Франкенталь тарихы: қаланың даму жолы мен тағдыры

Кіріспе

Франкенталь (Пфальц) – Германияның оңтүстік-батысындағы қала, Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан.

Тарих

Франкенталь алғаш рет 772 жылы тарихта еске алынған. 1119 жылы мұнда Августин монастыры салынды, оның қираған қалдықтары – негізін қалаушысының құрметіне Еркенбертруйн деп аталып, бүгінге дейін қала орталығында сақталған. 16 ғасырдың екінші жартысында діни нанымы үшін қуғынға ұшыраған Фландриядан келген адамдар Франкентальға қоныстанды. Олар еңбекқор және өнерге шебер болғандықтан, қаланың экономикалық өркендеуіне үлкен үлес қосты. Олардың арасында көрнекті кілем тоқушылар, зергерлер және суретшілер болды, олардың «Франкенталь сурет мектебі» (Frankenthaler Malerschule) деген атағы кеңінен танылды. 1577 жылы Пфальц графы Иоганн Казимир осы елді мекенге қала мәртебесін берді. 1600 жылы Франкенталь бекініске айналдырылды. 1621 жылы сэр Хорас Вере басқарған ағылшын әскері қаланы гарнизонға алды, ал Отыз жылдық соғыс кезінде испандықтармен қоршауға алынды, содан кейін қарсыласатын тараптардың әскерлері кезекпен басып алды. Сауда мен өнеркәсіп тоқырап, қала 1682 жылға дейін қайта жаңғыртылмады. 1689 жылы Ұлы Одақ соғысы кезінде француз әскерлері қаланы толығымен өртеді. Қала бұл зардаптан толыққанды жазылуына елу жылдан астам уақыт кетті. Алайда, 1750 жылы курфюрст Карл Теодордың басшылығымен Франкенталь өнеркәсіп орталығы ретінде қайта құрылды. Сауданы дамыту үшін 1772-1781 жылдар аралығында порт салынды, көптеген фабрикалар ашылды және жібек өндірісі үшін түтін ағаштары отырғызылды. 1755 жылы әйгілі Франкенталь фарфор фабрикасы ашылды, ол 1800 жылға дейін жұмыс істеді. Осы кезеңде қала ағылшын тілінде Frankendal деп те аталатын. 1797 жылы Француз революциялық соғыстары кезінде қала француздықтардың оккупациясына түсті. 1816 жылы ол Баварияның құрамына кірді. Қазіргі заманғы индустрияландырудың бастауы 1859 жылға дейін жетеді. 1938 жылы «Хрусталь түні» кезінде 1884 жылы салынған еврей синагогы өртеніп, қирады. 1943 жылы бомбалау салдарынан қаланың орталық бөлігі дерлік толығымен қирады. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, өнеркәсіптері қираған қалаға алдымен американдықтар, содан кейін француз әскерлері кірді. 1946 жылдан бері Франкенталь Рейнланд-Пфальц федералды жерінің құрамында. Бүгінде қалада орташа көлемдегі бірнеше өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан.

Frankenthal was first mentioned in 772. In 1119 an Augustinian monastery was built here, the ruins of which — known, after the founder, as the Erkenbertruine — still stand today in the town centre. In the second half of the 16th century, people from Flanders, persecuted for their religious beliefs, settled in Frankenthal. They were industrious and artistic and brought economic prosperity to the town. Some of them were important carpet weavers, jewellers and artists whose Frankenthaler Malerschule ("Frankenthal school of painting") acquired some fame. In 1577 the settlement was raised to the status of a city by the Count Palatine Johann Casimir. In 1600 Frankenthal was converted to a fortress. In 1621 it was garrisoned by English soldiers under Sir Horace Vere and besieged by the Spanish during the Thirty Years' War, and then successively occupied by troops of the opposing sides. Trade and industry were ruined and the town was not reconstructed until 1682. In 1689 the town was burnt to the ground by French troops in the War of the Grand Alliance. The town did not fully recover from this for more than fifty years. However, in 1750, under the rule of the Elector (Kurfürst) Charles Theodore, Frankenthal was established as a centre of industry. To establish trade, a port was built between 1772 1781, numerous factories were opened and mulberry trees were planted for silk production. In 1755 the famous Frankenthal porcelain factory was opened, which remained in production until 1800. During this period, the town was also known in English as Frankendal. In 1797 the town came under French occupation during the French Revolutionary Wars. It passed into the rule of Bavaria in 1816. The beginning of modern industrialisation is dated from 1859. In 1938 the Jewish synagogue, built in 1884, was burnt to the ground during the Kristallnacht. In 1943 during a bombing raid the centre of the town was almost completely destroyed. In 1945, at the end of World War II, its industries in ruins, it was occupied first by the Americans and then by the French. From 1946 Frankenthal has been part of the federal state of Rhineland Palatinate. Today the town is again the site of some medium sized industries.

Тегі

"Франкентал" тегі көптеген елдерде, әсіресе яһудилер арасында кездеседі және бұл тектің бастауы осы қаламен байланысты екенін көрсетеді, бірақ ол ғасырлар бұрын болған болуы мүмкін және тек тегінен басқа ешқандай естелік қалдырмаған.