Америкалық драматург және театр режиссері Халли Фланаган Дэвис

Кіріспе

Американдық драматург

Холли Фланаган Дэвис (27 тамыз 1889 – 23 маусым 1969) – американдық театр өндірушісі және режиссері, драматург және автор, ең белгілісі – Жұмыс прогресі әкімшілігінің (WPA) бір бөлігі болған Федералдық театр жобасының директоры ретінде.

Өмірбаян

Хэлли Фланаган Оңтүстік Дакота штатының Редфилд қаласында дүниеге келген. Ол шамамен 10 жасында отбасымен Айова штатының Гриннелл қаласына көшіп келді. Гриннелл колледжінде философия және неміс тілін оқыды, әдеби және драмалық клубтардың белсенді мүшесі болды. Гриннеллде оқып жүргенде ол Гарри Хопкинспен дос болып, ол да Гриннеллде өскен және Гриннелл колледжінде одан бір жыл кейін оқыған. Осы таныстық оның кейін WPA Federal Theatre Project жобасындағы лауазымына ие болуына себеп болды. Ол 1911 жылы Гриннеллді бітірді. Колледжде ол күйеуі Мюррей Фланаганмен танысты, ол да Гриннелл драмалық клубының мүшесі болған. Колледжден кейін екеуі үйленді және Джек пен Фредерик Фланаган есімді екі ұлдары болды. Мюррейде туберкулез диагнозы қойылды, ол 1919 жылы осы аурудан қайтыс болды. Содан кейін, 1922 жылы, үлкен ұлы Джек жұлын қабынуынан қайтыс болды. Хэлли мен Фредерик Массачусетс штатының Кембридж қаласына көшіп, Radcliffe College/Harvard University-де Джордж Пирс Бейкердің танымал 47-ші шеберханасының драмалық өндіріс студиясына қабылданды. Бұл сабақ, американдық университеттердегі алғашқылардың бірі, драматургияны үйретті. Бейкер оның қабілетіне қатты әсер етіп, 1923 жылы оны шеберхананың актерлер тобының директоры етіп тағайындады. Рэдклиффте және кейін Вассар колледжінде Фланаган эксперименталды театрға қатысты өз идеяларын дамыта бастады.

Васар колледжі

Фланаган Вассарға келгенде театр болған жоқ, барлық драма курстары ағылшын тілі бөлімінде оқытылды. Фланаганның мектептегі ресми лауазымы – "Ағылшын тілі сөйлеуінің директоры" болды. 1926 жылы Фланаган 14 ай бойы Еуропа бойынша театрды зерттеу үшін Гуггенхайм стипендиясын алған тұңғыш әйел атанды. Ол онда Джон Галсворти, Константин Станиславский, Эдвард Гордон Крейг және Леди Грегори сияқты театр өнеріндегі ең беделді тұлғалармен кездесті. Фланаган ерекше түрде орыс театрымен байланыс орнатты және кейіннен өзінің саяхаттары негізінде "Қазіргі еуропалық театрдың өзгеріп тұратын көріністері" (1928) атты кітап жазды. Вассарға оралғаннан кейін ол өзі құрған Вассар эксперименталды театры арқылы көптеген жаңа идеяларын іске асыра бастады. Ол сахналаған алғашқы пьеса Антон Чеховтың "Неке сұрауы" болды, онда түпнұсқа Чехов стилі, экспрессионизм және Мейерхольдтың конструктивизм әдістері үш акт бойы қолданылды. Ол жылдар бойы әкімшілікті драматургия мамандығын жекелеген бағыт ретінде ашуға ынталандырды, бірақ Фланаган кеткеннен кейін ғана бұл мақұлданды. Фланаган 1931 жылы Уиттакер Чемберстің "Жаңа массалар" журналы үшін жазған әңгімесі негізінде жазылған "Сіз олардың үнін ести аласыз ба?" атты театрлық қойылымын шығарғаннан кейін ұлттық деңгейде танымал болды.

Федералдық театр жобасы

Ұлы депрессия басталғанда, көптеген адамдар (оның ішінде театрға бейімділері) жұмыссыз қалған кезде Франклин Д. Рузвельт көптеген жұмыссыздарға жұмыс беру үшін WPA-ны құрды. Осы бағдарламаның көптеген тармақтарының бірі – Американың жұмыссыз артистерін жұмыспен қамтуға бағытталған Федералдық театр жобасы болды. 1935 жылдың қыркүйегінде WPA басшысы Гарри Хопкинс, Фланаганды Гриннелл колледжінен білген және Фланаганның 1928 жылғы «Еуропа театрының өзгеретін көріністері» кітабын оқығаннан кейін, Фланаганнан жобаны басқаруды сұрады. Фланаганның жобаға қатысты көзқарасы – бұрын көрмеген американдық көпшілікке жаңашылдықпен және жоғары сапамен ерекшеленетін театрды жеткізу болды. Жоба күреске тап болған суретшілер мен қолөнершілерге жалақы төлеп, елінің барлық аймақтарында сапалы және қолжетімді бағдарламаларды таратуға көмектесті. Жоба балалар театрын құрумен қатар, неміс режиссері Эрвин Пискатордың идеяларына негізделген «Жанды газет» спектакльдерін жасады, олар мәдениеттен хабарсыз жандарға жол тартты. Жоба көптеген туындылар жасауға мүмкіндік берді, бірақ консерваторлар пьесалардағы саяси мақсаттарға наразылық білдірді. Коммунистік және социалистік идеяларды таратқан туындыларға қатысты алаңдаушылық Фланаган мен Театр жобасын мазалады. Осы мәселелерге қатысты Фланаган: «Пьесаларды таңдаудың негізі – біз Федералдық театр жобасында әрқашан федералдық қаражатпен қолдау табатын театрдың бұзылған, арзан, сапасыз, түксіз, ескірген немесе еліктеушілік сипаттағы пьесаларды қоймауы керек, бірақ тек үкімет ұлттық ауқымдағы, аймақтық басымдығы бар және американдық көзқарасы демократиялық бағдарламада қолдай алатын пьесаларды ғана қоюы керек деп сендік» деді. 1936 жылға қарай Фланаган 28 штатта 12 500 адамды жұмысқа алды. Тек Нью-Йорк қаласында ғана Федералдық театр жобасы апта сайын 350 000 көрерменге қойылымдар көрсетті. Пьесалар федералдық қаржыландырылатындықтан, жоба билеттерді айтарлықтай төмен бағамен сата алды, бұл қойылымдарды кең аудитория үшін қолжетімді және инклюзивті етті. 1938 жылы Фланаган социалистік идеологияны қолдады және Федералдық театр жобасындағы жұмысы арқылы американдық құндылықтарды құлатты деген күдікпен Конгрестің Американдық қызметке қарсы комитетіне куәлік беруге шақырылды. Тек төрт жылдан кейін Федералдық театр жобасы жабылды, ал Фланаган Вассар колледжіне оралды.

With the onset of the Great Depression, and masses of people (including the theatrically inclined) out of work, Franklin D. Roosevelt established the WPA to provide jobs for many of the unemployed. Among the many branches of this program was the Federal Theatre Project, which aimed to employ the jobless entertainers across America. In September 1935, WPA head Harry Hopkins, who knew Flanagan from Grinnell College and had read Flanagan's 1928 book, Shifting Scenes of the European Theatre, asked Flanagan to lead the Project. Flanagan's vision for the Project was to bring cutting edge, high quality theatre to the great majority of the American public who had never witnessed it. The project paid salaries to struggling artists and crafts workers, and spread well crafted, affordable programs across the nation. The Project involved creating children's theatre as well as Living Newspaper plays, based on German director Erwin Piscator's concepts, that would reach out to the culturally unaware. Though the Project enabled the creation of a number of works, conservatives took issue with the apparent political agendas being delivered by the plays. Concerns over works with messages deemed to be communistic and socialistic plagued Flanagan and the Theatre Project. On these qualms, Flanagan states, "The basis of the choice of plays is that we have always believed in the Federal Theatre Project that any theater supported by the Federal funds should do no plays of a subversive, or cheap, or shoddy, or vulgar, or outworn, or imitative nature, but only such plays as the Government could stand behind in a program which is national in scope and regional in emphasis and democratic in American attitude." By 1936, Flanagan had hired 12,500 people across 28 states. In New York City alone, the Federal Theatre Project regularly played to weekly audiences of 350,000. Since the plays were federally funded, the Project could afford to sell tickets at drastically reduced prices, making the productions accessible and inclusive to a wider audience. In 1938, Flanagan was called to testify before the House Un American Activities Committee under suspicion of supporting a socialist agenda and subverting American values through her work at the Federal Theatre Project. After just four years, the Federal Theatre Project was shut down, and Flanagan returned to Vassar.

Смит колледжі

1942 жылы Фланаган Смит колледжінің декан қызметін және Театр кафедрасындағы профессорлық қызметін қабылдады. 1946 жылы ол Театр кафедрасына толығырақ көңіл бөлу үшін декандық қызметінен кетті, ол бұл кафедраның меңгерушісі болған. Ол сонымен қатар колледжде қойылатын спектакльдерді жазып, режиссерлік етті. 1955 жылы Смиттен зейнеткерлікке шықты. 1962 жылы Смиттің жаңа өнер орталығындағы Студия театры оның құрметіне аталды.

Басқа мәліметтер

Фланаганның алғашқы күйеуі Мюррей Фланаган 1918 жылы туберкулезден қайтыс болды, олардың екі ұлы болған. 1934 жылы ол Вассар колледжінде грек тілінің профессоры Филип Дэвисқа тұрмысқа шықты. Тим Роббинстің "Кредель Уилл Рок" (1999) фильмінде Чери Джонс Хэлли Фланаган рөлін ойнады. Ол сондай-ақ, Вассар түлегі Мэри Маккартидің "Топ" романындағы екінші дәрежелі кейіпкер, ол бірінші тарауда есімдері аталады және соңғы тарауда қысқаша көрінеді. Фланаган 1953 жылы Смиттен демалысқа кетіп, 1955 жылы Пукипсиге ресми түрде зейнетке шықты. Ол қазіргі заманғы театрға қосқан үлесі үшін көп рет марапатталды, соның ішінде 1941 жылы Уильямс колледжінің құрметті ғылыми дәрежесі және 1968 жылы алғашқы Ұлттық Театр Конференциясының марапаттау наградасы. Фланаган өмірінің соңғы жылдарын зейнеткерлер үйінде өткізіп, 1969 жылдың 23 шілдесінде Олд-Теппан (Нью-Джерси) қаласында қайтыс болды.

Негізгі дереккөздер

Фланаган, Хэлли. Арена: Федералдық театр тарихы (1940) онлайн, 1985 жылғы басылым.
Фланаган, Хэлли. "Федералдық театр жобасының директоры, Жұмысқа жәрдемдесу басқармасының директоры Хэлли Фланаганның Өкілдер палатасының Патенттер комитеті алдында жасаған қысқаша мәлімдемесі: Вашингтон, Колумбия округі, 8 ақпан 1938 жыл" (Жұмысқа жәрдемдесу басқармасы, 1938) онлайн.