Кіріспе

Ырғақты тұтқаның түрі

Реттелетін тұтқа – арқанда бос болғанда жоғары және төмен жылжытуға оңай болатын қарапайым және пайдалы ырғақты тұтқа. Жүктелген кезде берік ұстайды, бірақ соққыға түскенде кернеу жеңілдеп, қайтадан берік ұстайтын деңгейге жеткенше сырғанады. Бұл тұтқа сызықты кернеуге арналған тұтқа сияқты мақсатта қолданылады, мысалы, шатырдың жіптерін кернеу үшін. Бұл түйін реттелетін иілме және Каулидің реттелетін тұтқасы деп те аталады. Оны 1982 жылы канадалық альпинист Роберт Чизналл ойлап тапқан.

Байлау

Жұмысшы ұшы тік тұрған бөлікті (АВ) екі рет (1) ішке қарай оралады. Содан кейін екі бөлікті айналдырып, соңғы орамадан (2, 3) итарлап өтеді (сол жақтағы сурет), немесе сыртталмаған нұсқаның соңымен (оң жақтағы сурет). Торапты жақсы ұстау үшін оны қатты тарту керек (орамдардағы бослықты жойып, торапты С және D нүктелерінде қатты тарту керек). Торапты А бағытында тік тұрған бөлік бойымен итеріп, сызықты нығайтуға болады. Тұтқаны күшейту үшін тік тұрған бөлікке үшінші орам қосуға болады. Сыртқы реттелетін тұтқаны Е-тігін тартқанда, тіпті ауыр жүктеме кезінде де оңай шешуге болады.

Реттелетін бүгілу

Бір түйіннің өзегін пайдаланып екі сызықты біріктіретін реттелетін түйін жасауға болады. Ол үшін түйін екі жұмысшы ұшынан байланады, әрқайсысы екінші сызықтың тұрақты бөлігінен өтеді. Сызықтың ұзындығын түйіндерді жақындату немесе алыстату арқылы реттеуге болады.

Баламалар

Тартылған түйін және мичман түйіні осы мақсат үшін көбірек қолданылады. Олар тік тұрған бөлігіне дөңгелейтін түйінмен оралады. Екінші бауға дөңгелейтін түйіндермен реттелетін түйіс жасауға да болады. Фарримондтың үйкеліс түйінін баудың екі ұшынан байлауға болады.