Айкен 14 жасында Кливлендке (Огайо штаты) қашып, Боттербианс және Сюзи есімді әртістер қатысқан, саяхаттап жүретін вадевиль стиліндегі миньстрлік шоуға қосылды, онда ол ән айтып, көңіл көтерді. 1909 жылы, Айкен кеткеннен кейін бір жыл өткен соң, оның әкесі өрт сөндіруші болып ерікті жұмыс істеп жатқанда өрт сөндіру машинасы жарылып қайтыс болды. Анасы отбасының басты кәсібі – дүкенді басқарды. Бірнеше жылдан кейін ол Рождество күні шіркеуден үйге қайтып келе жатқанда жүк көлігінің астына түсіп, қаза тапты. Айкен «Джеки Мэйбли» сахналық есімін қабылдады, бұл есімді ертедегі жігіті Джек Мэйблиден алды, ол да әртіс еді. 1970 жылы Ebony журналымен берген сұхбатында ол одан көп нәрсені алғанын, сондықтан оның атын алудың ең азы екенін айтты.
At the encouragement of her grandmother, Aiken ran away at age 14 to Cleveland, Ohio, joining a traveling vaudeville style minstrel show starring Butterbeans and Susie, where she sang and entertained. In 1909, a year after Aiken left, her father was killed when a fire engine exploded while he was volunteering as a firefighter. Her mother took over the family's primary business, a general store. She was killed a few years later, run over by a truck while returning home from church on Christmas Day. Aiken adopted the stage name Jackie Mabley, borrowing the name of an early boyfriend, Jack Mabley, who was also a performer. She remarked in a 1970 Ebony interview that he had taken so much from her, the least she could do was take his name from him.
Атақ-даңққа қол жеткізу
Мейбли Читлиндік циркінің ең табысты ойын-сауықшыларының біріне тез арада айналды, бірақ қара әйел болғандықтан, оның жалақысы шамалы болды. Ол 1921 жылы жиырма жеті жасында лесбиянка екенін ашық айтты, соның арқасында алғашқы ашық гей комедияшылардың бірі болды. 1920-1930 жылдары ол андрогин киімдермен сахнаға шығып, бірнеше "лесбияндық стендап" номерлерін жазды. 1939 жылдың сәуір айында Мейбли Харлемдегі Аполлон театрында өнер көрсеткен алғашқы әйел комедияшы болды. 1950 жылдары Мейбли циркке келген басқа комедияшыларға аналық қамқорлық жасағандықтан, "Аналар" деген лақап атты қабылдап, үй көйлегі мен кең шляпа киген, тісі жоқ, шаршаған әйел бейнесін сомдады. Мейбли осы есімді арманының ізімен жүруге күш берген әжесіне де қарызды екенін айтты. Оның қауіпсіз бейнесі сол кездегі көптеген комедияшыларға тым өткір тақырыптарды – расизмді, сексуалдық бағдарды және жесір болғаннан кейін бала тудыруды талқылауға мүмкіндік берді. "Ескі, тозығы жеткен қарттарға" қарағанда, жас, әдемі жігіттерге деген әуестігі оның айрықша ерекшелігіне айналды. 1960 жылдары Мейбли кеңірек ақ нәсілді аудиторияға танылды, 1962 жылы Карнеги залында өнер көрсетіп, The Smothers Brothers Comedy Hour телешоуында бірнеше рет пайда болды. Музыка оның өнерінің тұрақты бөлігіне айналды, ал "Абрахам, Мартин және Джон" әнінің кавер-версиясы Billboard Hot 100 тізімінде 35-орынға ие болды, бірақ 2023 жылдың желтоқсан айында 78 жастағы Бренда Ли бұл көрсеткішті жаңартты. Мейбли сол кезде Гарлем мәдени фестивалінде де өнер көрсетті.
Mabley quickly became one of the most successful entertainers of the Chitlin' Circuit, although, as a black woman, her wages were meager. She came out as a lesbian in 1921 at the age of twenty seven, becoming one of the first openly gay comedians. During the 1920s and 1930s she appeared in androgynous clothing and recorded several "lesbian stand up" routines. In April 1939, Mabley became the first female comic to perform at the Apollo Theater in Harlem. During the 1950s, Mabley—influenced by the maternal role she was filling for other comedians on the circuit—adopted the name "Moms" and the appearance of a toothless, bedraggled woman in a house dress and floppy hat. Mabley also credited the name to her grandmother, who had been a driving force in the pursuit of her dreams. The non threatening persona aided her in addressing topics too edgy for most comics of the time, including racism, sexuality and having children after becoming a widow. A preference for handsome young men rather than "old washed up geezers" became a signature bit. In the 1960s, Mabley became known to a wider white audience, playing Carnegie Hall in 1962, and making a number of mainstream TV appearances, with multiple appearances on The Smothers Brothers Comedy Hour. Music became a regular part of her act, and a cover version of "Abraham, Martin and John" hit No. 35 on the Billboard Hot 100 until Brenda Lee took the title at age 78 in December 2023. Mabley played the Harlem Cultural Festival during that time.
Соңғы жылдар
Мейбли 1970-ші жылдары өнер көрсетуді жалғастырды. 1971 жылы ол "Перл Бейли шоуында" пайда болды. Сол жылы Грек театрында Айк пен Тина Тернердің концертін ашып, өзінің қойылымының аясында Луи Армстронгқа құрмет көрсетіп ән орындады. 1974 жылы "Amazing Grace" фильмі түсірілімі кезінде, оның кинодағы жалғыз басты ролі болды, сонымен қатар ол өспірім шағында екі баласын асырап беруге мәжбүр болды. Мейбли 1975 жылдың 23 мамырында Нью-Йорк штатының Уайт-Плейнс қаласында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Хартсдейл қаласындағы Фернклиф зиратында жерленген.
Mabley continued performing in the 1970s. In 1971, she appeared on The Pearl Bailey Show. Later that year, she opened for Ike & Tina Turner at the Greek Theatre and sang a tribute to Louis Armstrong as part of her set. While filming the 1974 film Amazing Grace, her only film starring role, and two placed for adoption when she was a teenager. Mabley died from heart failure in White Plains, New York, on May 23, 1975. She is interred at Ferncliff Cemetery, Hartsdale, New York.