Кіріспе

Шотландия шекарасындағы Хавик қаласы (/audio=En uk Hawick.ogg//h//ɔɪ//k/ HOYK; Хэмхайг) – Шотландияның шығыс оңтүстік таулы аймағындағы Шотландия Шекарасы кеңесі аймағында және Роксбургширдің тарихи округінде орналасқан қала. Ол Джедбургтен оңтүстік-батысқа қарай 16 шақырым (10 миль), ал Селькирктен оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым (8,9 миль) қашықтықта жатыр. Тевиотдейлдің төрінде орналасқан бұл қала Шотландияда теңізден ең алыс қалалардың бірі және Роксбургширдегі ең ірі қала. Қала Слитриг суының Тевиот өзенімен қосылатын жерде салынған. Қала 16 ғасырда ресми түрде құрылған, бірақ одан бұрын жүздеген жылдарға соққан тарихи қоныс орны болған. 17 ғасырдың соңында қала айтарлықтай өсе бастады, әсіресе Өнеркәсіптік революция мен Виктория дәуірінде тоқыма өндірісінің орталығы ретінде дамыды. Тоқыма және тоқу, твид және кашемир сияқты материалдар кеңінен қолданылды. 20 ғасырдың соңына қарай тоқыма өндірісі азайды, бірақ қала сауда, туризм және қызмет көрсету саласындағы маңызды аймақтық орталық болып қала береді. Хавик сәулетімен ерекшеленеді, онда құмтастан салынған көптеген ғимараттар мен шатырлары бар. Қалада бірнеше мұражай, саябақ және тарихи ескерткіштер бар. Қалада жыл сайын «Алхимия» кино және бейне фестивалі өтеді.

Тарих

Хавик атауы көне ағылшын тілінен шыққан, алғаш рет 1167 жылы тіркелген және «қоршалған шаруашылық» немесе «қоршалған кент» деп аударылады. Хавик атауының шығу тегін алғаш рет 1860 жылдары жергілікті мұғалім, кейіннен Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінің бас редакторы болған Джеймс Мюррей зерттеді. Қаланың батыс жағында «Motte» орналасқан, ол 12 ғасырға жататын, шамамен, скотт-нормандық мот және бекініс қалдықтары. 1342 жылдың 20 маусымында Александр Рамзи Далхаузи, Тевиотсдейл шерифінің лауазымына сәйкес, Хавик шіркеуінде сот отырысын өткізіп жатқанда, Лиддесдейл лорды Уильям Дуглас қарулы жасағымен бірге шіркеуге кірді. Ол құрметпен қарсы алынды. Дуглас және оның серіктері Рамзиге шабуыл жасап, оны қанға батқан күйінде және тізбекте Эрмитаж қамалына сүйреп әкетті; мұның себебі Дугластың өзінің Тевиотдейл шерифі болуға лайық деп есептегендігі болды деп саналады. Сол жерде Рамзи түрмеге қамалып, аштықтан қайтыс болды. Хавик ресми түрде қала болып жариялануының бастауы 1514 жылы ағылшын шабуылшылары мен Хавик тұрғындары арасында болған Хорншол шайқасынан бастау алады. 2014 жылы, шайқасқа 500 жыл толуына орай, шамамен 1800 бала сол дәуірдегі костюмдер киіп, шайқасты қайта ойнады. Сент-Мэри және Ескі шіркеу қаладағы ең көне шіркеу болып табылады, ол 1764 жылы бұрынғы 13 ғасырлық шіркеу орнында салынған. Шіркеу 19 ғасырдың соңында өрттен көп зақымданды, бірақ сол стильде қайта жаңартылды. Алғашқы тоқу станоктарын 1771 жылы Джон Харди Хавикке әкелді, бұл келем тоқу өндірісін дамытуға және шұлық өндірісіне кеңейту мақсатын көздеді. Кейін қала түрлі маталар, шұлық және тоқыма бұйымдарын, соның ішінде кашемир өндірісіне шолу жасады, сәндер өзгеруіне байланысты әртүрлі үлгілер мен материалдарға бейімделді. 2020 жылдың шілде айында 92 миллион фунт стерлингтік су тасқынынан қорғау жұмыстары басталды. Бірақ 2021 жылдың қазан айында инженерлік жұмыстар әлі жалғасып жатқанда, қала қатты жаңбыр мен одан кейін болған су тасқынынан ауыр зардап шекті.

Басқару

Хавиктің жергілікті мемлекеттік қызметтерін Шотландия шекаралық кеңесі қамтамасыз етеді. Қала аумағында қоғамдық кеңес жұмыс істейді. Хавик 1669 жылы патшалық қалашығы мәртебесін алды, ал 1868 жылы полиция қалашығына айналды. Хавик қалалық үйі 1886 жылы Джеймс Кэмпбелл Уокердің жобасымен, шотландиялық барондық стильде салынды. 1889 жылғы «Жергілікті басқару (Шотландия) туралы» заң бойынша 1890 жылы сайланған округтік кеңестер құрылғанда, Хавик қалашығы өз ісін өзі басқара алатыны анықталды және осылайша Роксбургшир округтік кеңесінің қарауынан шығарылды. 1930 жылғы жергілікті басқару реформасы Хавик қалашығын округтік кеңес басқаратын аймаққа енгізді, қала кішкентай қалашық ретінде қайта жіктеліп, көптеген функцияларын округтік кеңеске берді. 1975 жылы 1973 жылғы «Жергілікті басқару (Шотландия) туралы» заңға сәйкес Шотландия бойынша жергілікті басқару реформаланды. Қалашықтар мен округтер әкімшілік бірліктер ретінде таратылып, олардың орнына екі деңгейлі жүйе – жоғары деңгейдегі аймақтар және төменгі деңгейдегі аудандар енгізілді. Осылайша Хавик Шекаралар аймағындағы Роксбург ауданының құрамына кірді. Роксбург аудандық кеңесі Хавик қалалық үйін штаб-пәтері ретінде пайдаланды. 1996 жылғы жергілікті басқару реформасы аймақтар мен аудандарды жойды, содан бері Хавикті Шотландия шекаралық кеңесі басқарып келеді.

Ескерткіштер

Хавик Хай-стритте 1914 жылы орнатылған, "Ат" деп белгілі ат мүсіні шығыс жағында тұр. Драмланриг мұнарасы, қазір мұражай, көбінесе 16 ғасырдың ортасынан қалған. 2009 жылы Хавик қаласында тағы бір ескерткіш – "Бұқаның бұрылуы" (суретшісі Анжела Хантер, Иннерлейтен) ашылды. Бұл ескерткіш Уильям Рулдың патша Роберт Брюске шабуылдаған жабайы бұқаны бұрып, оның өмірін сақтап, Тернбулл шотланд кланының негізін қалауын бейнелейді. Джон Лейден жазған өлең осы тарихи оқиғаны жырлайды: "Оның күшті қолымен батыр аңшы иілген мүйіздеріне оралып, жоғары көтерілді, мойнын бұрып, күшпен бұрды, шаршаған жануарды жерге құлатты, зор күшпен сүйекті бас сүйегін қиратты; сарайдағылар бұқаны бұрған ерді мақтан тұтты."

Экономика

William Lockie, Hawick Cashmere, Hawick Knitwear, Johnstons of Elgin, Lyle & Scott, Peter Scott, Pringle of Scotland және Scott and Charters компаниялары Хавик қаласында сәнді кашемир және мерино жүнінен тоқыма бұйымдар шығаратын өндіріс орналасқан, және көп жағдайда әлі де солай. Инженерлік фирма Turnbull and Scott Бернфутқа көшкенге дейін Коммерциялық көшедегі елизаветин стиліндегі тізімдегі ғимаратта кеңсесі орналасқан. Соңғы жылдары Хавик қаласында жұмыссыздық мәселесі туындады. 2014-2017 жылдар аралығында жұмыссыздық деңгейі Шотландия шекарасының орташа көрсеткішін басып өтті. Бір кезде маңызды жұмыс берушілердің, соның ішінде Peter Scott және Pringle сияқты фабрикалардың жабылуы қаладағы жұмыс орындарының санын азайтты. Бұл себепті халық саны да азайды; 2016 жылы 13 730 адамды құрады, бұл 1800-жылдардан бергі ең төменгі көрсеткіш. Экономикалық жағдайды жақсартуға бағытталған күш-жігерге қарамастан, жұмыссыздық пен кедейлік деңгейі салыстырмалы түрде жоғары қалып отыр, 2017 жылы қаладағы кедейлікте өмір сүретін балалардың саны шекара айманының орташа көрсеткішінен оннан бір есе көп. 2018-19 жылдары ашылуы жоспарланған жаңа орталық бизнес орталығы, Aldi супермаркеті және дистилляция зауыты сияқты жаңа жобалар Хавикке пайда әкелуі күтілуде. Дегенмен, Homebase және Original Factory Store сияқты кәсіпорындардың 2018 жылы жабылуы қаланың экономикалық құлдырауының жалғасатынын көрсетеді.

Көлік

Хавик Тевиот өзені аңғарының ортасында орналасқан. A7 Эдинбург-Карлайл тас жолы қаладан өтеді, сонымен қатар негізгі жолдар Бервик-апон-Твидке (A698) және Ньюкасл-апон-Тайнға (A6088, Картер Бардағы A68 тас жолымен қосылады, 16 миль (26 км) оңтүстік-шығыста Хавик қаласынан) салады. Қала 1969 жылы теміржол қызметін жоғалтты, ол кезде Бичинг балтасының аясында Карлайлдан Эдинбургке Хавик теміржол станциясы арқылы өтетін Уэверли тас жолы жабылды. Бұл кезде ол Ұлыбританиядағы теміржол стансасынан ең алыс орналасқан ірі қала деп есептелді, бірақ 2015 жылы бұрынғы Уэверли тас жолының Твидбанкке, Галашилске жақын бөлігі қайта ашылған Шекаралар теміржолының құрылуы нәтижесінде өзгерді. Автобустар 68 шақырым қашықтықтағы Карлайл теміржол стансасына тұрақты қатынайды. Хавикті Шекаралар теміржолына қайта қосу үшін Хавиктен Твидбанк станциясына дейін Хасендеан, Сент-Босвелл және Мелроуз арқылы бұрынғы Уэверли тас жолының тағы 27 шақырымын (17 миль) қайта жаңарту қажет, сондай-ақ Жаңа Белсес маңындағы төрт аркалы Эйл Уотер виадугін жөндеу қажет. Хавик станциясы Тевиот өзенінің солтүстік жағалауында, Уилтон Хилл Террасасының төменгі жағында орналасқан, қазір бұзылған виадук (Март көшесіндегі көпірдің жанында) Карлайл бағытында оңтүстікке қарай бағытталған. Хавиктегі Уэверли жолы – бұрынғы теміржол бағытымен Тевиотдейл демалыс орталығының жанындағы бұрынғы станциядан солтүстік-шығысқа қарай созылған жаяу жол. Қазіргі уақытта Твидбанктегі Шекаралар теміржолының терминалы арқылы Хавикті Карлайлмен байланыстыру үшін бұрынғы Уэверли теміржолының оңтүстік бөлігін қайта ашу мүмкіндігін бағалау үшін техникалық-экономикалық зерттеу жүргізілуде. Ең жақын ірі әуежайлар Эдинбургте (92 км, 57 миль) және Ньюкаслде (90 км, 56 миль) орналасқан.

Мәдениет және дәстүрлер

Қалада жыл сайынғы жалпы ат шабуылы өтеді, ол қаланың ортақ жерінің шекарасын жыл сайын атпен аралаумен қатар, 1514 жылы жергілікті жастардың ағылшын шабуылшыларына қарсы жеңісін еске алумен байланысты. 2007 жылғы наурызда Rough Guide басылымы World Party осы шараны әлемдегі ең жақсы мерекелердің бірі деп сипаттады. Хавик тұрғындары өздерін "Тэри" деп атайды, бұл "Teribus ye teri odin" деген жолы бар дәстүрлі әннен шыққан. Хавик және оны қоршаған шекара аймағының тұрғындарының диалектісі мен акценті жалпы шотланд диалектісінен сәл өзгеше, олар Оңтүстік шотландтар немесе Шекара шотландтары деп саналады. Мысалы, "Хавик Гилл" дегені – 0,28 литрге тең спирттің үлкен мөлшері. "Алхимия" Хавик пен Шотландия Шекарасындағы суретшілермен және қауымдастықтармен жыл бойы жұмыс істейді. 2019 жылдың жазында "Алхимия" өзінің жүлделі "Film Town" жобасын іске қосты, ол "Хавик пен оның ерекше қауымдастықтарының мүддесі үшін жұмыс істеуді мақсат етеді, көрермендерге, қатысушыларға және серіктестерге қолжетімділікті және қатысуды кеңейту арқылы, сондай-ақ әлеуметтік, физикалық және коммуникациялық кедергілерге қарсы тұру арқылы, Хавик мәдени ерекшелігіне инвестиция салу арқылы қаланың экономикалық жаңаруына үлес қосуды көздейді". COVID-19 пандемиясына жауап ретінде "Алхимия" жылдық кинофестивалінің оныншы және он бірінші шараларын Хавик қаласынан тікелей эфирде өткізді және қалалық қауымдастықтарға өз қызметтерін цифрландыруға көмектесті, оның ішінде қаланың 164 жылдық Хавик археологиялық қоғамы үшін виртуалды лекцияларды жасауға көмектесті.

Спорт

Қала 1873 жылы құрылған Хавик регби футбол клубының туған жері. Қала арқылы ағатын өзен, ойын алаңының маңызды бөлігі болған. Бұл ойын енді Хавик қаласында өткізілмесе де, жақын орналасқан Джедбург қаласында әлі де ойнатылады.

Кондитерлік өнімдер

Хавик шары немесе бау, сондай-ақ Хиллс шары немесе таффи рок-боул деп те аталады, бұл қалада пайда болған қантты қызылша тәттісі. Олар ең әйгілісі регби комментаторы Билл Макларенмен байланысты, ол әрқашан өзімен бірге алып жүретін сөмкеден оларды ұсынған. Қазір олар Гринок қаласында өндіріледі. Тевиотдейл демалыс орталығы – жергілікті фитнес орталығы, онда спорт залы мен жүзу бассейні бар. Бұрынғы қоғамдық моншалар 1913 жылы Коммерциялық көшеде салынды және 1980 жылдары жабылды. Borders Textile Towerhouse – Хавик және Бордерс аймағындағы тоқыма өнері тарихына арналған жергілікті мұражай. Уақытша көрмелердің мысалдарына әйгілі суретші Бернат Кляйнге арналған көрме және қаладағы дүкендер тарихы кіреді. Мұражай қалпына келтірілген мұралық ғимаратты алып жатыр, бұл бұрын қонақ үй және таверна болған, сонымен қатар 16 ғасырдағы бекінілген мұнарасы бар Драмланриг мұнарасын қамтиды. Уилтон Лодж паркі – қаланың оңтүстік-батысындағы үлкен қоғамдық саябақ. Паркте Хавик мұражайы орналасқан, ол өнер мен жергілікті тарихқа бағытталған қоғамдық мұражай. Мұражайда жергілікті суретшілердің туындылары бар, олардың кейбіреулерін Хавик өнер клубының мүшелері жасаған. Шекара аббаттықтары жолы Хавиктен өтеді. Танымал регби комментаторы Билл Маклареннің (1923–2010) мүсіні қала орталығынан батысқа қарай Уилтон Лодж паркінде орналасқан. 2021 жылдың қазан айында жергілікті кеңес жергілікті қоғамдастықтарды байланыстыратын 2 миллион фунт стерлингтік жаңа жаяу көпірдің құрылысын бастады, бұл Хавик қаласындағы көлік желісін жақсарту мақсатындағы жалпы жақсартулардың бір бөлігі ретінде, сондай-ақ жаңа су тасқынынан қорғау схемасымен бірге жүргізілуде.

Аурухана

Хавик қауымдық ауруханасы – аймақтың жергілікті ауруханасы, ол 2005 жылы Хавик шағын ауруханасының орнына салынды.

Білім

Хавик орта мектебі – қаладағы діни емес орта мектеп. 2021 жылдың қыркүйегінде 2027 жылға дейін қазіргі мектеп орнында шамамен 49 миллион фунт стерлингтік жаңа мектеп салынатыны жарияланды.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC Scotland және ITV Border ұсынады. Теледидар сигналдары Selkirk TV хабар таратушысынан және жергілікті қайталағыш хабар таратушыдан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: 93.5 FM-де BBC Radio Scotland, 96.8 FM-де Greatest Hits Radio Scottish Borders және North Northumberland, сондай-ақ қаладан хабар тарататын онлайн-қауымдық станциясы – TD9 Radio. Қалаға өзінің жергілікті газеті, The Hawick Paper қызмет етеді. Қаладағы басқа газеттер – The Border Telegraph және Southern Reporter.