Кіріспе
Американдық индолог (1940 жылы туған)
Венди Донигер О'Флаэрти (20 қараша 1940 жылы туған) – американдық индолог, кәсіби мансабы бес онжылдыққа созылған. Санскрит және үнді мәтіндік дәстүрлерін зерттеуші ғалым, оның маңызды еңбектері: «Гиндустар: Балама тарих»; «Сива мифологиясындағы тақуалық және құштарлық»; «Гинду мифтері: Қолданба»; «Гинду мифологиясындағы жамандықтың пайда болуы»; «Әйелдер, андрогиндер және басқа мифтік жандар»; «Ригведа: Антология, санскриттен аударылған 108 гимн». Ол Чикаго университетінің Діндер тарихы бойынша Мирча Элиаде есімді ерекше қызмет көрсететін профессоры және 1978 жылдан бері сонда оқытады. 1998 жылы Азиялық зерттеулер қауымдастығының президенті болды.
Өмірбаян
Венди Донигер Нью-Йорк қаласында, дінге бейжай еврей иммигрант ата-аналарының отбасында дүниеге келді және Нью-Йорктің Грейт-Нек қаласында өсті, онда оның әкесі Лестер Л. Донигер (1909–1971) баспа бизнесін басқарды. Орта мектепте ол Джордж Баланчин мен Марта Грэмтан би өнерін оқыды. 1962 жылы Радклифф колледжін санскрит және үндітану мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Ол 1979 жылдан бері "Діндер тарихы" ғылыми журналының редакторы болып жұмыс істейді және оның редакторы болып қызмет етеді, сондай-ақ мансабында оннан астам басқа да басылымдарды редакциялады. 1985 жылы ол Америка діни академиясының президенті, ал 1997 жылы Азия зерттеулер қауымдастығының президенті болып сайланды.
Тану
1960 жылдары жазуға кіріскеннен бері Донигер "Американың гуманитарлық ғылымдардағы маңызды ғалымдарының бірі" деген беделге ие болды. Донигердің еңбектерін бағалай келе, Дели университетінің ежелгі Үндістан тарихы профессоры К. М. Шримали былай деп жазады: 1973 жыл оның ерте Үндістанның діни тарихындағы тұңғыш ірі еңбегі – атап айтқанда, "Сива, эротикалық аскет" кітабы жарық көрген және жаңашылдығымен бірден талқылауға түскен жыл болды. Мен оны бүгінге дейін Дели университетінің аспиранттарына "Үнді діндерінің эволюциясы" курсын оқыта отырып, ең қажетті оқулық ретінде ұсынамын. Бұл Венди Донигердің терең білімімен жемісті және ойландыратын кездесулер сериясының бастауы болды. Донигер – санскрит және үнді мәтіндік дәстүрлерін зерттеуші ғалым. Оның өзіндік сипаттамасы бойынша, мен темпераментім де, білімім де мәтіндерге бейім. Мен археолог та, өнер тарихшысы да емеспін, мен санскритшімін, тіпті, өзін жаңартқан шығыстанушымын, санскриттің зерттеуін урду немесе тамил тілінен гөрі латын және грек тілдерімен байланыстырған буынның өкілімін. Мен ешқашан жерден ескі затты қазған жоқпын немесе мүсіннің жасалған мерзімін анықтаған емеспін. Мен өмірімнің барлық уақытын санскриттің егістігінде өткіздім. Оның индуизм және басқа да салалардағы кітаптарын үнді ғалымы Виджая Нагаражан және американдық индуист ғалымы Линдси Б. Харлан жоғары бағалады. Ол оң пікірдің бір бөлігі ретінде "Донигердің мақсаты – салыстырмалы зерттеуді постмодернизмнің кейбір жақтастарының қолынан құтқару" екенін атап өтті. Оның "Хинду мифтері: санскриттен аудармалар жинағы" еңбегі туралы индусолог Ричард Гомбрих: "Интеллектуалдық тұрғыдан – бұл үлкен жетістік" деп жазды. Донигердің (кейін О'Флаэрти) 1973 жылғы "Шива мифологиясындағы аскетизм мен эротизм" кітабы "Шивапуранның ұлы дәстүрі және Шиваның аскетикалық және эротикалық іс-әрекеттері арасындағы қақтығыс" туралы сынды қамтыды. Ричард Гомбрих оны "білімді және қызықты" деп сипаттады, ал Донигердің каноннан таңдалған 108 гимннен тұратын "Ригведа" аудармасы дін тарихшысы Иоанн П. Кулиану ең сенімді деп санады. Алайда, Майкл Витцель электрондық хат арқылы оны "өзгеше және сенімсіз, оның "Джайминия Брахмана" немесе "Ману (қайта) аудармалары" сияқты" деп бағалады.
it (1973) also happened to be the year when her first major work in early India's religious history, viz., Siva, the Erotic Ascetic was published and had instantly become a talking point for being a path breaking work. I still prescribe it as the most essential reading to my postgraduate students at the University of Delhi, where I have been teaching a compulsory course on 'Evolution of Indian Religions' for the last nearly four decades. It was the beginning of series of extremely fruitful and provocative encounters with the formidable scholarship of Wendy Doniger. Doniger is a scholar of Sanskrit and Indian textual traditions. By her self description,
I myself am by both temperament and training inclined to texts. I am neither an archaeologist nor an art historian; I am a Sanskritist, indeed a recovering Orientalist, of a generation that framed its study of Sanskrit with Latin and Greek rather than Urdu or Tamil. I've never dug anything up out of the ground or established the date of a sculpture. I've labored all my adult life in the paddy fields of Sanskrit,
Her books both in Hinduism and other fields have been positively reviewed by the Indian scholar Vijaya Nagarajan and the American Hindu scholar Lindsey B. Harlan, who noted as part of a positive review that "Doniger's agenda is her desire to rescue the comparative project from the jaws of certain proponents of postmodernism". Of her Hindu Myths: A Sourcebook Translated from the Sanskrit, the Indologist Richard Gombrich wrote: "Intellectually, it is a triumph " Doniger's (then O'Flaherty) 1973 book Asceticism and Eroticism in the Mythology of Śiva was a critique of the "Great tradition Śivapurāṇas and the tension that arises between Śiva's ascetic and erotic activities." Richard Gombrich called it "learned and exciting"; Doniger's Rigveda, a translation of 108 hymns selected from the canon, was deemed among the most reliable by historian of religion Ioan P. Culianu. However, in an email message, Michael Witzel called it "idiosyncratic and unreliable just like her Jaiminiya Brahmana or Manu (re )translations."
Индустар
Донигердің "Индустар: Балама тарих" атты кітабы 2009 жылы Viking/Penguin баспасында жарық көрді. "Хиндустан Таймс" газеті хабарлағандай, "Индустар" кітабы 2009 жылғы 15 қазандағы аптада бестселлерлер тізіміндегі мақалалық емес әдебиеттер санатында бірінші орынды иеленді. "Social Scientist" және "Journal of the American Oriental Society" журналдарындағы екі ғылыми рецензия Донигердің мәтіндік зерттеулерін жоғары бағалағанмен, оның нашар тарихнамасын және назар шоғырланбауын сынға алды. Кітапқа көптеген оң пікірлер жазылды, мысалы, "Library Journal", "Times Literary Supplement", "New York Review of Books", "The New York Times" және "The Hindu" басылымдарында. 2010 жылдың қаңтар айында Ұлттық кітап сыншылары тобы "Индустар" кітабын 2009 жылғы кітап сыйлығының финалисі деп таныды. "Хинду-американдық қоры" бұл шешімге қарсылық білдіріп, кітапта дұрыс емес мәліметтер мен бейтараптық болғанын мәлімдеді. 2011 жылы Динанат Батра Донигер мен "Penguin Books" компаниясына қарсы сотқа шағым түсірді, кітап индустардың діни сезімдерін қасақана ренжіткенін айтты. Бұл әрекет Үндістанның Қылмыстық кодексінің 295А-бабы бойынша қылмыстық жазаға тартылуы мүмкін. 2014 жылы тараптар келісімге келген соң, "The Hindus" кітабы "Penguin India" баспасынан қайтарылып алынды. Арундати Рой, Партха Чаттерджи, Жиет Тайил және Намвар Сингх сияқты үнді авторлары баспагердің бұл шешіміне қарсылық білдірді. Қазіргі таңда кітап Үндістанда "Speaking Tiger Books" баспасынан жарық көріп жатыр.
Шығармалары
Донигер 16 кітап жазды, негізінен санскриттен ағылшын тіліне аударған тоғыз томдық кітапқа түсіндірмелер жазды, көптеген жинақталған мәтіндерге үлес қосты және журналдарда, журналдарда және газеттерде жүздеген мақала жариялады. Олардың ішінде «Нью-Йорк Таймс кітап шолуы», «Лондон кітап шолуы», «Таймс әдеби қосымшасы», «Таймс», «Вашингтон Пост», «АҚШ жаңалықтары және әлемдік есеп», «Халықаралық Геральд Трибюн», «Парабола», «Жоғары білім хроникасы», «Дедалус», «Ұлт» және «Азия зерттеулері журналы» бар.