Кіріспе

Адамдардың қажеттіліктері мен тілектерін қанағаттандыру мақсатымен жасалған өнімдер мен іс-әрекеттер. Тауарлар – қаламдар мен алмалар сияқты, көбінесе (бірақ әрқашан емес) материалдық заттар. Қызметтер – мұғалімдер мен шаштараздар сияқты басқа адамдар көрсететін қызметтер. Барлық экономикалық белсенділік пен сауданың негізін тауарлар мен қызметтерді өндіру, тарату және тұтыну құрайды. Экономикалық теория бойынша, тауарлар мен қызметтерді тұтыну тұтынушыға немесе соңғы пайдаланушыға пайда (қанағаттандыру) әкеледі деп саналады, алайда кәсіпорындар да басқа тауарлар мен қызметтерді өндіру процесінде тауарлар мен қызметтерді тұтынады (қараңыз: Тарату: каналдар мен делдалдар).

Тарих

Физиократиялық экономистер өндірісті өнімді еңбек пен өнімді емес еңбекке жіктеді. Адам Смит бұл ойды кеңейтіп, материалдық өнімдерге (тауарларға) тікелей қатысты кез келген экономикалық қызмет өнімді, ал материалдық емес өндіріске (қызметтерге) қатысты қызметтер өнімді емес деп сараптады. Бұл материалдық өндіріске жасалған баса назар Дэвид Рикардо, Томас Роберт Мальтус және Джон Стюарт Милл қолдады және кейіннен марксистік экономикаға әсер етті. Ал 18-шы ғасырдағы басқа, көбінесе итальяндық экономистер, барлық қажетті тауарлар мен қызметтердің өнімді екенін айтты.

Қызмет-тауарлар тұтастығы

Тұтыну тауарларын қызметтерге бөлу – жай ғана оңайлату: бұл ерекше санаттар емес. Көптеген бизнес теориялықтары бір жағынан таза қызмет, екінші жағынан таза материалдық тауарлардан тұратын континуумды қарастырады. Көптеген өнімдер осы екі шектің арасында орналасады. Мысалы, мейрамхана физикалық тауарды (дайындалған тағамды) ұсынады, бірақ атмосфера, үстелді дайындау және жинау сияқты қызметтерді де ұсынады. Электр энергиясы және байланыс қызметтері сияқты кейбір коммуналдық қызметтер тек қызметтерді ұсынады, ал сумен жабдықтау сияқты басқа коммуналдық қызметтер физикалық тауарларды жеткізеді. Мемлекеттік сатып алу мақсатында, Еуропалық Одақта электр энергиясы тауар ретінде қарастырылады, ал АҚШ-тың федералдық сатып алу ережелері бойынша ол қызмет ретінде қарастырылады. Тауарлар әдетте құрылымдық болып келеді және бірден берілуі мүмкін, ал қызметтер белгілі бір уақыт аралығында көрсетіледі. Тауарларды қайтаруға болады, ал көрсетілген қызметті қайтару мүмкін емес. Тауарлар міндетті түрде материалдық емес, виртуалды да болуы мүмкін, мысалы, кітап қағаз түрінде де, электрондық түрінде де болуы мүмкін. Маркетинг теориясы қызмет-тауар континуумын маңызды тұжырымдама ретінде пайдаланады, ол маркетологтарға жалпы өнімдердің тауарлар мен қызметтер арақатынасын көруге мүмкіндік береді. Тарырақ мағынада, қызмет – клиентке көрсетілген көмек пен қолдаудың дұрыстығын бағалау, яғни клиенттерге қызмет көрсету сапасы. Бұл ерекше қолданыс бөлшек саудада жиі кездеседі.

Халықаралық құқықта

Халықаралық сауданы либерализациялау аясында тауарлар мен қызметтер арасында ерекшеліктер жасалады. Мысалы, Дүниежүзілік сауда ұйымының Тарифтер мен сауда жөніндегі жалпы келісімі (ГАТТ) тауарлардың халықаралық саудасын, ал Қызметтер саудасы жөніндегі жалпы келісім (ГАТС) қызметтер саласын қамтиды.