Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зарарланған аумақ және бұрынғы қала, Пилбара, Батыс Австралия
Contaminated site and former town in Pilbara, Western Australia
Виттеном – Перт қаласының солтүстік-шығысында, Батыс Австралияның Пилбара аймағындағы Хамерсли тауларында орналасқан бұрынғы қала және ресми түрде ластанған деп жарияланған аумақ. Ластанған аумақтың құрамына кең аудан кіреді, бұл оны "Оңтүстік жарты шардағы ең ірі ластанған аумақ" етеді. 1950-ші жылдардың және 1960-шы жылдардың басында Виттеном Австралияның көк асбесттің жалғыз жеткізушісі болды. Кен орны 1966 жылы пайдасыздыққа байланысты және аймақта асбест өндірісінен туындаған денсаулық сақтау бойынша алаңдаушылықтың өсуіне байланысты жабылды. Бұрынғы қала енді мемлекеттік қызметтерді алмайды. 2006 жылдың желтоқсанында Батыс Австралия үкіметі қаланың ресми мәртебесі алынып тасталатынын хабарлады, ал 2007 жылдың маусымында Аймақтық даму министрі Джон Форд қала ресми түрде тізімнен шығарылғанын мәлімдеді. Қаланың атауы ресми карталардан және жол көрсеткіштерінен алынып тасталды, ал Эшбертон округі ластанған аумақтарға апаратын жолдарды жабуға құқылы. 2013 жылдың сәуірінде Виттеном басқару комитеті қаланың жабылуын аяқтау, аумаққа кіруді шектеу және қауіптер туралы хабардарлықты арттыру үшін кездесті. Бұл мақсатқа қалай қол жеткізілетіні туралы толық мәліметтер әлі анықталған жоқ, бірақ қалада қалған тұрғындарды көшіру, жеке меншік жерді мемлекеттік жерге айналдыру, үйлерді бұзу және жолдарды жабу немесе бағытын өзгерту қажет болуы мүмкін. 2015 жылы алты тұрғын қалды. 2017 жылы бұл көрсеткіш төртке дейін төмендеді.
Wittenoom is a former town and a declared contaminated site, north north east of Perth, in the Hamersley Range in the Pilbara region of Western Australia. The declared contaminated site comprises , making it the "largest contaminated site in the southern hemisphere". During the 1950s and early 1960s, Wittenoom was Australia's only supplier of blue asbestos. The mine was shut down in 1966 due to its unprofitability, and growing health concerns from asbestos mining in the area. The former townsite no longer receives government services. In December 2006, the Government of Western Australia announced that the town's official status would be removed and, in June 2007, Jon Ford, the Minister for Regional Development, announced that the townsite had officially been degazetted. The town's name was removed from official maps and road signs, and the Shire of Ashburton is able to close roads that lead to contaminated areas. The Wittenoom steering committee met in April 2013 to finalise closure of the town, limit access to the area, and raise awareness of the risks. Details of how that would be achieved were to be determined but it would probably necessitate removing the town's remaining residents, converting freehold land to crown land, demolishing houses, and closing or rerouting roads. By 2015, six residents remained. In 2017, the number had dropped to four,
Атауы
Виттеномды Лэнг Хэнкок жақын орналасқан Мулга Даунс шаруашылығындағы серіктесі Фрэнк Виттеномның құрметіне атады. Виттеном төңірегіндегі жерлерді бастапқыда Виттеномның ағасы, саясаткер сэр Эдвард Хорн Виттеном мекендеген. 1951 жылы тау-кен компаниясының өтінішімен атауы Wittenoom Gorge деп өзгертілді, бірақ 1974 жылы бұрынғы Wittenoom атауына қайта өзгертілді. Кен 1966 жылы жабылды, ал қаланың ресми түрде таратылуы 2007 жылдың наурыз айында жарияланды.
Wittenoom was named by Lang Hancock after Frank Wittenoom, his partner in the nearby Mulga Downs Station. The land around Wittenoom was originally settled by Wittenoom's brother, politician Sir Edward Horne Wittenoom. In 1951, the name was changed to Wittenoom Gorge at the request of the mining company but, in 1974, it was changed back to Wittenoom. The mine closed in 1966, and the official abolition of the town was gazetted in March 2007.
Тарих
Бұл аймақты бастапқыда Батыс Австралияның Пилбара аймағында тұратын Паниджима халқы мекен еткен, олар Банджима деп те аталады – Австралияның абориген халқы. Олар осы аймаққа жергілікті құқық иеленеді. 1917 жылы Тау-кен министрлігі Хэмерсли жоталарында көк асбесттің алғашқы кездесуін тіркеді. 1930 жылдардың басында Ланг Хэнкок Мулга Даунс иелігінде Виттеном шатқалын ашты.
The area was originally resided on by the Panyjima, also known as the Banjima, an Aboriginal Australian people of the Pilbara region of Western Australia. They hold Native Title over the area. In 1917, the Mines Department first recorded the presence of blue asbestos in the Hamersley Ranges. In the early 1930s, Lang Hancock discovered Wittenoom Gorge, on the Mulga Downs property.
Қаланың жабылуы
2016 жылы Уиттеномда бар болғаны үш тұрақты тұрғыны болды, олар Батыс Австралия үкіметінің қызметтерді тоқтату, электр қуатын ажырату, қалған жеке меншіктегі мүлікті мәжбүрлеп сатып алу және қаланы бұзу ниетін жариялауға қарсы тұрды. 2006 жылдың қарашасында GHD Group және Parsons Brinckerhoff компанияларының жасаған баяндамасында қала мен айналасындағы аудандарда асбестпен ластану қаупі бағаланып, келушілер үшін қауіп орташа, ал тұрғындар үшін өте жоғары делінген. Денсаулық сақтау департаменті мен аккредиттелген ластанған жерлерді тексеруші маманы да баяндаманы қарап шықты, сонда тексеруші маманы іріктелген жерлерден алынған үстіңгі топырақтағы бос асбест талшықтарының болуы халық денсаулығына қауіпті екенін анықтады. Тексеруші маманы бұрынғы қала аумағы мен баяндамада белгіленген басқа да зардап шеккен аудандарды «Ластанған, тазалау жұмыстары қажет» деп жіктеуді ұсынды. 2008 жылдың 28 қаңтарында Қоршаған ортаны қорғау және табиғат ресурстары департаменті 2003 жылғы Ластанған жерлер туралы заңға сәйкес Уиттеномды ластанған жер деп таныды. 2018 жылы хабарланғандай, жыл сайын мыңдаған саяхатшылар бұл тастаналған қалаға экстремалды туризмнің бір түрі ретінде келіп тұрады. Австралиялық мезотелиома тіркелімі (АМР) – 2010 жылдың шілдесінен кейін мезотелиома диагнозы қойылған адамдар туралы ақпаратты сақтайтын ұлттық деректер базасы. Бұл деректер қоры елдегі асбест мәселесін шешу және болашақта мезотелиоманың таралуын азайту үшін үкіметке саясатты әзірлеуге көмектеседі. Уиттеномды жабу туралы заң жобасы 2021 жылдың тамызында Батыс Австралия Парламентіне қайтадан енгізіліп, 2022 жылдың 24 наурызында қабылданды. Бұл заң жобасы бұрынғы қала аумағындағы қалған 14 жеке меншік мүлікті мәжбүрлеп сатып алуға және бұзуға мүмкіндік берді. Уиттеном орналасқан жердің түпкілікті иелері – Паниджима халқы Батыс Австралия Парламентіне Уиттеномның қалған барлық ғимараттарын бұзуды және жерді ластанудан тазалауды талап етті. Уиттеномды жабу туралы заң жобасы 2022 жылдың наурызында Батыс Австралия Парламентімен қабылданды, бұл үкіметке қалған жеке меншік мүлікті мәжбүрлеп сатып алу және қаладан барлық инфрақұрылымды алып тастау арқылы Уиттеномды толығымен жабуға мүмкіндік берді. 2022 жылдың қыркүйегінде соңғы тұрғыны шығарылды. 2022 жылдың қыркүйегінен бастап қала тастаналған және жұртшылыққа жабық деп жарияланды. 2022 жылдың 26 желтоқсанына жуық уақытта аймақтағы орман өрті салдарынан қалған ғимараттар зақымданды және 2023 жылғы құрғақ маусымда бұзу жоспарларына кедергі келтірді.
As of 2016, Wittenoom had only three permanent residents who defied the Government of Western Australia's announced intention to remove services, disconnect electric power, compulsorily acquire the remaining privately owned properties and demolish the town. In November 2006, a report by consultants GHD Group and Parsons Brinckerhoff evaluated the continuing risks associated with asbestos contamination in the town and surrounding areas, classing the danger to visitors as medium and to residents as extreme. Both the Department of Health and an accredited contaminated sites auditor reviewed the report, with the latter finding that the detected presence of free asbestos fibres in surface soils from sampled locations presented an unacceptable public health risk. The auditor recommended that the former townsite and other impacted areas defined in the report be classified as "Contaminated Remediation Required". On 28 January 2008, the Department of Environment and Conservation classified Wittenoom as a contaminated site under the Contaminated Sites Act 2003. It was reported in 2018 that thousands of travellers still visited the ghost town every year, as a form of extreme tourism. The Australian Mesothelioma Registry (AMR) is a national database that keeps track of information about people who have been diagnosed with mesothelioma after July 2010. It records all new cases in order to help the government develop policies about how to deal with asbestos that still remains in the country and reduce the incidence of mesothelioma in the future. The Wittenoom Closure Bill was reintroduced to the Western Australian Parliament in August 2021, and was passed on 24 March 2022. The bill enabled the compulsory acquisition and demolition of the 14 remaining privately owned properties in the former townsite. The traditional owners of country where Wittenoom is situated, the Panyjima people, have petitioned the Western Australian Parliament to not only remove all of Wittenoom's remaining buildings, but to remediate the land so that it is no longer contaminated. The Wittenoom Closure Bill was passed by the Western Australian Parliament in March 2022, allowing the government to permanently close Wittenoom by compulsorily acquiring the remaining private properties and remove all infrastructure from the town. In September 2022, the last resident was evicted. As of September 2022, the town was classified as deserted, and closed to the public. A bushfire reportedly hit the area around 26 December 2022, causing damage to remaining buildings and disrupting plans to demolish the site during the 2023 dry season.
Мұра
1990 жылы Midnight Oil тобының "Blue Sky Mine" әні және "Blue Sky Mining" альбомы қала мен оның кен өнеркәсібінен шабыттанды, сондай-ақ Алистер Хулеттің "He Fades Away" және "Blue Murder" әндері де осы қала мен өнеркәсіпке арналған. Қаланың тарихы Тим Уинтонның "Қыпық музыка" романында да бейнеленген. Цифрлық ақын Джейсон Нельсон "Виттеном: болжамды қабықша және қатерлі жел" атты туындысын жасады, ол қаланың өліміне арналған интерактивті зерттеу. Ол 2009 жылы Ньюкасл поэзия сыйлығын жеңіп алды. Дуглас Кеннедидің "Өлі жүрек" триллеріндегі сюжет Виттеномға сәйкес келетін Воллануп деп аталатын ойдан шығарылған жерді қамтиды. "Өлі жүрек" Кеннеди мен суретші Кристиан де Меттердің "Өлі жүрек" комиксі ретінде бейімделді.
The 1990 Midnight Oil song, "Blue Sky Mine" and the group's album, Blue Sky Mining, was inspired by the town and its mining industry, as were He Fades Away and Blue Murder by Alistair Hulett. The town and its history are also featured in the novel Dirt Music by Tim Winton. Digital poet Jason Nelson created the work Wittenoom: speculative shell and the cancerous breeze, an interactive exploration of the town's death. It won the Newcastle Poetry Prize in 2009. In the thriller novel The Dead Heart, by Douglas Kennedy, the plot involves an imaginary location called Wollanup, which corresponds to Wittenoom. The Dead Heart was adapted as a comic by Kennedy and the illustrator Christian de Metter, under the title Dead Heart.