Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия провинциясы
Province of Italy
Беллуно провинциясы (; ; ) – Италияның Венето аймағындағы провинция. Оның орталығы – Беллуно қаласы. Оның аумағы 6 929 км² және халқы шамамен 205 000 адамды құрайды.
The province of Belluno (; ; ) is a province in the Veneto region of Italy. Its capital is the city of Belluno. It has an area of and a population of about 205,000.
География
Алп тауларында орналасқан Беллуно провинциясы негізінен таулы жерлерден тұрады. Ол Кадоре, Фелтрино, Альпаго, Валь-ди-Золдо, Агордино, Комелико және Ампеццано табиғи және тарихи аймақтарын қамтиды. Провинция Доломит тауларының мекені, оның ішінде Тофане, Мармолада, Тре Чиме ди Лаваредо және Антелао кіреді. Пьяве өзені өзеннің көп бөлігінде Беллуно арқылы ағып өтеді, сондай-ақ оның салалары Бойте және Кордеволе де осы арқылы өтеді. Оңтүстік бөлігі Вальбеллуна деп аталады, бұл провинцияның ең кең және ең көп халқы бар аңғары, ол Венеция Алптарымен шектеседі. Беллуно Доломиттері ұлттық паркі провинция аумағында орналасқан.
Situated in the Alps, the province of Belluno consists almost entirely of mountainous terrain. It encompasses the natural and historical regions of Cadore, Feltrino, Alpago, Val di Zoldo, Agordino, Comelico and Ampezzano. The province is home to the Dolomites, including Tofane, Marmolada, Tre Cime di Lavaredo, and Antelao. For much of its course, the river Piave, runs through Belluno, as do its affluents the Boite and the Cordevole. The southern part is called Valbelluna, the widest and most populous valley of the province, which is bordered by the Venetian Prealps. The National Park of Belluno Dolomites is located in the province.
Тарих
Облыстағы ең көне археологиялық жады – Кадоредегі Лаголе ди Калальцо, шамамен б.з.б. 5 ғасырға жататын, Палеовенетилердің денсаулық құдайына арналған киелі орын. Мел коммунасында ірірек қазба – некрополь табылған. Осы орындардан алынған жәділер қазір Пиве ди Кадор және Мел мұражайларында сақталуда. 10-12 ғасырларда Беллуно аймағы Киелі Рим империясының Верона маркасының құрамына кірген. 14 ғасырда аймақтың көп бөлігі Падуадың Карарези билеушілерінің бақылауына өтті. 1404 жылы Карарези жерлері, оның ішінде Фелтре және Беллуно, Венеция Республикасымен басып алынып, Венецияның Терраферма доминиондарының бөлігіне айналды. Солтүстік Кадор 1420 жылы Фриулиді венециялықтар басып алғаннан кейін Терраферма доминиондарының құрамына кірді. 1511 жылы Киелі Рим императоры Максимилиан I Кортина д'Ампеццо қаласын басып алып, оны Кадордан бөліп, Тироль графтығына қосты. Венеция билігі 1797 жылға дейін сақталды, одан кейін Француз революциялық соғыстарының Италия кампаниясы кезінде Венеция француздық Бірінші Республикасымен басып алынды. Франция немесе оның одақтастарына қосылудың орнына, Гарда көлінің шығысындағы Венеция аумағы, соның ішінде Беллуно, Кампо-Формио шарты бойынша Габсбург монархиясына (Австрияға) берілді, осылайша Венеция провинциясы құрылды. Алайда, бұл жағдай 1805 жылға дейін ғана сақталды, себебі Австрия (1804 жылдан бері Австрия империясы) Пресбург шарты бойынша Венеция провинциясын Наполеон Италия Корольдігіне берді. Италия Корольдігінің құрамында қазіргі Беллуно шамамен Пиаве департаментіне сәйкес келді. Наполеон соғыстарынан кейін бұрынғы Венеция провинциясы 1815 жылғы Вена конгресінде Австрияға қайтарылды және жаңадан құрылған Ломбардия-Венеция Корольдігінің бөлігі болды. Австрия билігі кезінде Ломбардия-Венеция Наполеон департаменттеріне ұқсас провинцияларға бөлінді; Пиаве департаментінің орнына Беллуно провинциясы құрылды, ол қазіргі провинциямен шамамен сәйкес келеді. Италияның бірігуі кезінде Австрия Ломбардия-Венецияны Италия Корольдігіне жоғалтты (батыс бөлігі, яғни Ломбардия, 1859 жылы, ал шығыс бөлігі, яғни Венеция және Мантуя, Беллуноны қоса, 1866 жылы). 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италия Австрия-Мажарстаннан Тироль графтығының оңтүстік бөлігін алды: Трентино және Оңтүстік Тироль. 1923 жылы Кортина д'Ампеццо, Колле Санта-Люсия және Ливиналлонго дель Кол ди Лана осы аумақтан бөлініп, Беллуноға қосылды. 1943 жылы итальян үкіметі одақтастармен келісімге келген кезде провинция нацистік Германиямен басылып алынды, ол оны (Трентино-Оңтүстік Тироль аймағымен бірге) Альпілік тау етегіндегі операциялық аймақ ретінде қайта ұйымдастырып, Гаулейтер Франц Хофердің басқаруына тапсырды. Аймақ соғыс аяқталғанға дейін Германия Рейхына де-факто қосылды. Бұл мәртебе нацистік режиммен бірге аяқталды және 1945 жылы итальяндық билік қайта орнатылды.
The oldest archaeological find in the province is that of Lagole di Calalzo, in Cadore, belonging to a c. 5th century BC sanctuary dedicated to a health god of Paleoveneti. A larger site, a necropolis, has been excavated in the commune of Mel. Findings from these sites are now housed in the Museums of Pieve di Cadore and Mel. From the 10th to 12th century the area that became Belluno was part of the March of Verona, a march of the Holy Roman Empire. During the 14th century much of the area came under the control of the Carraresi lords of Padua. In 1404 the Carraresi territories, including Feltre and Belluno, were conquered by the Republic of Venice, becoming part of the Venetian Domini di Terraferma. Cadore in the north also became part of the Domini di Terraferma following the Venetian conquest of Friuli in 1420. In 1511 Maximilian I, Holy Roman Emperor conquered the town of Cortina d'Ampezzo, detaching it from Cadore and incorporating it into the County of Tyrol. Venetian rule lasted until 1797 when Venice was conquered by the French First Republic during the Italian campaigns of the French Revolutionary Wars. Rather than being annexed by France or its satellites, the Venetian territory east of Lake Garda, including Belluno, was ceded to the Habsburg monarchy (Austria) in the Treaty of Campo Formio, thereby becoming the Venetian Province. This state of affairs only lasted until 1805 however, as Austria (the Austrian Empire since 1804) ceded the Venetian Province to the Napoleonic Kingdom of Italy in the Treaty of Pressburg. Within the Kingdom of Italy, modern Belluno roughly corresponded to the Dipartimento della Piave department. After the Napoleonic Wars the former Venetian Province was returned to Austria by the 1815 Congress of Vienna, becoming part of the newly formed Kingdom of Lombardy–Venetia. Under Austrian rule Lombardy–Venetia was organised into provinces roughly corresponding to the Napoleonic departments; the Piave department was succeeded by the province of Belluno, which broadly coincides with the modern province. During the unification of Italy Austria lost Lombardy–Venetia to what became the Kingdom of Italy (the western part (i. e. Lombardy) in 1859, the eastern part (i. e. Venetia and Mantua) including Belluno in 1866). In 1919, following World War I, Italy obtained what had been the southern part of the County of Tyrol from Austria Hungary: Trentino and South Tyrol. In 1923 Cortina d'Ampezzo, Colle Santa Lucia and Livinallongo del Col di Lana were detached from this territory and added to Belluno. In 1943, when the Italian government signed an armistice with the Allies, the province was occupied by Nazi Germany, which reorganised it (along with the region of Trentino Südtirol) as the Operation Zone of the Alpine Foothills and put it under the administration of Gauleiter Franz Hofer. The region was de facto annexed to the German Reich until the end of the war. This status ended along with the Nazi regime and Italian rule was restored in 1945.
Экономика
Жақында ғана провинцияның экономикасы нашар тау шаруашылығына негізделген, қазір оның маңызы азайды, Ламон жоталарында бұршақ өсіру мен Доломит аңғарларында Пиаве ірімшігін өндіруден басқа. Бүгінде Беллуно Солтүстік Италияның ең маңызды өнеркәсіптік секторларының біріне ие, көзілдірік өндірісі (мысалы, Luxottica штаб-пәтері Агордода орналасқан). Тұрмыстық техника (Zanussi және басқалары) мен ванна бөлмелері жабдықтарын (Ceramica Dolomite, IdealStandard) өндіру де маңызды. Беллуно экономикасының ең маңызды факторы туризм болып табылады. Кортина-д'Ампеццо, Аллегхе, Арабба, Саппада және басқа да жерлер Италияда және шетелде кеңінен танымал.
Until recently, the province's economy was based on poor mountain agriculture, now less important, with the exception of the cultivation of beans in the Lamon highlands and the production of Piave cheese in the Dolomites valleys. Today, Belluno has one of the most important industrial sectors of northern Italy, the production of eyeglasses (Luxottica has its headquarters in Agordo, for example). Also important are the manufacturing sectors of home appliances (Zanussi and others) and bathroom fixtures (Ceramica Dolomite, IdealStandard). One of the most important factors of the Bellunese economy is tourism. Cortina d'Ampezzo, Alleghe, Arabba, Sappada, and other locations are renowned in Italy and abroad.