Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия провинциясы
Province of Italy
Пиза провинциясы – Италияның Тоскана аймағындағы провинция. Оның орталығы Пиза қаласы. Жер аумағы және 2014 жылғы мәлімет бойынша, жалпы халқы 421 642 адамды құрайды, ол Тоскананың ең көп халқы бар екінші және ауданы бойынша бесінші провинциясы. Провинция 37 коммунаға (коммуна) бөлінген. Этрусктер мен финикиялықтар заманынан бастау алатын тарихы бар, провинция 12-13 ғасырларда Жерорта теңізінде маңызды күшке және ықпалға ие болды. Пиза қаласы, провинцияның орталығы, Еңкейген мұнарасымен және туристерді қызықтыратын басқа да тарихи ескерткіштерімен әйгілі.
The province of Pisa is a province in the Tuscany region of Italy. Its capital is the city of Pisa. With an area of and a total population of 421,642 (as of 2014), it is the second most populous and fifth largest province of Tuscany. It is subdivided into 37 comuni (: comune). With a history that dates to the Etruscans and Phoenicians, the province achieved considerable power and influence in the Mediterranean in the 12th and 13th centuries. Pisa, the provincial capital, is known for its Leaning Tower, and other historic landmarks that attract tourists.
Тарих
Бұл аймақтың этрусктер, финикиялықтар және галлдар дәуіріне дейін жететін ұзақ теңіз тарихы бар. Рим империясы тұсында лигуриялықтар, галдар және карфагендіктерге қарсы теңіз шайқастары болды, б.з.д. 180 жылы Рим колониясына айналды және Юлий Цезарь кезінде одан әрі отарлық тәуелсіздік алды. Күрделі өзен жүйесінің арқасында Рим империясы құлағаннан кейін Пиза аса зардап шекпеді және сарацен қарақшыларымен күресуге мүмкіндік алды. 828 жылы ол Солтүстік Африка жағалауына қарсы жорық ұйымдастырды, ал 871 жылы Пиза әскері Салерноны маврлардан қорғауға көмектесті. 11 ғасырда Пиза республика болып құрылды, ал 12-13 ғасырларда теңіз күші Батыс Жерорта теңізін бақылап, өркендеме кезегіне жетті. Теңіз республикасы ретінде оның билігі Италия түбегінен де асып түсті. Генуя Республикасымен бірінші одақтас, кейін қарсылас болғаннан кейін, 1284 жылы Мелория шайқасында жеңіліске ұшырады. Осының салдарынан құлдырау басталып, 1406 жылы Флоренцияға қосылды, ал 16 ғасырда Тоскананың Ұлы Герцогтығының құрамына кірді. 20 ғасырда Пиза одақтастардың бомбалауынан және нацистердің кек алу шараларынан ауыр зардап шекті.
The area has a long maritime history dating back to the Etruscans, the Phoenicians and the Gauls. Under the Roman Empire, it was responsible for naval battles against the Ligurians, Gauls and Carthaginians, becoming a Roman colony in 180 B. C. and gaining further colonial independence under Julius Caesar. Thanks to its complex river system, with the fall of the Roman Empire, Pisa did not suffer unduly and was able to combat Saracen pirates. In 828, it launched an expedition against the north African coast while in 871, Pisan troops helped to defend Salerno from the Moors. In the 11th century, Pisa became a republic, reaching its zenith in the 12th and 13th centuries when its navy controlled the western Mediterranean. As a Maritime Republic, its power extended well beyond the Italian peninsula. After first being an ally then a rival of the Republic of Genoa, it suffered defeat at the Battle of Meloria in 1284. As a result, it began to decline and in 1406 was annexed to Florence, becoming part of the Grand Duchy of Tuscany in the 16th century. In the 20th century, Pisa was hit hard by allied bombing and Nazi reprisals.
География
Пиза провинциясы Арно өзенінің аллювиалды жазығынан, Тоскананың батысынан Лигурия теңізіне дейін созылып жатыр және формасы кері тістің сияқты. Солтүстік жағынан Лукка провинциясымен, шығыс жағынан Флоренция метрополиясы және Сиена провинциясымен, оңтүстік жағынан Гроссето провинциясымен, ал батыс жағынан Ливорно провинциясымен және Лигурия теңізімен шектеседі. Провинцияда 39 коммуна (әкімшілік бірлік) бар. 2013 жылғы мәліметтер бойынша провинцияның ең халқы көп қалалары: Пиза (86 494), Каскина (44 040), Сан-Джулиано-Терме (31 039), Понтедера (28 793), Сан-Миниато (27 580), Понсакко (15 503). Солтүстік аймақ таулы, онда Пизано тауының Апеннин тау тізбегі орналасқан, ол Апуан Альпісінің шетіне жақын және Пиза провинциясын Луккадан бөліп тұрады. Монте-Пизано тауларының және провинцияның ең биік нүктесі Монте-Серрада. Пиза жағалауы шамамен созылып, келесі жерлерді қамтиды: Пиза муниципалитетіндегі Каламброне, Тиррения және Марина ди Пиза, шамамен жағалау учаскесі, парк ретінде қорғалған және Сан-Джулиано Терме қаласының басқаруында; Веккьяно муниципалитетіндегі Веккьяно Марина да саябақта орналасқан. Пиза аймағы жазық, бірақ оңтүстікке қарай бірнеше шақырымда, провинцияның оңтүстік бөлігінде, төбелер, ормандар және ежелгі ауылдардан тұратын классикалық Тоскана ландшафты бар. Оңтүстікте Сечина өзенінің аңғары және батысында ежелгі Волтерра қаласы ерекше аталады. Провинцияның оңтүстік аймағы төбелі, онда Монте Айя деи Диаволи (867м) шыңы бар.
Pisa Province extends from the alluvial plain of the Arno River, in western Tuscany, to the Ligurian Sea and has the shape of a gun upside down. It is bordered to the north by the province of Lucca, to the east by the Metropolitan City of Florence and province of Siena, to the south by province of Grosseto, and to the west by the province of Livorno and the Ligurian Sea. The province contains 39 comuni (municipalities). The most populous cities in the province as of 2013 are Pisa (86,494), Cascina (44,040), San Giuliano Terme (31,039), Pontedera (28,793), San Miniato (27,580), Ponsacco (15,503). The northern area is mountainous, containing the Apennine mountain range of Mount Pisano, adjacent to the extreme offshoot of the Apuan Alps, that separates the province of Pisa from Lucca. The highest point of Monte Pisano range and of the province is at Monte Serra The Pisan coast, extends for about , and includes the following locations: Calambrone, Tirrenia and Marina di Pisa in the Municipality of Pisa, a stretch of coast about , protected as a park and administered by the City of San Giuliano Terme; Vecchiano Marina, in the municipality of Vecchiano, is also located in the park. The area of Pisa is flat, but, a few miles further south, in the southern part of the province, is classic Tuscan landscape consisting of hills, forests and ancient villages. Of particular note in the south is the Val di Cecina, the valley of the Cecina River, and the ancient city of Volterra to the west. The southern area of the province is hilly, containing the peak of Monte Aia dei Diavoli (867m).
Демография
1861 жылдан бері тіркелген статистика провинция халқының біртіндеп өскенін көрсетеді, 1860-шы жылдардағы 240 000-нан 1990-шы жылдары шамамен 390 000-ға дейін. Жаңа мыңжылдықтан бері халық саны 30 000-ға жуық өсіп, бүгінде 420 000-нан асты. 2014 жылдың 1 қаңтарына сәйкес, ең көп халқы бар он муниципалитет: Пиза (88 627), Каскина (44 901), Сан-Джулиано Терме (31 315), Понтедера (28 915), Сан-Миниато (28 072), Понсакко (15 609), Санта-Кроче-суль-Арно (14 528), Кастельфранко-ди-Сотто (13 431), Санта-Мария-а-Монте (13 197) және Кассиана Терме-Лари (12 536).
Statistics recorded since 1861 show that the population of the province has increased gradually, from 240,000 is the 1860s to c. 390,000 in the 1990s. Since the new millennium, it has increased by some 30,000 to over 420,000 today. As of 1 January 2014, the ten most populated municipalities were Pisa (88,627), Cascina (44,901), San Giuliano Terme (31,315), Pontedera (28,915), San Miniato (28,072), Ponsacco (15,609), Santa Croce sull'Arno (14,528), Castelfranco di Sotto (13,431), Santa Maria a Monte (13,197) and Casciana Terme Lari (12,536).
Экономика
Пиза провинциясында мемлекеттік және жеке секторда кең ауқымды компаниялар мен ұйымдар қызмет етеді. Өндірістің маңызды салаларының бірі – былғары және аяқ киім өндірісі, онда 800-ге жуық кәсіпорын 10 000-ға жуық жұмыскерді жұмыспен қамтып, Италияның осы саладағы жалпы өнімінің 35%-ын шығарады. 2003 жылдан бері киім өндірісі де дамып келеді. Химия саласында да бірнеше кәсіпорын бар, сонымен қатар фармацевтика да өте күшті сала. CNR ұлттық ғылыми-зерттеу институтының ықпалымен Каскина, Понтедера, Санта-Кроче және Печчолиде жаңа нысандар ашылды. Бұдан өзге, бағдарламалық құралдарды әзірлейтін компаниялар мен IT-консалтингтік фирмалар да бар. Соңғы жылдары экономикалық дағдарыс көптеген салалардағы қызметті төмендеткенімен, дәстүрлі егістер, шарап өндірісі және жеміс-жидек пен көкөніс саласындағы әртараптандыру арқасында ауыл шаруашылығы өсуін жалғастыруда. Технологиялар (+3,4%) және шыны (+4,5%) салалары да соңғы кезде дамып келеді, ал аяқ киім (-3,1%), металл (-2%), электроника және көлік құралдары (-9,7%), құрылыс (-7,8%) және өңдеу өнеркәсібі (-8,2%) салаларында төмендеу байқалуда. Сонымен қатар, қонақүйлердегі түнгі тұру саны 3,5% азайды.
The province of Pisa has a wide variety of companies and organisations in the public and private sectors. One of the main areas of production is leather and footwear, where some 800 enterprises employing about 10,000 workers manufacture 35% of the Italy's total output in the sector. Since 2003, clothing has also been under development. There are also a number of enterprises in the chemical sector, while pharmaceuticals are also a strong sector. Catalysed by the CNR national research authority, facilities have been developed in Cascina, Pontedera, Santa Croce and Peccioli. There are also a number of software development firms and IT consultancies. While in recent years the economic crisis has reduced activities in most areas, agriculture had continued to grow, thanks to traditional crops, wine production and diversification in the fruit and vegetables sector. Other sectors that have recently prospered include technology (+3.4%) and glass (+4.5%) while there have been drops in footwear ( 3.1%), metals ( 2%), electronics and transport equipment ( 9.7%), construction ( 7.8%) and manufacturing ( 8.2%). with a reduction of 3.5% in nights spent in hotels.
Негізгі көрікті жерлер
Пиза қаласындағы көптеген тамаша орындардан (Айналма мұнара, собор және Карована сарайы) өзге, провинцияның басқа қалалары мен ауылдарында да көптеген қызықты көрікті жерлер бар. Вольтерра тарихи қаласы соборымен, этрус және рим дәуірінен қалған ескерткіштерімен, мұражайларымен, шіркеулерімен және сарайларымен әйгілі. Үш төбенің үстіне орналасқан ортағасырлық Сан-Миниато қаласында собор, бекініс мұнарасы, екі сарай және көптеген ежелгі шіркеулер кездеседі. Провинцияда Викопизано бекінісі мен мұнараларымен, Кальчидегі Чартерхаус (қазір мұражай), Бутидегі қамалы мен Медичи вилласы сияқты көптеген қызықты ауылдар бар. Басқа да қызықты орындарға Сан-Джулиано Термедегі Корлиано вилласы, Кастельфранко-ди-Соттоның қамалмен қоршалған ортағасырлық ауылы, Валь-д'Арнодағы Монтополи мұнаралары, Печчолидің қоңырау мұнарасы және Помаранседегі Рокка-Силана бекінісі жатады.
In addition to the many sights in the city of Pisa (the Leaning Tower, the cathedral and the Carovana Palace), the province has many attractions in its other towns and villages. The historic city of Volterra is noted for its cathedral, its Etruscan and Roman remains and its museums, churches and palaces. Set on the top of three hills, the medieval city of San Miniato has a cathedral, a fortress tower, two palaces and numerous old churches. The province has many villages of interest, including Vicopisano with its fortress and towers, Calci with its Charterhouse (now a museum), and Buti with its castle and Medici villa. Other points of interest include the Villa di Corliano in San Giuliano Terme, the gated medieval village of Castelfranco di Sotto, the towers of Montopoli in Val d'Arno, the bell tower of Peccioli, and the Rocca Sillana fortress in Pomarance.