Тангенттік фортепиано – сирек кездесетін, клавесин мен алғашқы фортепианоларға ұқсас аспап. Тарихы 1440 жылға дейін жетеді, ерекше ойнау механизмі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тангентті фортепиано – өте сирек кездесетін, клавиятуралы аспап, сыртқы түрімен гарпсихорд пен алғашқы фортепианоларға ұқсас. Ол әдетте бес октавалық клавишалардан тұрады, ал клавишалар басылғанда, ішектерге тар ағаш немесе металл тілімдер әсер етеді.
The tangent piano is a very rare keyboard instrument that resembles a harpsichord and early pianos in design. It normally features five octaves of keys and the strings are acted upon by narrow wooden or metal slips when the keys are depressed.
Тарих
1440 жылы Арноль де Цвольде алғашқы пернетақталы аспапты, оның іс-әрекеті тангенстік болғандығын сипаттады. Тангенстік механизмге ие ең ерте сақталған аспап – Франческо Бонафинистің 1700 жылға дейін оның жақтары ағаш тангенстермен ауыстырылған шпинеті. Жан Мариус 1716 жылы тангентті фортепианоға ұқсас соққылы аспаптың жобасын ұсынды, бірақ ол тек 1735 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Кристоф Готлиб Шрётер 1717 жылы тангентті фортепианоны өзі ойлап тапқанын мәлімдеді. Франц Якоб Шпэт 1751 жылы Боннның ханзадасына тангентті фортепианоны сыйлады. 1777 жылы Моцарт тангентті фортепиано жасаушы Шпэттің есімімен «Spättisches Klavier» деп атады. Басқа атаулары: итальяндық cembalo angelico және француздық clavecin harmonieux et celeste. Бұл – тангентті фортепианоның Еуропаға тарағанының куәсі. 19 ғасырдың басында Шпэттің тангентті фортепианолары бүкіл әлемге таратылды және оларға 6 октавалық диапазон берілді, бұл оларға фортепианомен бәсекелесуге мүмкіндік берді. Сол кезде фортепиано клавесин мен клавикордты ығыстыра бастады. Тангентті фортепиано мен фортепианоның пайда болуы клавесиннің дыбысындағы динамиканың жетіспеушілігін жоюға жасалған тыраштан туды. Классикалық музыканың өзгеруіне сай, тангентті фортепиано мен фортепиано әртүрлі дыбыстар ұсынды, олар клавесинге қарағанда көбірек экспрессия мен қарқындылыққа ие болды. Тангентті фортепианоның танымалдығы қысқа болды және ол 18 ғасырдың соңында немесе 19 ғасырдың басында жоғалып кетті. Алайда фортепиано 1800 жылға қарай клавесиннен озып кетті. Содан кейін ол 88 пернелі қазіргі заманғы алып темір каркасқа айналды. Тангентті фортепианоның танымалдығы өте аз болғандықтан, оған арналған музыкалық шығармалар да аз жазылды. Карл Филипп Эммануил Бахтың концерттері осы аспап немесе фортепиано үшін жазылған болуы мүмкін. Қай жағдайда болса да, тангентті фортепиано концерттердегі пернетақталы аспап ретінде қолайлы таңдау болып табылады. Сонымен қатар, Иоганн Себастьян Бахтың басқа ұлдары тангентті фортепиано үшін арнайы шығармалар жазды. Қазіргі уақытта шамамен жиырма толық сақталған тангентті фортепиано бар. 2006 жылы Сулцбах-Розенбергте Иоганн Эсаиас фон Зайдельдің мүлкінде тангентті фортепиано түпнұсқа күйінде табылған. Толыққанды қалпына келтіргеннен кейін ол 2012 жылы Кристоф Хаммер мен Сильвия Аккерманның концертінде көпшілік назарына ұсынылды.
In 1440, Arnault de Zwolle described what is believed to be the first keyboard instrument which used a tangent action. The earliest surviving instrument with a tangent action is a spinet built by Francesco Bonafinis with its jacks replaced with wooden tangents before 1700. Jean Marius proposed a design for a hammered instrument similar to a tangent piano in 1716, though it was only published after his death in 1735. Christoph Gottlieb Schröter claimed that he had invented the tangent piano in 1717. Franz Jakob Späth presented a tangent piano to the elector of Bonn in 1751. In 1777, Mozart referred to the tangent piano as the "Spättisches Klavier," after the maker of tangent pianos, Spath. Other names included the Italian cembalo angelico, and the French clavecin harmonieux et celeste. This is all evidence that the tangent piano spread throughout Europe. By the earliest decade of the 19th century, Spath tangent pianos were sent all over the globe and given a wide 6 octave range, which enabled them to compete with the piano. At the same time, the fortepiano began to eclipse the harpsichord and clavichord as the keyboard instrument of choice. The creation of the tangent piano, and the fortepiano, were the results of attempts to remedy the lack of dynamics in harpsichord sound. Both the tangent piano and fortepiano offered a variety of sound that was appealing to the changes in classical music, which featured more expressiveness and intensity than the harpsichord could offer. The tangent piano had a short life in popularity, and dropped off somewhere in the late 18th century or early 19th century. The fortepiano, however, surpassed the harpsichord in popularity by 1800. It then slowly evolved to the massive modern iron framed giant of 88 keys. The tangent piano's popularity lasted for such a short time that very little music was written for it. It is possible that Carl Philipp Emanuel Bach's keyboard concerti were written for this instrument or for the fortepiano. In either case, the tangent piano is an appropriate choice for the keyboard instrument in the concerti. In addition, other sons of Johann Sebastian Bach wrote pieces expressly for the tangent piano. There are currently approximately twenty intact tangent pianos in existence. In 2006 a tangent piano was discovered on the estate of Johann Esaias von Seidel in Sulzbach Rosenberg in its original condition. After extensive restoration it was presented to the public during a concert by Christoph Hammer and Sylvia Ackermann in 2012.
Механизм
Тангентті фортепианода тангент – фортепианоның ішіндегі дауыс шығаруға арналған, клавесиннің механизміне немесе қапталмайтын фортепианоның молотогына ұқсас кішкентай ағаш бөлігі. Ол клавекордтың тангентіне тек соңғы нәтижеде ойнаушының саусағымен итарға соғылып дыбыс тудыратыны жағынан ұқсас. Клавекордта тангент нотаның дыбысталуын сақтау үшін ішектің үстінде қалады, ал тангентті фортепианода тангент ішектен бірден кері секіріп, оған еркін дірілдеуге мүмкіндік береді (яғни, ол босатылады). Аспаптың дыбысын жұмсарту және әдемілету үшін түрлі тоқтаулары болуы мүмкін: una corda, модератор, арфа. Сонымен қатар, ол орындаушыға барлық демпферлерді көтеруге мүмкіндік беретін құрылғыға (қазіргі демпфер педалі сияқты) және тек жоғары регистрдегі демпферлерді көтеретін құрылғыға (көптеген ерте фортепианоларда кездесетін қасиет) ие. Фортепиано педальдеріне қараңыз.
In the action of a tangent piano, the tangent is a small slip of wood similar in shape to a harpsichord jack or similar to an unleathered fortepiano hammer which strikes the string to produce sound. It is similar to the tangent of a clavichord only in the sense that they both are driven ultimately by the player's finger to strike the string to initiate sound. In the clavichord, the tangent remains in contact with the string to keep the note sounding, while in the tangent piano, the tangent immediately rebounds from the string so that the string is allowed to vibrate freely (that is, it has an escapement). The instrument can have numerous stops to soften and sweeten the sound: una corda, moderator, harp. Also, it has a device which allows the performer to raise all the dampers (like the modern damper pedal), and another that will only raise the treble dampers (a typical feature on many early pianos). See Piano pedals.
Тоналдылық
Тангентті фортепианоның ерекше дыбысы бар, ол клавесин мен фортепианоның ерекшеліктерін үйлестіреді. Жоғары регистр жеңіл механикалық фортепианоның жарқын дыбысына, ал төмен регистр клавесиннің бас дыбысына ұқсайды. Әрбір аспаптың дыбысы өзгеше болады, сондықтан оның дыбысын сипаттау да әркім үшін жекелеген болады.
The tangent piano has an unusual sound that combines the qualities of the harpsichord and piano. The treble resembles the bright sound from a light action piano, and the bass resembles the bass from a harpsichord. The sound varies from instrument to instrument, as do personal descriptions of the tangent piano's sound.