Кіріспе

Кейптаунда, Оңтүстік Африканың бұрынғы ауданы – Алтыншы аудан (африкаанс: Distrik Ses) – Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласындағы бұрынғы ішкі қалалық тұрғын үй ауданы. 1966 жылы апартеид үкіметі (Ұлттық партия) бұл аумақты «ақтарға ғана арналған» аудан ретінде қайта құру және жаңадан салу туралы жариялады. Он жыл ішінде 60 мыңнан астам тұрғыны күштеп көшірілді, ал 1970 жылы аудан 18 ғасырдағы отарлық шаруашылыққа сілтеме жасайтын Зоннеблум деп аталды. Тұрғындардың көп бөлігі – қаптықтар (Coloureds) болды, олар Кейп жазықтарына (Cape Flats) қоныс аударды. Көпұлтты қоғамда 1880 жылдардан бастап 1940-1950 жылдар аралығында кеткенге дейін мыңдаған еврей тұрғындары болды. Жаңадан келген еврейлер алғаш рет осы ауданда қоныстанды, олар Шығыс Еуропадан әкелген дәстүрлерін сақтап, идиш тілінде сөйлесіп, идиш театрына жиі баратын. Бұл аудан Лондондағы Тойнби залының үлгісімен құрылып, Кейптаун университетімен серіктес болды. Ол ауданның «жоғары мәдениет» орталығына айналды. Алтыншы аудан еврейлерінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы жақсарған сайын, олар Гарденс, Оранжезихт, Хигговал және Вредехук сияқты «ақтарға ғана» арналған бай маңырайларға көшуді бастады. 1960 жылдарға қарай еврей тұрғындарының саны азайып, олар бизнес иелері және жер иелері ретінде ауданмен байланыста болды. Үкімет өкілдері осы шараның төрт негізгі себебін атады. Апартеид философиясына сәйкес, нәсілдер аралық байланыс қақтығыс тудырады, сондықтан нәсілдерді бөлу қажеттігі айтылды. Алтыншы ауданды қиратуға лайық, қайта жаңартуға болмайтын шалапқын елді мекен деп таныды. Олар бұл ауданда қылмыс көп және қауіпті екенін көрсетіп, құмар ойындары, ішімдік және жыныстық қызмет сияқты адалсыздыққа толы орын деп сипаттады. Бұл ресми себептер болғамен, көптеген тұрғындар үкіметтің қала орталығына, Стол тауына және портына жақындығы үшін бұл жерді іздегенін сенді. 1964 жылдың 2 қазанында Қоғамдық даму министрі құрған ведомстволық комитет Алтыншы ауданды және Вудсток пен Солт-Ривердің іргелес бөліктерін қайта жоспарлау және дамыту мүмкіндігін зерттеу үшін кездесті. 1965 жылдың маусым айында министр CORDA – Төмендеген аумақтарды жаңарту комитеті аясында Алтыншы ауданды қайта жоспарлау және дамыту үшін 10 жылдық жоспарды жариялады. 1965 жылдың 12 маусымында Алтыншы аудандағы барлық мүлік операциялары тоқтатылды. Кез келген ғимаратты салуға немесе өзгертуге 10 жылға тыйым салынды. Уолмер иелігінің Рочестер көшесі сияқты кейбір бөліктері толығымен қиратылды, ал Кавин жолы сияқты кейбір бөліктері сақталды, бірақ үйлер қиратылды. Уолмер иелігінің басқа бөліктерінде, мысалы Ворчестер және Честер жолдарында, адамдар үйлерін тастады, бірақ бірнеше үй ғана қиратылды. Зоннеблумның көп бөлігі бірнеше мектеп, шіркеулер мен мешіттерден басқа жойылды. Ескі Конституция көшесіндегі (қазіргі Әділет жолы) бірнеше үй қалды, бірақ үйлер ақ адамдарға сатылды. Бұл Bloemhof үйлеріне (кейін Skyways деп аталды) қатысты. Зоннеблумның көп бөлігі Кейп Техниконына тиесілі (жердің 50% -дан астамы салынған). Рочестер жолы мен Кавин жолы құрғақ доктар деп аталды немесе африкаанс сленгінде Draaidocks (бұрылыс доктар) деп қате жазылды, өйткені африкаанс сөзі 'draai' ағылшын сөзі 'құрғақ' сияқты дыбысталады. Бұл аудан 1600 жылдары теңіз деңгейімен жабылғандықтан Құрғақ док деп аталды. Рочестер жолындағы соңғы үй Наз Ибрагимнің (туған аты Гул) үйі, Манли Вилла болды. Наз өзінің атасы Сисси Гул сияқты педагог және белсенді болды.

Қайту

2003 жылға қарай, алғашқы жаңа ғимараттардың құрылысы басталды: 80 жастан асқан тұрғындарға тиесілі болатын 24 үй. 2004 жылдың 11 ақпанында, аймақ апартеид үкіметімен қайта бөлінгеннен дәл 38 жыл өткен соң, бұрынғы президент Нельсон Мандела алғашқы қайта оралған тұрғындар – Эбрахим Муратқа (87) және Дан Ндзабелаға (82) кілттерді тапсырды. Келесі үш жылда шамамен 1600 отбасының оралуы жоспарланған. "Дистрикт 6-қа қол тигізбеу" комитеті күштерін біріктіріп, Дистрикт 6-тағы инвестициялар мен қайта құруды тоқтатуға тырысты. Ол Дистрикт 6-ның иеленушілеріне сенімдік қорына айналды, оған талапкерлер өздерінің "жерлерін" (іс жүзінде пәтер немесе тұрғын үй алаңы) қайтарып алу процесін басқаруға уәкілеттік берілді. 2006 жылдың қарашасында қор Кейптаун муниципалитетімен келіссөздерді тоқтатты. Қор муниципалитетті (сол кезде Демократиялық Альянс (DA) мэрі басқарған) өтемақы төлеуді кешіктіруде айыптады және Африка Ұлттық Конгресі басқаратын ұлттық үкіметпен жұмыс істеуге дайын екенін білдірді. Жауап ретінде DA мэрі Хелен Зиль қордың талапкерлердің атынан өкілдік ету құқығына күмән келтірді, өйткені ол талапкерлермен "сайланбаған". Кейбір наразы талапкерлер қорға балама келіссөздер жүргізу органы құруды қалады. Алайда, қор басшылығының тарихи мұрасы мен "күрес өнемі" олардың Нельсон Манделаның атқарушы емес директоры болғандықтан, талапкерлерді білдіруді жалғастыратынын көрсетті.

Мұражай

1989 жылы «6 аудан мұражайы» қоры құрылды, ал 1994 жылы «6 аудан мұражайы» ашылды. Ол апартеид дәуіріндегі оқиғаларды, сондай-ақ ауданның мәдениеті мен тарихын еске түсіреді. Мұражайдың бірінші қабатында Алтыншы ауданның ірі көше картасы орналасқан, бұрынғы тұрғындарының үйлерінің орналасқан жерін көрсететін қолмен жазылған жазбалары бар. Мұражайдағы басқа да экспонаттар – ескі ауданның көше тақтайшалары, Алтыншы аудан отбасыларының тарихы мен өмірін көрсететін көрмелер, ауданның өмірі мен оның қирауы туралы тарихи мәліметтер бар. Мұражай ретіндегі қызметінен бөлек, ол құрылысы қиратылған қауымның ескерткіші және тарихымен байланысқан Кейптаун тұрғындары үшін кездесу орны мен қоғамдық орталық болып табылады. 2012 жылы Оңтүстік Африка еврей мұражайы «Алтыншы аудан еврейлері: Басқа уақыт, басқа орын» атты жаңа көрмені ашты, ол Алтыншы ауданның қирауына дейін осы жерде тұрған мыңдаған еврей тұрғындарына арналған. 1986 жылы Ричард Рив «Баккингем сарайы, Алтыншы аудан» атты аса танымал роман жазды, онда көшірулерге дейін және олар кезіндегі қауымның өмірі суреттеледі. Роман Оңтүстік Африка бойынша гастрольдік сапармен аяқталған, сәтті театрлық қойылымдарға бейімделді және Оңтүстік Африка мектептеріндегі ағылшын тілі пәні бойынша міндетті оқу материалдарының тізіміне енді. Алтыншы ауданда өскен Рив 1962 жылғы романында да осы аймаққа ерекше назар аударды. 1986 жылы Дэвид Крамер мен Талип Петерсеннің «District Six: The Musical» мюзиклі Алтыншы ауданның тарихын баяндайтын танымал мюзикл болды және ол да халықаралық гастрольдік сапармен аяқталды. Алтыншы аудан Оңтүстік Африка джазының тарихына да үлес қосты. «District Six» әнімен танымал Базиль Коэтзи осы жерде дүниеге келді және оның қирауына дейін өмір сүрді. Оңтүстік Африканы 1960 жылдары тастап кеткен пианист Абдулла Ибрагим бұл жерге жақын жерде тұрды және жиі келіп тұратын, сондай-ақ көптеген мыс джаз музыканттары да осы аймаққа келіп тұратын. Ибрагим бұл аймақты «The Guardian» газетіне «қала ішіндегі керемет қала» деп сипаттап, былай деді: «Апартеидтің қысымын сезінген жерде, ол бұл қысымды азайтуға мүмкіндік берді. 1950-60 жылдары режим күшейген кезде де, бұл адамдардың еркін араласатын жері болды. Ол музыканттарды, жазушыларды, күрестің алдыңғы шебіндегі саясаткерлерді тартты. Батыс провинциясының мектебі күресте үлкен көмек көрсетті, бірақ сол кездегі бас оқушы ерекше үлкен көмек көрсетті. Біз ойнайтынбыз, бәрі келіп жататын». Оңтүстік Африка жазушысы Розена Маарт «No Rosa, No District Six» әңгімесімен Канаданың «Journey Prize» сыйлығын жеңіп алды. Бұл әңгіме кейін оның тұңғыш жинағы «Rosa’s District Six»-та жарияланды. Оңтүстік Африканың танымал драматургі Фатима Дике «Егер Алтыншы аудан көшсе» атты өлеңін жазды. Ол Кэти Милликеннің «Фатимамен саяхат» радио-драмасында пайда болды. Продюсері – Deutschlandfunk, Кёльн (2017), редакторы – Сабина Кюхлер. Татамкхулу Африка Алтыншы ауданды эвакуациялау және апартеидтен кейін оралғандар туралы «Ештеңе өзгерген жоқ» атты өлеңін жазды. 1997 жылғы «Kat and the Kings» музыкалық қойылымы 1950 жылдардың соңында Алтыншы ауданда өтеді. 2009 жылғы Нил Бломкамптың «District 9» ғылыми-фантастикалық фильмі Алтыншы ауданды қоршаған оқиғалардан шабыттанған баламалы Йоханнесбургте өтеді.