Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы музей

Америкадағы қытайлар мұражайы (қысқартылған MOCA) – Нью-Йорк қаласындағы қытайлық-американдық тарихты көрсететін музей. Бұл коммерциялық емес 501(c)(3) білім беру және мәдени мекеме, ол көрмелер, білім беру қызметтері және қоғамдық бағдарламалар арқылы қытайлық-американдықтардың тарихын, мұрасын, мәдениетін және алуан түрлі өмірлік тәжірибесін ұсынады. 2020 жылдың қаңтар айында болған өрт кезінде коллекциясының көп бөлігі зақымдалды немесе жойылды. Өрттен кейін бір жылдан астам уақыт жабық тұрғаннан соң, мұражай 2021 жылдың 15 шілдесінде қайта ашылды.

Тарих

1980 жылы Манхэттеннің Чайнатаунында құрылған мұражай, тарихшы Джон Куо Вэй Тчен және қауымдастық тұрғыны, белсенді Чарльз Лайдың бастамасымен «Нью-Йорк Чайнатаунының тарих жобасы» ретінде пайда болды. Мақсаты – қытайлық америкалықтардың өмірін түсінуді насихаттау және «қарт ұрпақтың естеліктері мен тәжірибелері ауызша тарих, фотоқұжаттама, зерттеу және жинау жұмыстары болмаған жағдайда жойылып қалуы мүмкін» деген алаңдаушылықты жою болатын. 1997 жылдан 2006 жылға дейін Фэй Чью Мацуда мұражай директоры қызметін атқарды. 2005 жылы мұражай Карнеги корпорациясынан 20 миллион долларлық грант алды, бұл сол кездегі Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумбергтің қайырымдылығының арқасында мүмкін болды. 2009 жылы мұражай 215 Centre Street мекенжайына жаңа орынға көшірілді. Архитектор Майя Лин жобалаған бұл жаңа ғимарат бұрынғысына қарағанда алты есе үлкен болды. «Бір қадаммен» тұрақты көрмесін Matter Practice жасады. 2011 жылдың мамыр айында Герб Там мұражайдың кураторы және көрмелер директоры болды. 2019 жылы мұражай Азиялық америкалық Pearl River Mart сауда маркасымен жаңа серіктестікте сыйлық дүкенін қайта ашты. «Перл Ривердегі MOCA дүкені» деп аталған бұл дүкен «қытайлық америкалық мәдениетінде маңызды заттардың жинағы» болып табылады. 2020 жылдың қаңтар айында Мулбери көшесі, 70 номерлі үйінде, мұражай коллекциясы сақталған ғимарат өртке ұшырады, нәтижесінде шамамен 85 000 экспонат судан зақымдануы мүмкін болды. Бастапқыда коллекцияның көп бөлігі жоғалған деп есептелгенімен, бірнеше күннен кейін олардың көп бөлігі «құтқаруға болады» деген қорытынды жасалды. Өрттен бұрын 35 мыңға жуық экспонат цифрлық форматта сақталған және резервтік көшірмесі жасалған. Мұражай 2024 жылы 215 Centre Street мекенжайындағы негізгі ғимаратын 51,1 миллион долларға сатып алды.

Көрмелер

Негізгі көрме "Бір қадаммен: Американың құрылу тарихындағы әңгімелер" 160 жылдан астам қытай-американдық тарихты зерттейді және жыл сайын тақырыптық, тарихи және көркемдік тақырыптарға арналған екі-төрт айналмалы көрмемен толықтырылады. 2015 жылдың қаңтар айында мұражай "Тұлға толқындары: 35 жылдық мұрағат" көрмесін ұсынды. Көрменің атауы қытай мақалынан шабыттандырылды: "Янцзы өзенінің әрбір толқыны алдыңғы толқынды итеріп жібереді".