Кіріспе
Тайландтық әлеуметтік белсенді және жазушы Сулак Сиваракса (สุลักษณ์ ศิวรักษ์, ; ; 1933 жылдың 22 наурызында туған) – тайландтық әлеуметтік белсенді, профессор, жазушы және тай мәдениетіндегі екі авторитеттің есімімен аталатын «Сатирокосес Нагапрадипа қоры» тай үкіметтік емес ұйымының негізін қалаушы және директоры. Ол Тайландта көптеген әлеуметтік, гуманитарлық, экологиялық және рухани қозғалыстар мен ұйымдарды, мысалы «Білім берудегі рух қозғалысы» (Колледж SEM) бастамашы болды. Сулак Сиваракса Батыс елдерінде 1989 жылы құрылған Халықаралық буддистер желісінің (INEB) негізін қалаушылардың бірі ретінде танымал. Оның қамқоршылары ретінде 14-ші Далай-лама, вьетнамдық монах және бейбітшілік белсендісі Тхик Нхат Хан және Тхеравадалық монах Маха Госананда болды. 1995 жылы «Демократияға, әділдікке және мәдени тұтастыққа негізделген даму үрдісін іздеудегі көзқарасы, белсенділігі және рухани берілдігі» үшін «Дұрыс тіршілік ету» сыйлығын алған Сулак Сиваракса Еуропа мен АҚШ-та кеңінен танылды. Сулак Азияның дамуы жөніндегі мәдени форумының төрағасы болды және Калифорния университеті Беркли, Торонто университеті және Корнелл университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Лим тегі бар және бай Teochew Sino тай отбасында дүниеге келген Сулак Сиваракса Бангкоктағы Assumption колледжінде және Лампетердегі Уэльс университетінде білім алды, қазір ол буддизм бойынша құрметті профессоры. Ол 1961 жылы Лондонда адвокаттық емтиханды тапсырды. Отанына оралғаннан кейін «Әлеуметтік ғылымдар шолуы» журналының редакторы болды. Көптеген адамдар оны сол кездегі тайлық зиялылардың ең танымал өкілі деп санайтын. 1968 жылға қарай «Әлеуметтік ғылымдар шолуы» «ұлттың зиялы дауысына» айналды. 2006 жылдың 26 ақпанында өткен наразылық акциясы кезінде Сулак Таксинді «аянышты итті» деп атады. Сулақтың бұл сөзін Amnesty International Thailand-тың бұрынғы төрағасы Сомсри Хананантасук айыптап, мұндай сөздер зорлық-зомбылыққа ұштауы мүмкін екенін мәлімдеді. 2007 жылы ол буддизмді Тайландтың жаңа конституциясында «ұлттық дін» деп жариялау ұсыныстарына қарсы сөйледі, мұндай қадам Тайландтың оңтүстігіндегі қақтығысты одан әрі қыздыруы мүмкін екенін айтты. Сулак Сиваракса Далай-лама туралы «Далай-ламаның қайта жаралуы» атты деректі фильмде де пайда болды. Сулак Сиваракса Тайландта және бүкіл әлемде әлеуметтік және саяси өзгерістерді қолдайды. Сиваракса әділдікке ұмтылуға шабыттандырған және саяси көшбасшылардың наразылығын тудырған бірнеше ықпалды еңбектердің авторы. Дегенмен, Сулак Сивараксаның сөздері мен жазбаларында тай үкіметіндегі саяси және экономикалық жемқорлық, жалпыға ортақ этика және әлеуметтік белсенді буддизм талқыланады. Сивараксаның еңбектері, сондай-ақ ол құрған ұйымдар буддалық перспективадан моральдық және этикалық әлемге деген құштарлығын көрсетеді. Сивараксаның діни сенімдері оның барлық саяси және әлеуметтік нанымдарының негізі болып табылады, бірақ ол діни сенімдерін әлеуметтік өзгерістерді жасау үшін модернистік тәсілмен пайдаланады. 2009 жылдың 6 қарашасында патшаны қорлау айыбымен тұтқындалды. Бірақ көп ұзамай кепілдікпен босатылды. 2014 жылы Сулак патшаны жамандады деген айып тағылды, 16 ғасырдағы патшалық дуэльдің тарихилығына күмән келтіргені үшін. 2017 жылдың желтоқсан айында ол бұл айыптардан ақталды. 2019 жылы The Isaan Record газетіне берген сұхбатында Сулак Прают Чан о ча үкіметіне көңілі толмағанын білдірді, бірақ жаңа прогрессивті партиялардың өркендеуінде үлкен үміт көріп отыр.
Sulak Sivaraksa (สุลักษณ์ ศิวรักษ์, ; ; born 22 March 1933) is a Thai social activist, professor, writer and the founder and director of the Thai NGO "Sathirakoses Nagapradeepa Foundation", named after two authorities on Thai culture, Sathirakoses (Phya Anuman Rajadhon) and พระสารประเสริฐ (ตรี นาคะประทีป) (Phra Saraprasoet). He initiated a number of social, humanitarian, ecological and spiritual movements and organizations in Thailand, such as the College SEM (Spirit in Education Movement). Sulak Sivaraksa is known in the West as one of the fathers of the International Network of Engaged Buddhists (INEB), which was established in 1989 with leading Buddhists, including the 14th Dalai Lama, the Vietnamese monk and peace activist Thich Nhat Hanh, and the Theravada Bhikkhu Maha Ghosananda, as its patrons. When Sulak Sivaraksa was awarded the Right Livelihood Award in 1995 for "his vision, activism and spiritual commitment in the quest for a development process that is rooted in democracy, justice and cultural integrity", he became known to a wider public in Europe and the US. Sulak was chair of the Asian Cultural Forum on Development and has been a visiting professor at UC Berkeley, the University of Toronto, and Cornell. whose surname was Lim and born into an affluent Teochew Sino Thai family, Sulak Sivaraksa was educated at Assumption College in Bangkok and at the University of Wales, Lampeter, where he is now an honorary fellow in Buddhism. He passed the Bar in London in 1961. Upon his return home, he became the editor of Social Science Review magazine. Many considered it the leading Thai intellectual journal of its time. By 1968 the Social Science Review had become "the intellectual voice of the nation". During a protest on 26 February 2006, Sulak called Thaksin a pitiful dog. Sulak's comments were condemned by Somsri Hananantasuk, former Chairperson of Amnesty International Thailand, who said that such words could provoke violence. In 2007, he spoke out against proposals to declare Buddhism Thailand's "national religion" in the new constitution, arguing that to do so would exacerbate the existing conflict in southern Thailand. Sulak Sivaraksa also appears in the documentary film about the Dalai Lama entitled Dalai Lama Renaissance. Sulak Sivaraksa is an advocate for social and political change in Thailand, as well as globally. Sivaraksa has written several influential works that have both inspired people to work towards justice and provoked controversy from political leaders. Nonetheless, Sulak Sivaraksa's speeches and other writings discuss political and economic corruption in Thai government, universal ethics, and socially engaged Buddhism. Some of Sivaraksa's most influential works include his autobiography, Loyalty Demands Dissent, as well as Seeds of Peace: A Buddhist Vision for Renewing Society, and Conflict, Culture, Change: Engaged Buddhism in a Globalizing World. Sulak Sivaraksa’s writings, as well the organizations he has created, express his desire for a moral and ethical world from a Buddhist perspective. Sivaraksa's religious faith is clearly the foundation of all of his political and social beliefs, yet he uses his religious beliefs to create social change in a modernist fashion. Sulak was arrested on 6 November 2009 for lèse majesté. He was bailed out shortly thereafter. In 2014 Sulak was again charged with defamation of the monarchy after questioning the historicity of a 16th century royal duel on elephantback. He was cleared of these charges in December 2017. In a 2019 interview with The Isaan Record, Sulak expressed his disappointment with the government of Prayut Chan o cha, but saw great promise in the rise of new progressive parties.
Адалдық қарсылықтарды талап етеді
Сулак Сиваракса буддизмге қатысты өз көзқарасын "Адалдық қарсылық талап етеді" атты автобиографиясында баяндайды. Өзінің өмірінен алынған тікелей куәліктермен қатар, ол дін, қоғам және саясат арасындағы байланыс туралы ойларын да ұсынады. Оның автобиографиясындағы "Дінаралық байланыстар" және "Монахтармен жұмыс" атты екі тарауы буддизмнің басқа діндермен қарым-қатынасын және оның қазіргі заманға бейімделуі үшін қажетті өзгерістерді талқылайды.
Діндер арасындағы байланыс
Сулақтың буддистік қызметінің маңызды бір жағы – оның дінаралық диалогқа назар аударуы. Ұлыбританиядағы алғашқы жылдары оған буддизмді батыстық ойлау жүйесімен үйлесімді түрде ұсынуға мүмкіндік берді. Әлеуметтік өзгерістерге деген алаңдаушылығы оны 1976 жылы Дін және қоғамды үйлестіру тобын (CGRS) құруға жетеледі, оның құрамына буддалық ерлермен қатар студенттер, әйелдер, католиктер, мұсылмандар және протестанттар кірді. Көптеген адамдар діни сенімдерден келгенімен, Сулақ олардың барлығының әлеуметтік өзгерістерді талқылау үшін жиналған қарапайым адамдар екенін баса айтты. Сулақтың дінаралық диалогқа деген ұмтылысы өмірі бойы маңызды болды. Сулақ Дүниежүзілік шіркеулер кеңесімен (ДСШ) байланыс орнатты және буддистер мен католиктердің қоғамда бірлесіп атқаратын көп жұмысы бар деп сенді. Буддистер мен католиктер арасындағы диалог туралы сөйлегенде Сулақ: «Бір діннің екіншісінен жақсырақ екендігі туралы пікір мүлдем қате» дейді. Бұл көзқарас барлық діндегі адамдардың қоғамда атқаратын жұмысына баса назар аударады.
Монахтармен жұмыс
1960-шы жылдардың басында Азиядағы коммунизмге байланысты алаңдаушылықтың күшеюімен Сулак 1962 жылы буддизмді реформалауды әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізудің балама жолы ретінде ілгерілету үшін қаржыландырылды. Ол монастырларға сапар шегіп, монахтарды жоғары білім беру орталықтарында білім алуға ынталандырды, осылайша олардың "қоршаған ортаны сақтау, бейбітшілік және қоғам туралы ойлауына" мүмкіндік берді. Өйткені, оның сөзіне сүйенсек, "біздің монастырлардың көбірек заманауи болуы және монахтарымыздың Батысты түсінуі қажет. Біз буддизмді бұрынғы қалпында сақтап ала алмаймыз. Ол қазіргі заманның талаптарына сай өзгеруі керек". Сулак діннің осы аспектілері шовинизм мен көзқарасқа ұшыратады деп санайды, сондықтан адамдар олардан бас тартып, Будданың негізгі үйретімдеріне назар аударуы керек деп есептейді. Сулак әлеуметтік реформа құралы ретінде Будданың бастапқы үйретімдеріне оралуды жақтайды. Бұдан өзге, ол буддизмнің әлеуметтік өлшеміне немқұрайлы қарауға болмайды дейді, себебі буддизм "барлық тіршілік иелерінің өмірі мен санасымен байланысты". Сулак зорлық-зомбылықты жоққа шығару, яғни ахимса, әрекетсіздік емес екенін түсіндіреді. Мысалы, егер адам зорлық-зомбылық оқиғасын көрсе де, оны тоқтатуға тырыспаса, бұл зорлық-зомбылық актісі болып есептеледі, өйткені куәгерлернің іс-қимылында мейірімділік болмайды. Сулак осы идеяларды әлеуметтік және саяси жағдайларда әлеуметтік теңсіздікке жауап ретінде қолданады. Ол зорлық-зомбылықсыздық принципін әлеуметтік теңсіздікке қарсы күреске шақыру ретінде пайдаланады, соның арқасында әлемге ұзақ мерзімді бейбітшілік әкелу стратегиясын анықтайды: бейбітшілік орнату, бейбітшілікті сақтау және бейбітшілікті нығайту. Сулақтың буддалық принциптерді қолдануы оның әлемдегі сыбайласқан институттарға мораль мен этиканы сіңдіру ниетін көрсетеді.
Әлеуметтік белсенді буддизм
Әлеуметтік тұрғыда белсенді буддизм дінді реформа құралы ретінде жақтайды. Ол: «Дін – әлеуметтік өзгерістердің түбінде жатыр, ал әлеуметтік өзгерістер – діннің мәні» дейді. Сулак буддалық принциптерді пайдалану арқылы қоршаған ортаны қорғау және экологиялық тұрақты өмір салтын қолдайды. Сиваракса «қанағаттылықтың маңыздылығын» атап көрсетеді және оны буддалық «материалдық және сезімдік ләззаттарға байланысты болмау» идеясымен байланыстырады. Сиваракса буддизмнің жалпыға ортақ және рационалдық жақтарын баса назар аударады, ал ритуализм мен мифологиядан қашып, буддизмді қазіргі заманғы әлемдік мәселелерге бейімдеуге тырысады. Буддизмді осылай ұсыну арқылы, кез келген дінді ұстанатын адамдар оның еңбектерін жалпы рухани тұрғыдан түсінуге мүмкіндік алады. Ол буддист және тай ұлтшылы болғанымен, өзінің еңбектерінде барлық діндерге құрметпен қарау және төзімділік таныту қажеттігін айқын көрсетеді.