Кіріспе

Бейнебасқарылатын хирургия (ББХ) – хирургтың операцияны тікелей немесе жанама басқару үшін операцияға дейінгі немесе операция кезінде алынған суреттермен қатар ізделген хирургиялық құралдарды пайдаланатын кез келген хирургиялық процедура. Бейнебасқарылатын хирургия жүйелері пациенттің анатомиясын және хирургтің пациентке қатысты нақты қозғалыстарын операция залындағы компьютерлік мониторларға немесе толықтырылған шындық гарнитураларына (толықтырылған шындық хирургиялық навигация технологиясы) беру үшін камераларды, ультрадыбыстық, электромагниттік немесе өрістердің комбинациясын қолданады. Бұл әдетте нақты уақытта орындалады, бірақ қолданылатын әдіс пен саласына байланысты секундтар немесе минуттарға кешігу болуы мүмкін. Бейнебасқарылатын хирургия хирургтарға қауіпсіз және аз инвазивті процедураларды орындауға көмектеседі және бас сүйек, құлақ, мұрын, жұтқыншақ, омыртқа, ортопедиялық және жүрек-қан тамырлары ауруларын емдеуде мойындалған стандартқа айналды.

Артықшылықтары

Суретке бағытталған хирургияның артықшылықтары хирургиялық процедураны жақсырақ бақылау, араласудың нәтижесі туралы дереу кері байланыс, тіндік зақымдануды азайту және анатомиялық құрылымға қол жеткізу кезіндегі қиындықтарды жеңілдету болып табылады. Суретке бағытталған хирургия мыналарға мүмкіндік береді: эндовендік лазерлік абляция процедураларымен байланысты операциядан кейінгі жүйке кемістіктерін және қолайсыз жағдайларды азайту, сондай-ақ бұрынғыда өлшемі немесе орналасуына байланысты операция жасау мүмкін емес деп есептелген ми ісіктерін тиімдірек алып тастау.

Қолданбалар

Суретке бағытталған хирургия кезінде процедура операция алдындағы немесе операция барысындағы бейнелеу арқылы басқарылады. Суретке бағытталған хирургия ми, омыртқа, жамбас/бұтты қабырға, тізе, өкпе, кеуде, бауыр және простата сияқты көптеген органдарға қатысты процедураларда қолданылады. Компьютерлік көмекпен жүзеге асырылатын хирургияның кең саласының бір бөлігі болып табылатын суретке бағытталған хирургия, операция кезінде бейнелеуді пайдаланатын гибридтік операциялық бөлмелерде жүргізілуі мүмкін. Гибридтік операциялық бөлме – бұл C-арм, КТ сканерлері немесе МРТ сканерлері сияқты жетілдірілген медициналық бейнелеу құралдарымен жабдықталған хирургиялық зал. Суретке бағытталған хирургиялық процедуралардың көпшілігі минималды инвазивті болып келеді. Минималды инвазивті суретке бағытталған хирургия саласындағы пионер және маманданған медицина саласы – интервенциялық радиология. Ұсталатын хирургиялық зонд – кез келген суретке бағытталған хирургиялық жүйенің маңызды құрауы, себебі ол хирургке белгіленген аймақтың картасын ұсынады. Хирургиялық процедура кезінде IGS зондтың орнын қадағалайды және оның астындағы анатомияны көрсетеді, мысалы, жұмыс станциясындағы 3D бейнелеу жүйесінде үш ортогональды бейне тілімін. Қазіргі IGS жүйелері механикалық, оптикалық, ультрадыбыстық және электромагниттік трекинг әдістерін пайдаланады. Егер мұндай құрылғыларға флуоресценциялық әдіс қолданылса, бұл техника флуоресценциялық суретке бағытталған хирургия деп те аталады. Медициналық ультрадыбысты пайдаланатын суретке бағытталған хирургия дыбыс толқындарын пайдаланады және сондықтан флюороскопия, КТ, рентген және томография сияқты иондаушы сәулелену әдістерінде қажетті қорғаныс және қауіпсіздік шараларын қажет етпейді. Нейрохирургиялық навигациялық жүйелерде операция кезінде иондаушы сәулеленуді азайту үшін құрылымды жарық және машиналық көру стереоскопиялық камераларын пайдаланатын оптикалық топографиялық бейнелеу де қолданылды. Қазіргі заманғы суретке бағытталған хирургиялық жүйелер көбінесе роботтармен біріктіріледі. Ультрадыбыстағы соңғы жетістіктер, соның ішінде интраваскулярлық ультрадыбыс (IVUS) қан тамырлары мен жақын тіндердің қимасын нақты уақытта карталауға мүмкіндік береді, бұл қан тамырларының диаметрлерін, контурларын және морфологиясын калибрленген өлшеулермен қамтамасыз етеді. Суретке бағытталған хирургия бастапқыда ми ісіктерін емдеу үшін, N локализаторы және Sturm Pastyr локализаторы сияқты технологиялар арқылы компьютерлік томография (КТ), магниттік-резонанстық томография (МРТ) және позитрон-эмиссиялық томография (ПЭТ) арқылы басқарылатын стереотаксиялық хирургия мен радиохирургияны қолдана отырып, әзірленді. Суретке бағытталған хирургиялық жүйелер омыртқа хирургиясында имплантаттарды орналастыруды басқару және жақын орналасқан нейроваскулярлық құрылымдарға зақым келтірмеу үшін де қолданылады.

Ортопедия

Хирургтарды толық жамбас буыны ауыстыру операциялары кезінде нақты уақыт өлшемдерімен бағыттауға арналған шағын оптикалық навигациялық жүйе әзірленді. Бұл бейне бағытталған хирургиялық жүйеге пациентке бекітілген камера және хирургиялық құралдарға немесе анатомиялық нүктелерге орнатылған кезде камера арқылы олардың орналасуын анықтайтын трекер кіреді.

Урология

Простата биопсиясын жүргізу үшін МРТ-ға негіделген бейне бағытталған хирургия қолданылады. Бейне бағытталғандық хирургтарға жүйке сақтау процедуралары кезінде простата мен нейроваскулярлық шоғырлар арасындағы анатомиялық нүктелерді және хирургиялық жазықтықтарды анықтауға көмектеседі. Бұл процедураның жыныстық дисфункция және несеп ұстамау сияқты қолайсыз салдарына азайтуға мүмкіндік береді.