Кіріспе
Америкалық жазушы, белсенді
Христос (/k//r//ɪ//s//t//oʊ//s/; 1946 жылдың 7 қарашасында Кристина Смит ретінде туған) – Американың жергілікті халықтарының азаматтық құқықтарын, әлеуметтік әділдікті және феминизмді зерттейтін түрлі кітаптар мен өлеңдер жариялаған жазушы және белсенді. Олар өзінің Меномини және екі рух екенін айтады, бірақ Висконсин штатындағы Меномини индей тайпасының немесе басқа да американдық индей тайпасының мүшесі емес. Христоc сонымен қатар лекция оқып, жазуға үйретеді және бейнелеу өнерімен айналысады. Ақын өзіне сілтеме жасағанда "олар" және "олардың" деген дұрыс есімдіктерді қолданады.
Өмір және мансап
2011 жылдан бері Вашингтон штатының Оушен-Шорс қаласында тұратын Христос, өзін-өзі оқыған әкесінің үйреткенімен оқуға үйренді және тоғыз жасында өлең жаза бастады. Христос, қиын, "эмоционалды және қалыптан тыс" балалық шағы туралы, соның ішінде туысынан сексуалдық зорлық көргенін жазды. Өзін "саяси ақын" деп сипаттайтын Христос, еуропалық-американдық мәдени гегемониясынан туындаған отбасылық толқудан шабыттанды, ал Одре Лорд, Джой Харжо, Элизабет Вуди және Лилиан Питт сияқты авторлардың еңбектері оған оң әсер етті. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы өлеңдер мен прозадан тұратын бірнеше томдарды жазды. Христос, колониализм, геноцид, әлеуметтік класс және гендерлік теңсіздік сияқты әлеуметтік әділдік мәселелерінің, әсіресе әйелдер мен жергілікті халықтардың өміріне қалай әсер ететініне назар аударады. Жазушының балалық шағы көшедегі өмір, бағбандалық, психиатриялық мекемелер, инцест, "ер адам" (авторитарлық патриархат), махаббат, секс және жек көру туралы шығармаларында жақсы көрінеді. Бұл шығармалар негізінен американдық түпкі халықтар, басқа ұлт өкілдері және лесбияндар үшін арналған. Сондай-ақ, бұл жұмыстар американдық мұра және мәдениет туралы хабардарлықты арттыруға, сонымен қатар стереотиптерді жоюға бағытталған. Христос көптеген кітап мұқабаларын өзі суреттеді және цензуралық американдық баспагерлерден және АҚШ-та "жазушыларға қолдау көрсетудің өте аздығынан" қашу үшін кітаптарын көбінесе Канадада жариялады. Ол әлеуметтік әділдік туралы өлеңдерімен танымал болғанымен, Христос эротикалық поэзияның да маңызды корпусын жасады. Бұл шығарма "рахатты оқу" деп сипатталды және оның басқа шығармаларындағы қараңғы тақырыптарға қарағанда тойлы көңіл-күйді білдіреді. Ол Тристан Таорминомен бірге 1999 жылғы "Үздік лесбияндық эротика" жинағын редакциялады. Христосқа берілген наградалар мен құрметтерге Ұлттық өнер кеңесінің гранты, Адам құқықтарын қорғау және сөз бостандығы сыйлығы, Астра лесбияндық қорының Сапфо сыйлығы, Барбара Деминг гранты және Одре Лорд атындағы халықаралық поэзия конкурсы кіреді. 2010 жылы Black Coffee Poet журналына берген сұхбатында Христос әлеуметтік әділдікке деген қызығушылықтарын "әртүрлі" деп сипаттап, аборт, әйелдерге зорлық-зомбылық және түрмедегілердің мәселелерін атады, бірақ бұл мәселелердің "өздеріне бірден пайдасы жоқ" екенін мойындады.
A self described political poet, Chrystos was inspired by familial angst stemming from European American cultural hegemony, and more positively influenced by the work of Audre Lorde, Joy Harjo, Elizabeth Woody, and Lillian Pitt, among others, to produce a series of volumes of poetry and prose throughout the 1980s and 1990s Chrystos' work focuses on social justice issues, such as how colonialism, genocide, class and gender affect the lives of women and Indigenous peoples. Much of the writer's childhood is evident in works about street life, gardening, mental institutions, incest, "the Man" (authoritarian patriarchy), love, sex, and hate. The works are primarily intended for an audience of Native American / First Nations, people of color more broadly, and lesbians. The works are also aimed at raising awareness of Native American heritage and culture, while breaking down stereotypes. Chrystos self illustrated many of the covers, and usually had the books published in Canada to work around censorious American publishers and "very little support for writers" in the United States. While they’re better known for their poems about social justice, Chrystos also has a significant body of erotic poetry. This work has been called "delicious reading" and adopts a celebratory tone, in contrast to the darker themes in their other work. They co edited
Best Lesbian Erotica 1999 with Tristan Taormino. Chrystos' awards and honors include a National Endowment for the Arts grant, the Human Rights Freedom of Expression Award, the Sappho Award of Distinction from the Astrea Lesbian Foundation for Justice, a Barbara Deming Grant, and the Audre Lorde International Poetry Competition. In a 2010 interview with Black Coffee Poet, Chrystos described their social justice interests as "diverse," citing abortion, wife battering, and prisoner issues, although they acknowledge these issues are of "no immediate benefit" to them.
Жергілікті мәдениетке әсері
Тіземе түскен жаралардан отбасыларынан айрылған, мемлекеттік мектептерге зорлықпен жіберілген балаларды көре аласыз. Сүйектерімдегі шүйделер арқылы біз ұзақ соғыстың тұтқындары екенімізді көре аласыз, – деп айтылған Chrysto-ның "Жоғалмаймын" ("Not Vanishing") өлеңінен. Бұл шағын үзінді – олар сөз арқылы халықтардың күресін жарыққа қалай шығарғанын көрсетеді. Американың жергілікті халықтарының өкілі болудың өз қиындықтары бар, бірақ, гомосексуалды және Американың жергілікті халықтарының өкілі болудің өзіндік айыбы мен стереотиптері бар, осы мәселені Chrysto өз шығармаларында да көтеріп жазады. Chrysto Американың жергілікті мәдениетіндегі әлсіз қалған топтарға дауыс береді. Chrysto сонымен қатар, жергілікті халықтар үшін саяси белсенділік көрсетіп, Норма Жан Крой және Леонард Пелтиер сияқты даулы тұтқындарды босатуға көмектесті.