Кіріспе

Кит (шотланд гаэль тілінде: Baile Chèith, немесе Cèith Mhaol Rubha (архаикалық)) – Шотландияның солтүстік-шығысындағы Морей округіндегі шағын қала. Халық саны 4734 адамды құрайды. Кит тарихи тұрғыдан Банфширге жатады, бұл атау әлі де күнделікті қолданыста және тарихи сілтемелерде сақталып келеді. Кит үш ерекше бөліктен тұрады: Ескі қала, алғашқы қоныс орналасқан жер; Кит – қаланың негізгі сауда орталығы және Файф Кит – бастапқыда Файф графы бәсекелес ретінде салған жеке қала, бірақ экономикалық тұрғыдан жеткіліксіз болғандықтан, ақырында бірігіп, қазір тек өзенмен ғана бөлінген біртұтас елді мекенге айналды. Киттің ең көне бөлігі шамамен 1180 жылға дейін барады, онда Ескі қала әлі де сақталған, қазір қаланың қалған бөлігінен айыру қиын. Ол сол жерде өзенге батып кеткен сүйікті баласына құрмет көрсету үшін екі қайғылы ата-ана салған ескі көпірдің маңында дамыды, осылайша ешкім осындай қайғыға ұшырамасын деген үмітпен салынған. Қаланың басты бөлігі 1750 жыл шамасында Findlater графының жоспарымен өзеннің үстіндегі биік жерде салынған. Ол A95 және A96 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Жергілікті қызметтерге денсаулық сақтау орталығы, стоматолог, оптик және бірнеше шаштараздық салондары кіреді. Қалада үш мектеп бар: Кит гимназиясы, Кит бастауыш мектебі және Сент-Томас RC бастауыш мектебі. Жыл сайын Сифилд паркінде өткізілетін Кит Кантри Шоу – Шотландияның солтүстік-шығысындағы шаруалар күнтізбесіндегі маңызды оқиға. Ньюмилл – Кит қаласының солтүстігінде орналасқан ауыл.

Тарих және мәдениет

Атауы бритон тіліндегі "орман" деген мағынаны білдіретін сөзден шыққан болуы мүмкін (мыс., Уэльс тіліндегі *coed* сөзі), бірақ бұл аймақтағы пиктілердің аумақтық бөлінісімен де байланысты болуы мүмкін, ол Cé деп аталды. 19 ғасырда жинақталған «Кит хроникалары» осы аймақтың тарихы туралы ерекше толық мәліметтер береді. Олардың сөзіне сүйенсек, Кит бастапқыда «Кетмалруф» деп аталған, бұл Әулие Маол Рубхаға (722 ж. қайтыс болды), сондай-ақ «Сент Руфус» деп латыншаланған, арналған. Ерте ортағасырлық әулиеге арналған бұл құрмет Киттегі алғашқы шіркеудің қараңғы дәуірде пайда болғанын көрсетеді (әлі де ежелгі зиратпен белгіленген, бірақ қазіргі заманауи шіркеу 19 ғасырдың басында басқа жерде қайта салынған), бірақ мұны растайтын археологиялық дәлелдер табылмаған. 1745 жылғы якобит көтерілісі кезінде якобит әскері 1746 жылдың 21 наурызында Киттегі шайқаста жеңіске жетті. Майор Николас Глазго мен капитан Роберт Стюарт басқаратын якобит отряды үкіметтік күштерді күтпеген шабуылға алып, 20-дан астам әскерін өлтірді. Киттегі бұл жеңіс якобиттердің Каллоден шайқасына дейін Солтүстік Шотландияның көптеген аймақтарында белсенділік танытқанын еске салады. Кит маңындағы жергілікті тұрғындардың тілі – дорик диалектісі, ол шотланд гаэль тілін ығыстырды (Морей аймағындағы тіл бөліміне қараңыз). Қала психоделикалық/фолк/кантри тобы – «Карусельдердің» туған жері, олардың «Марианна» атты шығармасы Irn Bru тауарының жарнамалық кампаниясында қолданылды. Алғашқы Кит гольф клубы (қазіргі уақытта жойылған) 1901 жылы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде клуб таратылып, алаңы егіс жеріне айналды. Юнион-стриттегі әскери оқу орны шамамен 1908 жылы салынды.

Климат

Кит мұхиттық климатқа ие (Кёппен: Cfb).

Туристік жерлер

Қала Шотландияның Malt Whisky Trail басталуында орналасқан және үш дистилляция зауыты бар: Strathmill, Glenkeith және Strathisla дистилляция зауыты, ол Таулы аймақтағы ең көне зауыттардың бірі және 1950 жылдан бері Chivas Brothers компаниясының штаб-пәтері, Chivas Regal өндірушілері. Қаланың жақын маңында Auchroisk, Aultmore және Glentauchers зауыттарын да кездестіруге болады. Кит және Даффтаун темір жолы – Даффтаунға дейін созылатын 11 мильдік (18 км) мұралық темір жол. Кит тарих және мұра тобы қала және айналасындағы ауылдық жерлерге туристерді жетелеу үшін бірнеше карталар жариялаған. Жыл сайын екі іс-шара Китке туристерді тартады. Біріншісі – TMSA Keith фестивалі, ол маусымның екінші демалыс күндері өтеді және аймақтың дәстүрлі (және дәстүрлі емес) музыкасын тойлайды, концерттер, ceilidhs, жарыстар мен музыкалық кештер ұйымдастырылады. Тамыздың екінші демалыс күндері қалада Кит Кантри Шоуы өтеді. 1872 жылы құрылған бұл көрме жыл сайын жүлделі малдар мен отбасылық демалыс күндерін ұсынады. Сейбери креслосы, Роберт Килгур, Абердин епископы және Шотландияның примусы, Америкадағы алғашқы епископ Самуил Сейбериді қасиетке бекіткен кезде отырған кресло, Қасиетті Үш Бірлік епископ шіркеуінде сақтаулы.

Білім

Қаланы Кит гимназиясы, Кит бастауыш мектебі және Сент-Томас мектебі қамтамасыз етеді.

Өнеркәсіп

Жақын орналасқан Blackhillock электрлік қосалқы станциясы 1200 МВт жоғары кернеулі тұрақты ток желісі Caithness – Moray Link үшін түсу нүктесі болып табылады. Тағы бір кабель, 550 МВт Shetland HVDC қосылысы Blackhillock-қа жетуі жоспарланған, бірақ оның орнына Spittal-ға көшірілді.

Спорттық нысандар

Кит 18 лункалы гольф алаңына, үш теннис кортына, боулинг клубына, скейт-паркке және үлкен спорт залына ие. Бассейн жаңартылып, жаңа спорт залы мен сауна бөлмесі салынды. Кит крикет клубы өз үйіндегі ойындарын Файф паркінде өткізеді. Кит аймағында бірнеше футбол алаңдары бар. Бір ресми алаң – Кинох паркі, ол Кит ФК-нің үй алаңы, ал Симпсон паркі Кит және аудандық спорттық қорына тиесілі, онда Иславель ФК өз үйіндегі ойындарын өткізеді.

Көлік

Кит теміржол станциясы Инвернесс және Абердин қалаларымен байланыс ұсынады, ал жергілікті теміржол Шотландияның Малт Виски жолының бір бөлігі ретінде Даффтаунға саяхат жасауға мүмкіндік береді. Stagecoach Bluebird автобус қызметтерін жүзеге асырады, бұл Инвернесс қаласының орталығына және Абердин Юнион Сквер автобус станциясына, сондай-ақ A96 тас жолы бойындағы жергілікті қалаларға сағат сайын тасымалдауды қамтамасыз етеді.