Кіріспе

Vickers F. B.5 (Fighting Biplane 5) ("Gunbus") – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық екі орындық, итерлегіш қозғалтқышты әскери биплан. Ол алдыңғы бөлігіндегі бақылаушы операторы басқаратын бір .303 дюймдік (7.7 мм) Льюис пулеметімен қаруланған. Әуедегі ұрыс үшін арнайы жасалған алғашқы ұшақ болғандықтан, ол әлемдегі алғашқы операциялық күштерге қосылған истребитель ұшағы болып табылады.

Жобалау және әзірлеу

1912 жылы Викерс басқа ұшақтарды жоюға арналған қарулы ұшақ тұжырымдамасын тәжірибелеуге кірісті. Нәтижесіндегі алғашқы ұшақ – "Destroyer" (кейін Vickers E. F. B.1 деп аталды), 1913 жылғы ақпан айында Олимпиа Аэрошоуында көрсетілді, бірақ алғашқы рейсінде апатқа ұшырады. Бұл ұшақ "Фарман" түрткіш схемасымен жасалған, бұл тракторлық винт арқылы ату мәселесін болдырмауға мүмкіндік берді және бір ленталы Vickers пулеметімен жабдықталған. Викерс қаруланған түрткіш екіұшақтарды жетілдіруді жалғастырды, ал олардың бас дизайнері Арчи Лоу жаңа конструкция – Vickers Type 18 немесе Vickers E. F. B.2 жасады. Бұл екі қанатты биплан, бір 80 а.к. (60 кВт) Gnome Monosoupape тоғыз цилиндрлі роторлық қозғалтқышымен жабдықталған; ұшақтың конструкциясы болат түтіктерден жасалған, ал қанаттары мен құйрығы матамен қапталған, ал корпусы дуралюминиймен жабылған және үлкен целлулоид терезелері бар еді. Тең емес қанаттары қисайтылмаған, ал қанатты бұру арқылы бүйірлік басқару жүзеге асырылды, сонымен қатар ұшақта үлкен жартылай дөңгелек құйрық бөлігі болды. Қарулануда корпустың алғы бөлігіне орнатылған бір Vickers пулеметі болды, оның қозғалу мүмкіндігі шектеулі және пулеметшіге нашар көрініс бұйырды. Лентамен жұмыс істейтін пулемет мәселелі болып шықты, сондықтан қару жеңіл, ыңғайлы, барабанмен жабдықталған .303 калибрлі (7,7 мм) Lewis пулеметіне ауыстырылды. F. B.5 алғаш рет 1914 жылдың 17 шілдесінде ұшты. Ол бір 100 а.к. (75 кВт) Gnome Monosoupape тоғыз цилиндрлі роторлық қозғалтқышымен және екі қабыршақты винтпен жабдықталған, ал бұрынғыларымен салыстырғанда қарапайым, таза және дәстүрлі дизайнға ие болды.

Ф.Б.6

Викерс F. B.6 – F. B.5 ұшағының жетілдірілген нұсқасы, жоғарғы қанатының ені ұлғайтылған. Біреуі ғана жасалған.

Ф.Б.9

F. B. 5 ұшағының одан әрі жетілдірілген нұсқасы – Vickers F. B. 9, оның қозғалтқыш бөлімі жақсартылып, ағымдағы сызылымға келтірілді, ал Льюис пулеметін орнатуға арналған айналмалы тіреуі (Vickers немесе Scarff) күшейтілді. 50 дана Корольдік әуе күштерінің оқу бөлімдеріне тапсырылды. Аз ғана саны 1915 жылдың соңы мен 1916 жылдың басында жаңа ұшақтарын күткен F. E.2b эскадрильяларында қызмет етті.

Пайдалану тарихы

Бірінші F. B.5 1914 жылдың қараша айында Нетеравондағы Корольдік Ұшқыштар корпусының (RFC) 6-шы эскадрильясына жеткізілді. 25 желтоқсанда F. B.5 No. 664 ұшағы Джойс Грин әуежайынан ұшып, неміс «Таубе» монопланымен шайқасты, Льюис пулеметі істен шыққаннан кейін карабиннен шыққан өртке қарсы оқтармен «Таубені» (мүмкін жойды) атты. Он сегіз күннен кейін сол экипаж, екінші лейтенанттар М. Р. Чидсон және Д. С. В. Сандерс, Франциядағы алғашқы F. B.5 ұшағымен, No. 1621, жау шебінің артына қонуға мәжбүр болды, ал жаңа ұшақ жаудың қолына түсті. Ф. Б.5 Батыс майданында 1915 жылдың 5 ақпанында RFC-нің 2-ші эскадрильясына жеткенде көріне бастады. 11-ші эскадрилья RFC толықтай F. B.5 ұшақтарымен жабдықталғаннан кейін әлемдегі алғашқы истребитель эскадрильясы болды және 1915 жылдың 25 шілдесінде Франциядағы Виллерс-Бретоннеге орналасты. 11-ші эскадрильяның екінші лейтенанты Г. С. М. Инсалл 1915 жылдың 7 қарашасында «Гунбус» ұшағымен ұшып келе жатып неміс ұшағын жойғандығы үшін Виктория кресімен марапатталды. 1915 жылдың қарашасында Францияға жіберілген 18-ші эскадрилья да Ф. Б.5 ұшағын пайдаланды. Алғашқы ұшақтарда британдық «Моносупап» қозғалтқыштары орнатылған, олар бастапқыда француздық қозғалтқыштардан сенімсіз болды, ал тиімді пулемет орнатуға қол жеткізу үшін көп жұмыс істелді. Ф. Б.5 алға қарай атуға арналған пулеметі үлкен артықшылық болғанымен, ол салыстырмалы түрде баяу болды. Неміс ұшқыштары ұрыстан қашу үшін ұшақтарының жоғары жылдамдығын жиі пайдаланды, бірақ бұл да пайдалы болды, өйткені ол аспанды жау ұшақтарынан тазартты. Осы типте ұшқан жалғыз ұшқыш-бақылаушы тобы, Лайонел Риз және Джеймс Маккинли Харгривс ғана, аса қабілетті ұшқыштар атанды. «Бұл ешқашан жылдамдық немесе биіктік рекордтарын орнатуға талпынбады. Ол Германия армиясының үстінде тыныш ұшып, барлығы естіп тұрған күшті қарсылығын білдіріп, күш сынағынан ешқашан қашқан емес». 1915 жылдың соңында ұшақ «Фокер Эйндекерден» кем түсті. Жақсартылған Vickers F. B.9 үлгілері Францияға жіберілді, бірақ F. B.5 және F. B.9 1916 жылдың шілдесіне дейін фронттан толықтай алынып тасталды. Қалған үлгілер британдық қызметте көбінесе оқу ұшақтары ретінде пайдаланылды. E. F. B.3 (Vickers Type 18B) – қанаттарының аралығы бірдей, аэронды басқару және терезесіз қайта жасалған истребитель. Біреуі жасалды. F. B.6 – E. F. B.5 ұшағынан қанаттарының аралығы тең емес, үлкен төсемелі және аэронды қанаттары тек жоғарғы қанатында болғандықтан ерекшеленеді. Біреуі жасалды. F. B.9 – F. B.5 нұсқасының жетілдірілген түрі, қанаттары мен құйрығы қайта жасалған, нацелласы жеңілдетілген, жаңа V типті шанағы және дәстүрлі кабельдік тіректің орнына Rafwire тіректері қолданылған. Vickers 95, Darracq 24, барлығы 119 дана салынды. S. B.1 – 1914 жылғы E. F. B.3 негізіндегі, 100 а.к. (75 кВт) Anzani радиалды қозғалтқышымен жабдықталған, екі басқару пульті бар оқу ұшағының жобасы. Салынбады.