Кіріспе
Шығыс Англиядағы қолданылмай қалған темір жол.
Висбех және Марш желісі – Англияның Кембриджшир графтығындағы Марш пен Висбех қалаларын байланыстыратын темір жол. Қазіргі таңда маршрут бойынша жолаушылар тасымалын қайта іске қосу мүмкіндігін зерттеудегі бірнеше ұсыныс қаралып жатыр.
Тарих
Висбех, Сент-Айвс және Кембридж Жоғарғы темір жолы туралы 1846 жылғы заң (c. ccclvi) Март темір жол станциясынан екі бағыттың салынуына рұқсат берді: 7,8 миль (13 км) қашықтықтағы Висбех қаласы мен портына, ол The Fens аймағы арқылы солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытпен, сондай-ақ оңтүстікке қарай Сент-Айвс қаласына дейін созылды. Висбехке дейінгі екі рельстік жол 1847 жылдың 3 мамырында алғашқы болып ашылды, ал тоғыз айдан кейін Сент-Айвс жолы да пайдалануға берілді. Жол толыққаннан кейін, Висбех, Март және Сент-Айвс темір жолы (компания өз атауын өзгерткен болатын) Шығыс Каунтис темір жолына қосылды, ал ол 1862 жылы Ұлы Шығыс темір жолының бір бөлігіне айналды. Висбех қалалық орталықта салынған және "Висбич" деп аталған станциямен қамтамасыз етілді, ал Висбех пен Март арасындағы жалғыз станция – Колдхэм болды. Тағы бір жол 1848 жылдың наурыз айында Висбехке жетті, ол Уотлингтон тоғысынан Шығыс Англия темір жолымен салынған 9,5 миль (15 км) бір рельстік жол еді. Екі жолдың арасында жүк тасымалы үшін байланыс жасалғанмен, жолаушылар бастапқыда 1852 жылы Шығыс Англия темір жолы Шығыс Каунтис темір жолын қабылдағанға дейін бір станциядан екіншісіне жаяу өтуге мәжбүр болды. Екі станция да 1863 жылға дейін, Ұлы Шығыс темір жолы барлық жолаушылар қызметін біріктіргенге дейін сақталды, ал бастапқы терминалды станция жүктерді тасымалдау станциясына айналды. Темір жол мемлекеттік меншікке өткеннен кейін, өткен станция 1866 жылы өзеннің солтүстік жағында Мидленд және Ұлы Солтүстік бірлескен темір жолы ашқан тағы бір Висбех станциясынан айыру үшін Висбех Шығыс деп аталды. Оған Висбех Солтүстік деген атау берілді (жолаушылар тасымалы 1959 жылы тоқтатылды). 1963 жылғы Бичинг есебінде жабылу ұсынылмағанымен, Висбех маңындағы жолдар 1960-шы жылдардан бастап біртіндеп жабылды. Колдхэм станциясы 1966 жылы, ал Висбех станциясы мен Висбехтен Уотлингтонға дейінгі жол 1968 жылдың қыркүйегінде жабылды. Март пен Висбех арасындағы жол 2000 жылдың жазына дейін жүк тасымалы үшін ашық болды, ол Metal Box зауыты үшін болат орамдарды, Nestle Purina компаниясынан кездейсоқ жүктерді, көмір мен үй жануарларына арналған азық-түлік пойыздарын тасымалдады, бірақ 1972 жылдың наурыз айында төменгі рельстер алынып тасталды. Висбех 1968 жылдан бері жолаушылар қызметінсіз, ал 2000 жылдан бері темір жол байланысы мүлдем жоқ.
Жолдың жағдайы
Висбех-Ист станциясы 1968 жылы жабылғаннан кейін жаңарту жұмыстарынан жойылды, ал станция орны 2001 жылы тұрғын үйлер салу арқылы толығымен құртылды. Қазіргі кезде теміржол Визенхам-Лейн қиылысымен аяқталады, себебі 2005 жылы деңгейлес өткелдегі рельстерге асфальт төселді. Осы нүктеден әрі бұрынғы Wisbech East Goods Yard (Nestle Purina 1995 жылы Railtrack-тен сатып алған) 2000 жылы соңғы рет пайдаланылды. Висбехтен келген соңғы жануарларға арналған тамақ пойызынан кейін үш жыл өткен соң, қалған үш қосым жол алынып тасталды. Ауланың көп бөлігі қазір зауыт пен автотұрақ кеңейтімдерін құрайды. Network Rail компаниясына тиесілі жалғыз жол әлі де Whitemoor Junction арқылы Ұлттық теміржол желісіне қосылған, бірақ пайдаланылмайды. 2007 жылдың соңында, қайта ашылған Whitemoor Yard-тан (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропадағы екінші ірі жүк ауласы болған, қазір инженерлік пойыздарға арналған тұрақ) шығатын инженерлік пойыздар үшін жаңа сигналдау жүйесі орнатылды. Теміржолдың инфрақұрылымы, соның ішінде деңгейлес өткелдер, көбінесе сақталған. Бұрынғы Висбех-Ист станциясының шығысындағы теміржол төсемі үстінен құрылыс салынып, Марттан Уотлингтонға дейінгі желіні қайта ашу үшін үлкен бұзу-жабсыру жұмыстары қажет болады.
Ұсынылған қайта ашу
2020 жылдың шілдесінде өткен отырыста Кембриджшир және Питербороу Біріккен Әкімдігі Висбех, Марш, Эли және Кембридж арасында сағатына екі пойыздық қызмет көрсету жоспарларын ұсынды және 2021 жылдың наурыз айында Network Rail үшін толыққанды бизнес-жоспарды дайындауға 300 000 фунт стерлинг бөліп берді. Егер жоба сәтті аяқталса, 2024-2027 жылдар аралығында жұмыстар жүргізілуі мүмкін, Эли маңындағы қуаттылықты арттыру жұмыстарынан кейін, қызметтер 2028 жылы басталады деп күтілді. 2022 жылы жасалған шолу жауабында Network Rail ұсыныстарды әрі қарай бағалау үшін тереңірек қарастыру қажет болатын бірнеше мәселені анықтады. Атап айтқанда, Wisbech–Cambridge бағытындағы қызмет жоспарлары Эли арқылы пойыз бағыттарының болуына тәуелді екені, бірақ бұл мүмкіндік қарастырылмағанын атап өтті. Network Rail мәлімдемесіне сәйкес, егер Элидегі түйіскен жерлерде қуаттылықты арттыруға қатысты ағымдағы ұсыныстары мемлекеттік қаржыландыруды алса, сағатына 6,5-тен 11 пойызға дейін көбейтуге болады, бұл қосымша қуаттылықтың барлығы басқа қызметтерге қажет болады. Сонымен қатар, Network Rail компаниясының пікірінше, қосымша пойыз бағыттарын құру мүмкін болса да, ұсынылған сағатына 2 пойыздық Wisbech–Cambridge қызметі "Эли арқылы бағыттар үшін басқа ұсыныстармен тікелей бәсекелеседі", яғни бағыттар үшін күресе алатын әлеуетті қарсыластарға Оксфордтан Кембриджге жаңа Шығыс-Батыс теміржол қызметтерін кеңейтетін қосымша Кембридж-Норвич қызметтері; Вест-Мидлендстен Кембриджге, Стэнстедке немесе Норвичке қосымша жолаушылар тасымалы; және әсіресе Вест-Мидленд пен Феликсстоу арасындағы қосымша жүк тасымалы қызметтері жатуы мүмкін. Network Rail компаниясының Эли қуаттылығына қатысты кеңесуге алынған жауаптарды талдауы 2023 жылдың соңында күтілуде. Осы уақыт аралығында Кембриджшир және Питербороу Біріккен Әкімдігі жаңа кеңесу ұсынды, онда Wisbech пен Марш арасында шаттл немесе жеңіл теміржол қызметін балама немесе уақытша шара ретінде қарастыру қажет пе деген сұрақ көтерілді.
Бұрынғы қалпына келтіру талқылаулары
Жобаны жолаушылар қызметі ретінде ашу жоспарлары көп жылдар бойы талқыланып келеді. 1974 жылы "WAMRAC" (Wisbech And March Railway Action Committee) Wisbech желісін жолаушылар тасымалына қайта ашу мақсатымен құрылды. Комитет бұл мақсатқа ешқашан қол жеткізе алмады, бірақ 1 шілде 1984 жылы және Темір жол дамыту қоғамы (RDS, қазір Railfuture ретінде жұмыс істейді), WAMRAC Висбехтен соңғы жолаушылар пойызын ұйымдастырды. Бұл арнайы пойыз 47 класты локомотив пен British Rail Mk2 вагондарының оннан тұрады, ол Висбехтен Йорк пен Скарбороға дейін жүрді. 1990 жылы Кембриджшир округінің кеңесі Марш пен Висбех арасындағы жолды жолаушылар үшін қайта ашуды қарастырды, бірақ Британдық теміржолының сол кездегі жүк тасымалы желісін жаңартуға берген 1,36 миллион фунт стерлингтік бағасы және жылдық 200 000 фунт стерлингтік операциялық шығындар ұсыныстан бас тартуға себеп болды.
Брамли желісі бойынша мұралық темір жол қоры ұсынысы
Wisbech March Railway Group компаниясы 2003 жылдың 22 қазанында Wisbech кәсіпкері Питер Даунс, жергілікті сауда палатасының мәжілісінде көтерген бастамасы нәтижесінде құрылды. Ол, «Фенс және әсіресе Висбехке» қаншалықты көп келушілерді тартуға болады деген сұраққа жауап ретінде, темір жол желісін қайта жаңартуды ұсынды. Даунс теміржол саласындағы мамандардан 2000 жылы соңғы жүк тасымалын жүзеге асырған, пайдаланылмаған желінің болашақ жоспарлары туралы ақпарат сұрап көре бастады. Жергілікті баспасөзде қолдау жинау мақсатында мақала жарияланды, содан кейін өткен мәжілісте Даунс төраға болып сайланды. Темір жолдың атауы, бұл аймақтан пойызбен тасымалданған көп мөлшердегі Брамли алмаларының құрметіне таңдалып, ресми түрде бекітілді. 2007 жылдың желтоқсанында Фенланд аудандық кеңесі, жобаның «кәсіби негізі жоқ» және «практикалық нәтиже бермейді» деген себептермен Брамли желісінің 20 000 фунт стерлингтік қаржыландыру өтінімін қабылдамады. Кеңес топқа жаңа бизнес-жоспар дайындауды ұсынды және балама қаржыландыру көздерін табуға көмектесуге уәде берді. Bramley Line Network Rail компаниясынан лицензия алды, ол оларға өсімдіктерді тазалауға рұқсат берді, бірақ жолдарды күтіп-жөндеу жұмыстарын жүргізуге рұқсат берілмеді. Жолды тазалау тобы 2006 жылдың шілдесінде Колдхэмде жұмысын бастап, 2014 жылдың қарашасына дейін Висбехке қарай жұмысын жалғастырды. Сонымен қатар, команда әртүрлі учаскелерде қоршауларды ауыстырып, бояды, ал Уолдерсидегі жекелеген тұйық жол салынды, бұл топтың штаб-пәтері ретінде пайдаланылатын кеңсеге айналды. Топ, Network Rail компаниясының заңгерлік шығындарын төлеу үшін қаражат жинауға тырысты, осылайша туристік пойыз қатынасын қалпына келтіру мақсатында желіні жалға алуға мүмкіндік алатын еді. 2005 жылдың ақпан айында Bramley Line Group бес 488 класты вагондарды сатып алды, оның ішінде төрт стандартты және бір клуб класты вагондар бар еді. Халықтан ақша жинау арқасында вагондарды наурызға жеткізуге 2500 фунт стерлинг жиналды, бірақ вандализм актісінен кейін 2007 жылдың қарашасында вагондарды сату туралы шешім қабылданды, олар 2008 жылдың мамырында Жаңа Зеландиядағы теміржол компаниясына сатылды. Bramley Line бұрынғы Smeeth Road сигналдық будкасын да сатып алды, ол барлық қажетті құрал-жабдықтармен бірге келді. Будка жабылудан кейін шаштараздыққа айналдырылды және жақсы жағдайда сақталды. Ол Висбехке көшіріліп, сақтауға қойылды, бірақ қалпына келтірілмеді. 2014 жылдың қарашасында жоба жұмысын тоқтатты және маршруттың болашағы шешілгенге дейін мұралық вагондарды алудан бас тартты. 2016 жылдың мамырында еріктілер тобы Уолдерси станциясы және депосының маңындағы жол төсеу жұмыстарын жүргізді.
Кембриджшир округі кеңесінің ұсынысы
2012 жылы Кембриджшир округі кеңесі Аткинстен желіні қоғамдық көлік үшін қайта ашуды зерттейтін үш кезеңдік зерттеуді тапсырыс берді. Бірінші бөлімі, "желіде жолаушылар тасымалын қайта жандандырудан туындайтын әлеуетті кіріс және жолаушылар ағыны, сондай-ақ операциялық шығындарды бағалау" тақырыбында, 2013 жылдың басында жарияланды. Онда жеңіл рельстік жүйе 2014-2029 жылдар аралығында 15,5 миллион фунт стерлингтік операциялық табыс әкелуі мүмкін деген қорытынды жасалды. Есепте желіні ауыр рельстік, жеңіл рельстік және тарихи рельстік режимде қайта жандандыру қарастырылған, бірақ "Ұлыбританиядағы тарихи рельстік жолдардың өте аз бөлігі жыл бойы тұрақты жолаушылар тасымалын жүзеге асырады" деп көрсетілген.
Темір жол болашағы
"Railfuture" атты үрдіс тобы бұл жолды жолаушылар бағыты ретінде қайта жаңартуды ұсынды, бұл Кембриджге сағат сайын қатынайтын қызмет көрсетуді қамтиды, ал жол жүру уақыты 35 минуттан аспауы тиіс. Олар осы қызметті қайта жаңарту қажеттілігін аяқталған Стирлинг-Алоа-Кинкардин теміржол желісімен салыстырады. 2014 жылдың наурыз айында көлік министрі Стивен Хаммонд бұл бағытты "стратегиялық маңызды" деп жариялады. Жобаның құны 35-52 миллион фунт стерлинг аралығында бағаланды, бірақ бұл бағыттың табысты болу әлеуеті бар екені саналды, өйткені Висбектен Питербороға 78 000-ға дейін адам сапар шегуі күтілуде. 2015 жылдың ақпан айында Дэвид Кэмерон "Висбехтен Мартқа дейінгі жолды мұқият қарастырып, оның жұмыс істеу мүмкіндігін анықтауға ниетті екенін" мәлімдеді. Инфрақұрылым – Англияның шығысы үшін жасалған жоспарымыздың маңызды бөлігі.
Жүктіліксіз пойыз сынақтары
2017 жылдың ақпан айында Ұлыбритания теміржолдарында қарапайым пойыз бағыттары сынақтан өтетіні хабарланды, соның ішінде Уисбеч желісі де қарастырылуда.
"Жақсы көлік" науқаны темір жолды кеңейту туралы есеп
Бұл жолды "Жақсы көлік үшін" науқаны қайта ашуға басымдық берілетін кандидат деп атады.