Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық еңбек қозғалысының қайраткері
American labor leader
Чарльз Джозеф Антуан Лабади (18 сәуір, 1850 – 7 қазан, 1933) – американдық еңбек ұйымдастырушысы, анархист, «жасыл доллар» қозғалысының өкілі, әлеуметтік белсенді, баспагер, жазушы, очеркші және ақын.
Charles Joseph Antoine Labadie (April 18, 1850 – October 7, 1933) was an American labor organizer, anarchist, Greenbacker, social activist, printer, publisher, essayist, and poet.
Алғашқы жылдар
Джо Лабади 1850 жылдың 18 сәуірінде Мичиган штатының Пау-Пау қаласында Энтони мен Евфросина Лабади отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы Мичиган штатының оңтүстігіндегі Потаватоми тайпаларының арасында, шекаралық өмір салтында өтті, онда оның әкесі иезуит миссионерлері мен үндістер арасында аудармашы болып жұмыс істеді. Ол тек бірнеше ай ғибрат мектебінде оқыды. Лабади бес жыл бойы "саяхатшы" баспагер болып жұмыс істегеннен кейін Детройт қаласына қоныстанып, «Детройт Пост» және «Трибюн» газеттерінде баспагер болып жұмыс істеді. Ол 1877 жылы өзінің туысы Софи Елизавета Аркамбоға үйленді, өзі агностик болса, ол католик болды. Олардың Лаура, Шарлотта және Лоренс атты балалары болды, соңғысы да белгілі анархист-эссеші. Отбасы сонымен қатар Детройт аймағындағы кино және ойын-сауық индустриясымен де айналысты.
Jo Labadie was born on April 18, 1850, in Paw Paw, Michigan, to Anthony and Euphrosyne Labadie, both descendants of seventeenth century French immigrants of the Labadie family who had settled on both sides of the Detroit River. His boyhood was a frontier existence among Potawatomi tribes in southern Michigan, where his father served as interpreter between Jesuit missionaries and Native Americans. His only formal schooling was a few months in a parochial school. Labadie began five years of "tramp" printing and then settled in Detroit as a printer for the Detroit Post and Tribune. He married his first cousin, Sophie Elizabeth Archambeau, in 1877, despite him being agnostic and her being Catholic. Their children were Laura, Charlotte, and Laurance, also a prominent anarchist essayist. The family was also involved in the film and the entertainment industry in the Detroit area.
Саяси өмір
27 жасында Лабади Детройтте жаңа құрылған Социалистік Еңбек партиясына қосылды және көп ұзамай көшелерде социалистік үнқағаздарды таратуға кірісті. Ол баспагер болғандықтан, Детройттың Типографиялық одағының 18-ші мүшесі болып тіркелді және 1878 жылы Детройтте өткен Халықаралық Типографиялық одақтың конвенциясына одақтың екі өкілінің бірі ретінде қатысты. 1878 жылы Лабади Детройттегі Еңбекшілердің алғашқы ұйымын құрды және Гринбек Еңбек партиясынан әкімдікке үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1880 жылы ол Детройт Сауда кеңесінің алғашқы президенті болып сайланды және ұлттық еңбек баспасөзі үшін, соның ішінде Detroit Times, Advance and Labor Leaf, Labor Review, The Socialist және Lansing Sentinel газеттерінде еңбек тақырыбындағы мақалалар мен бағандар жариялай берді. Олардың ашық және тура стилі үшін олар жоғары бағаланды. Оның "Қиялы мол ойлар" атты бағанасы кеңінен таралды. 1883 жылы Лабади зорлықсыздыққа негізделген жеке анархизмді қабылдады. Ол осы ілімнің ең көрнекті жақтаушысы Бенджамин Такермен жақын байланыста болды және оның "Liberty" басылымына жиі мақалалар жазды. Лабади мемлекеттік басқыншылық болмаса, адамдар "табиғаттың ұлы заңдарымен" үйлесімде өмір сүретініне және "пайыз, пайда, жалға алу және салық арқылы өзара тонастырмайтынына" сенді. Лабади жергілікті деңгейдегі қоғамдық ынтымақтастықты қолдады және сумен жабдықтау, көшелер мен теміржолдарды қоғамдық бақылауда ұстауды жақтады. Ол сондай-ақ капитализмді сынап, оның "күні өткенін" және "оны жою қажеттігін" айтты. Лабади Хеймаркет анархистерінің радикалды анархизмін қолдамаса да, айыпталушылардың жазасын жеңілдету үшін күресті, өйткені ол олардың зорлық-зомбылықтың жалғыз кінәгерлері емес деп ойлады. Ол Еңбекшілердің ұлттық басшысы Теренс В. Паудерли айыпталушыларды толығымен жоққа шығарған кезде олардан бас тартты. 1888 жылы Лабади Мичиган Еңбек Федерациясын құрды және оның алғашқы президенті болды, сондай-ақ Сэмюэл Гомперспен бекем емес одақ құрды. Ол 50 жасқа келгенде өлең жаза бастады және қолмен жасалған көркем кітапшаларды басып шығарды. 1908 жылы қалалық пошта инспекторы оның поштасын қабылдаудан бас тартты, себебі олар анархистік цитаталар жазылған стикерлермен жабыстырылған. Бір айдан кейін Лабади кеңсе қызметкері болып жұмыс істеген Детройт Су басқармасы оны анархистік көзқарастар білдіргені үшін жұмыстан шығарды. Екі жағдайда да мемлекеттік қызметкерлер Лабадиге қолдау көрсету үшін өткен жаппай халық наразылықтарына байланысты өз шешімдерінен бас тартуға мәжбүр болды. Лабади Детройт тұрғындарына "Мейірімді Анархист" ретінде жақсы танымал болды.
Labadie joined the newly formed Socialist Labor Party in Detroit at the age of 27 and soon was distributing socialist tracts on street corners. As a printer, he was also a member of Detroit's Typographical Union 18 and was one of its two delegates to the International Typographical Union convention in Detroit in 1878. In 1878, Labadie organized Detroit's first assembly of the Knights of Labor, and ran unsuccessfully for mayor on the Greenback Labor ticket. In 1880, he served as first president of the Detroit Trades Council, and continued issuing a succession of labor papers and columns for the national labor press, including the Detroit Times, Advance and Labor Leaf, Labor Review, The Socialist, and the Lansing Sentinel, which were admired for their forthright style. His column "Cranky Notions" was widely published. In 1883, Labadie embraced individualist anarchism, a non violent doctrine. He became closely allied with Benjamin Tucker, the country's foremost exponent of that doctrine, and frequently wrote for the latter's publication, Liberty. Without the oppression of the state, Labadie believed, humans would choose to harmonize with "the great natural laws without robbing [their] fellows through interest, profit, rent and taxes." Labadie supported localized public cooperation, and was an advocate for community control of water utilities, streets, and railroads. He also criticized capitalism and said that it "has had its day" and that "it must go." Although Labadie did not support the militant anarchism of the Haymarket anarchists, he fought for the clemency of the accused because he did not believe they were the sole perpetrators of violence. He broke with the Knights of Labor when their national leader, Terence V. Powderly, repudiated the defendants completely. In 1888, Labadie organized the Michigan Federation of Labor, becoming its first president, and forged a tenuous alliance with Samuel Gompers. At age fifty he began writing verse and publishing artistic hand crafted booklets. In 1908, the city postal inspector refused to handle his mail because it bore stickers with anarchist quotations. A month later the Detroit Water Board, where Labadie worked as a clerk, dismissed him from his post for expressing anarchist sentiments. In both cases, public officials were forced to back down in the face of mass public protests in support of Labadie, well known to Detroit citizens as its "Gentle Anarchist".
Эфемерлерді жинаушы
1910 жылы Лабади 60 жасқа келгенде, үйінің шатырында жинаған кітапшалардың, газеттердің және хат-хабарлардың мол жинағын сақтауға дайындала бастады. Бұл жинақты АҚШ-тағы еңбек және социалистік тарих материалдарының маңызды сақтаушысы болып табылатын Висконсин университеті зор қызығушылықпен іздеді, бірақ Лабади олардың жинақ үшін ұсынған 500 долларын қабылдамады. Дегенмен Лабади табандылық танытып, ақырында тоғыз Детройт тұрғынына, оның ішінде бірнеше кәсіпкерге, жинақты сатып алу үшін әрқайсысы 100 доллардан қайырымдық жасауға көндірді, содан кейін ол университетге лайықты салтанатты түрде табыс етілді. 1912 жылы Лабадидің үйінің шатырынан Энн-Арбор қаласына материалдың жиырма жәшігі көшірілді, бұл әйгілі Лабадидің радикалды әдебиеттер жинағының негізін қалады. Лабади өмірінің соңғы жылдарында достары мен таныстарынан жинаққа қайырымдық беруді сұрады және 1926 жылы кітапханаға тағы да жүздеген заттарды сыйлады. Агнес Инглис жинақтың тізімін жасап, ұйымдастырды. Осылайша сақталған жинақ бүгінде АҚШ-тағы 19 ғасырдың радикалды эфемерлік материалдарының ең бағалы жинақтарының бірі деп есептеледі.
In about 1910, when he was 60 years old, Labadie began to prepare for the preservation of the vast collection of pamphlets, newspapers, and correspondence which he had accumulated in the attic of his home. The collection was eagerly sought by the University of Wisconsin, one of the paramount repositories of materials relating to labor and socialist history in the United States, but Labadie spurned their offer of $500 for the collection. Labadie remained persistent, however, and he eventually convinced nine Detroit residents, including several businessmen, to donate $100 each for the purchase of the collection, which was then donated to the university with requisite pomp. In 1912 twenty crates of material were moved from Labadie's attic to Ann Arbor, forming the foundation of the renowned Labadie Collection of radical literature. Labadie spent his later years soliciting donations to the collection from friends and acquaintances, donating hundreds more items himself to the library in 1926. Agnes Inglis cataloged and organized the collection. The collection thus preserved is today regarded as among the finest accumulations of 19th Century radical ephemera in the United States.
Өлім және мұра
Джозеф Лабади 1933 жылдың 7 қазанында Мичиган штатының Детройт қаласында 83 жасында дүние салды. Өмірі бойы жинаған қолжазбалар мен уақытша құжаттардың көп бөлігін Мичиган университетінің кітапханасына сыйлап, осыны өзінің ең маңызды мұрасы деп есептеді.
Joseph Labadie died on October 7, 1933, in Detroit, Michigan, at the age of 83. He donated the vast majority of manuscripts and ephemera acquired in his lifetime to the collection at the University of Michigan Library, a deed he viewed as his primary legacy.
Шығармалары
"Тирандық қажет пе?", "Тәуелсіздік" журналы, 10-том, 21-сан, жалпы саны 307, (1895 жылғы 23 ақпан), 7-бет.
"Қайратсыз ойлар" (1885 ж. 11 қараша), "Еңбек парағы" (Детройт), том 2, № 1 (11 қараша 1885), 2-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 14 қаңтар), "Бостандық", том 5, № 12, толық саны 116. (14 қаңтар 1888), 7-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 28 қаңтар), "Бостандық", том 5, № 13, толық саны 117. (28 қаңтар 1888), 4-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 25 ақпан), "Бостандық", том 5, № 15, толық саны 119. (25 ақпан 1888), 7-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 31 наурыз), "Бостандық", том 5, № 17, толық саны 121. (31 наурыз 1888), 7-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 14 сәуір), "Бостандық", том 5, № 18, толық саны 122. (14 сәуір 1888), 8-бет. "Қайратсыз ойлар" (1888 ж. 26 мамыр), "Бостандық", том 5, № 21, толық саны 125. (26 мамыр 1888), 5-бет. "Қайратсыз ойлар" (1891 ж. 18 сәуір), "Бостандық", том 7, № 26, толық саны 182. (18 сәуір 1891), 3-бет. "Қайратсыз ойлар" (1921 ж. шілде), "Эго", том III, № 7 (шілде 1921), 4-5 беттер. "Қайратсыз ойлар" (1925 ж. қазан), "Өзара көмекші", том V, № 1, толық саны 49 (қазан 1925), 7-бет.