Кіріспе

Клип-шоу – бұл телесериалдың эпизоды, ол негізінен бұрынғы эпизодтардан алынған үзінділерден тұрады. Көптеген клип-шоуларда кадрлық сюжет болады, онда актерлер шоудың өткен бөлімдеріндегі оқиғаларды еске түсіреді, ал оқиғаның өзі флешбек түрінде көрсетіледі. Клип-шоулар, әсіресе анимация саласында, «алдамшы» деп те аталады. Клип-шоулар көбінесе серияның соңғы эпизоды алдында бүкіл серияны қорытындылау мақсатымен немесе синдикацияға сатуға болатын эпизодтардың санын арттыру үшін көрсетіледі. Бірақ кейде клип-шоулар қарапайым бюджеттік себептермен де жасалады, мысалы, белгілі бір орында түсіруге немесе актерлерді жаңа материалға шақыруға байланысты қосымша шығындарды болдырмау үшін.

Шығу тегі

Клип-шоулардың бастауы театрлық қысқа фильмдер мен сериалдардан бастау алады. Әрбір сериалдық бөлімшеде әрқашан алдыңғы бөлімшенің соңында қалған оқиғаны қысқаша көрсететін қайта шолу болатын, бірақ 1936 жылдан бастап толық бөлімшелер көбінесе көрермендер бұрын көрген материалға арналды. Бұл қайта шолу бөлімшелерінде (сондай-ақ «экономикалық бөлімшелер» деп те аталады) кейбір бөлімдерді өткізіп алғандар үшін бұрынғы бөлімшелердің мазмұны түйінделді (олардың қайта көрсетілуі күмәнді болды). Бұл практика Republic Pictures компаниясының «Клипер аралындағы Робинзон Крузо» сериалымен басталды. Қиын ауа-райы жағдайлары 12 бөлімшеге жоспарланған осы ашық ауадағы оқиғаның түсірілуін баяулатты, ал сценарист Барри Шипман жоғалған өндіріс шығындарын өтеу үшін тағы екі бөлімше жасауға мәжбүр болды. Шипман экрандық кейіпкерлердің осы күнге дейінгі оқиғаларын баяндайтын бірнеше сахналар жазды, ал жаңа сахналардың орнына бұрынғы бөлімшелерден алынған кадрлар көрсетілді. Шипманның ойы өндірісті үнемдеудің ыңғайлы тәсілі болды, және көп ұзамай Republic қайта шолу бөлімшелерін стандартты процедураға айналдырды. Киностудиялар көбінесе ақшаны үнемдеу үшін ескі кадрларды пайдаланды. Ең танымал мысал — 1949 жылдан 1957 жылға дейін ұзақ тізбектерді және көбінесе толық сюжеттік желілерді ескі қысқа фильмдерден алған «Үш ақымақ» комедиялық фильмдері. Ескі кадрлардың негізін қалау үшін тек бірнеше жаңа сахналар түсірілді. Бұл практика студиялар ескі фильмдерге қарағанда «жаңа» фильмдер үшін көбірек ақша ала алатынына байланысты қабылданды; сонымен қатар, бұл серияға Шемп Говард қайтыс болғаннан кейін де қысқа фильмдерді шығаруға мүмкіндік берді, ескі кадрларды үйлестіру үшін денесін мұқият жасырған дублерлерді пайдаланды. Анимациялық студиялар да ақшаны үнемдеу үшін негізінен ертеректегі мультфильмдердің клиптерінен тұратын мультфильмдерді — көбінесе «алдамшылар» деп аталатын — мерзімді түрде жасаумен белгілі болды. Бұған мысал ретінде Бетти Буптың «Атаққа көтерілуі» (Fleischer/Paramount, 1934), «Доктор не дайындап жатыр?» (1944, Schlesinger/Warner Bros.) және «Смиттен Киттен» (1952, MGM) сияқты Том мен Джерридің жылдық «алдамшылар» сериясы жатады.

Вариациялар

Қазіргі заманғы клип-шоулардың бір түрі – жинақтау эпизоды, ол ең танымал эпизодтардан алынған клиптерді бір эпизодта біріктіреді, кейде жеке оқиғасы болмайды. Тағы бір форматы – өткен эпизодтардан клиптерді көрсету үшін шоудың кейіпкерлері мен ерекшеліктерін сипаттайтын жүргізушінің болуы. Мысалы, “All in the Family” сериалының арнайы бір сағаттық клип-шоу эпизодында актер Генри Фонда шоудағы басты кейіпкерлерді талқылап, содан кейін бұрынғы эпизодтардан тиісті клиптер көрсетілді; ұқсас екі бөлімді клип-шоу Люсиль Болл жүргізген “Three's Company” сериалында пайда болды. Бұл формат “The Simpsons” (“The Simpsons 138th Episode Spectacular”) клип-шоуында пародияланды, онда ойдан шығарылған актер Трой МакКлюр – “Simpsons” сериалының тұрақты кейіпкері – клиптерді таныстырды. Үшінші нұсқасы “Cheers” сериалының екі бөлімді клип-шоу эпизодында қолданылды, онда шоудың барлық актерлері, соның ішінде бұрынғы актерлер, сахнада отырып, шоудағы кейіпкерлері туралы Джон МакЛафлинмен сұхбаттасты, ал бұрынғы эпизодтардың клиптері араластырылды. “Barney Miller” сериалының ұқсас эпизоды актер Джек Су қайтыс болғаннан кейін көрсетілді, ал актерлік құрамның қалған бөлігі Судың детектив сержант Ник Ямана кейіпкерін көрсеткен флэшбэктермен таныстырды. Аниме және токусацу сериалдарында жиі кездесетін эпизод түрі – рекап эпизод, ол бұрынғы эпизодтардан клиптерді көрсетеді, соның арқасында көрермендерге оқиғаның барысын еске түсіреді және жаңа көрермендерге сюжет пен егжей-тегжейді түсінуге көмектеседі. Токусацуда эпизод көбінесе актерлер мен түсірілім тобына демалыс аптасын немесе мереке маңындағы жеңілдеуді беру үшін қолданылады (әдетте жаз айларында немесе Алтын аптада). “Аватар: Соңғы ауа иесі” сериалының төрт бөлімді финалға дейінгі соңғы эпизоды “The Ember Island Players” осы тәжірибенің бір түрін пайдаланды, онда сериалдың сюжеті от ұлылары жүргізетін театр компаниясы қойған пьеса түрінде қайта жаңғыртылды, басты кейіпкерлердің шамадан тыс бейнеленген образдары қолданылды.

Негізгі себептері

Клип-шоулар өндіріс шығындарын төмендетсе де, олар бастапқыда бағдарламалардың саны шектеулі болған және бұрынғы маусымдардың эпизодтары қайта көрсетілуінің ақырғысы аз болған дәуірде пайда болды. Клип-шоулар көбінесе жоғары рейтингтерге ие болды, ал кез келген сәтті комедиялық сериалдың соңғы жылдарында клип-шоуларды тұрақты түрде көрсетуі күтілді. Дегенмен, эпизодтар кейде мәжбүрлі немесе "ескіше" болатын кадрлық құрылымдары (мысалы, отбасының камин басында тыныш отыруы) және кадрлық әңгіме мен клиптер арасындағы жиі болатын ұятты ауысулар (мысалы, кейіпкерлер "есінде сақтауды" бейнелеу үшін экран бұзылатын кезде кеңістікке қадалуы) салдарынан сындарға ұшырады. Күндізгі жамырау опералары көбінесе шоудың маңызды мерейтойын немесе ұзақ жылдар бойы басты рөлде ойнаған кейіпкердің қазасын немесе шығуын еске алу үшін клип-шоуларды ұсынады. Көптеген жанкүйерлер нақты жамырау операсының ескі клиптерін көру үшін осы шоуларды пайдаланады. Мысалы, "Әлем айналып тұрғанда" сериалының бір эпизодында ең ұзақ жұмыс істеген кейіпкерлердің жетісі орманға қамалып, ATWT-нің 50 жылдығына арналған мерекелік шара ретінде өмірінің ең жақсы сәттерін еске алды. Клип-шоуды қолданудың тағы бір себебі – өндіріс кестесіне сәйкес келмегендіктен жаңа эпизодтың болмауы. Мысалы, компьютерлік анимациялық сериал "Roughnecks: Starship Troopers Chronicles" осы мақсатта төрт рет клип-шоуларды пайдаланды, осылайша дамып келе жатқан сюжеттік желіні тоқтатты. Сол сияқты, "Moonlighting" сериалының 3-ші маусымындағы "The Straight Poop" эпизоды өндіріс кестесіндегі үлкен кешігулерді толтыруға көмектесті: маусым басталғалы бері өткен 15 апта ішінде "апталық" сериалдың тек 8 эпизоды ғана көрсетілді. Шоуға тән стильде, ол төртінші қабырғаны бұзу арқылы кейіпкерлердің өзі шоудың мәшһүр өндірістік кешігулеріне себепкер болуы мүмкін бе екенін анықтады және кейіпкерлердің "келесі аптада жаңа эпизод!" деп уәделеуімен аяқталды. "Chappelle's Show" өзінің алғашқы екі маусымында 25 эпизодтан материалды пайдаланып бес клип-шоу жасады. Кейде бюджеттік мәселелер де клип-шоуларды тудырады. "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериалының екінші маусымының соңында тағы бір эпизодты түсіру қажет болды. Алайда, Paramount бұл шоудың бюджетін маусым басында бюджеттен асып кеткен эпизодты өтеу үшін қысқарды, сонымен қатар негізгі түсірілімге үш күн қалды. Сериал сценарийлерге қатысты қиындықтарға тап болғандықтан, продюсерлердің әдеттегідей болашақта пайдалану үшін дайын сценарийлері болған жоқ. Нәтижесінде "Shades of Gray" эпизоды пайда болды, онда "клиптер" коматоздық жағдайдағы Уильям Т. Райкердің шақырылған армандары болды. Бұл эпизод "Жұлдыздар жолы" сериалдарының ең нашарларының бірі деп есептеледі. Бүгінгі таңда клип-шоулар осындай сынға қарсы клиптерді қоршап тұрған кадрлық әңгімені қызықты етуге тырысады немесе ешқандай кадрлық құрылымсыз клип-шоуларды ұсынады. Шоу сондай-ақ өзін-өзі пародизациялау арқылы ұятты жағдайды жоюы мүмкін, мысалы, құрылымды қасақана мойындау немесе ойнап көрсету (қомедиялық мақсаттар үшін кадрларға қасақана өзгерістер енгізілген флешбектерді қоса алғанда) немесе құрылымды пайдаланып, бұрынғы эпизодтардағы көрінбеген оқиғалармен жаңадан жасалған көріністерді ұсыну (мысалы, "Community" сериалының "Paradigms of Human Memory" және "Curriculum Unavailable" эпизодтары, сондай-ақ Дэн Хармон жасаған "Rick and Morty" сериалының "Total Rickall" эпизоды). "Clerks: The Animated Series" сериалы да осы форматты екінші эпизод ретінде клип-шоуды өткізу арқылы пародизациялады, тіпті материалды алуға болатын бір ғана эпизод болса да. және "The Rush Limbaugh Show" сериалдары.