Кіріспе

Стейтен аралындағы кедейлер үйі, Нью-Йорк қаласы
Нью-Йорк қаласының фермалық колониясы Нью-Йорк қаласының бес ауданының бірі – Стейтен аралындағы кедейлер үйі болды. Ол Бриелл даңғылының ар жағында, Сейвиу ауруханасының қасында, Стейтен Айлендтың жасыл белдеуінің жиегінде орналасқан. Нью-Йорк қаласының фермалық колониясы мен Сейвиу ауруханасы 1985 жылғы 26 наурызда белгіленген ерекше тарихи ауданды құрайды және бұл орын Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген.

Колониялық кезең

1680 жылдардан бастап Кастелтон қаласының бір бөлігі, бұл жер бұрын Стейтен аралынан (голланд тілінде: Staaten Eylandt) Стефан Мартиноның (сондай-ақ "Мартино") иелігінде болған 96 акрлық шаруашылық болды, ол бұрын Жаңа Амстердамның бөлігі болған, ал Жаңа Амстердам – Жаңа Нидерландының астанасы еді; одан бұрын Ленапе тайпасының Унами бөліміне жататын Раритан тобы осы жерді мекендеген. 1667 жылы Екінші ағылшын-голландия соғысының аяқталуымен голландтар Бреда шарты бойынша Жаңа Нидерландыны Англия Корольдігіне өткізді, ал голландтық Штатен Эйландт, ағылшын тілінде "Стейтен аралы" деп аталатын, жаңа ағылшын отарсы – Нью-Йорктің бір бөлігіне айналды. 1670 жылы Ленапе тайпасының өкілдері, соның ішінде Ленапе тайпасы, Стейтен аралына қатысты барлық құқықтарын Губернатор Фрэнсис Лавлейске жасалған келісім арқылы ағылшыздарға өткізді. 1671 жылы голландтық қоныстарды кеңейтуді ынталандыру мақсатында ағылшыздар Оуд-Дорпты (кейін "Ескі қала" деп аталды) қайта зерттеп, жағалау бойындағы учаскелерді оңтүстікке қарай кеңейтті. Бұл учаскелерге негізінен голландтық отбасылар қоныстанды, олар Nieuwe Dorp (яғни "Жаңа ауыл") деп аталды, кейіннен ол New Dorp деп ағылшыншаланды. Мартино шаруашылығының ең ертегі тарихы 1676 жылғы 24 сәуірге дейін жетеді, сол күні ағылшын үкіметі жерді француз гугеноты Франсуа Мартиноға ("Мартино") берді, ол Île de Ré және Францияның Ла-Рошель қалаларынан Жаңа Амстердамға көшіп келген болатын. Франция королі Людовик XIV 1685 жылы гугеноттарға діни бостандықты қамтамасыз еткен Нант эдиктын жойып, Францияда католиктердің толық діни біртектілігін орнатуға тырысты. Эдикт жойылғаннан кейін Франциядан 150 000-ден 300 000-ға дейін протестанттар қашқан деп есептеледі. Франсуа да осындай қашқын болды және бұрын отбасымен бірге Голландияның Haarlem шаруалық ауылында тұрған. 1683 жылы Нью-Йорк колониясы он округке бөлінді. Осы процестің бір бөлігі ретінде Стейтен аралы және бірнеше кішігірім көрші аралдар Ричмонд округі болып белгіленді. Атауы Англия королі Чарльз II-нің француздық сүйіктісі, Портсмут герцогинясы Луиза де Керуайлдың заңсыз ұлы, Чарльз Леннокс, 1-ші Ричмонд герцогының құрметіне берілді. Франсуа Мартиноның шөбересі Стивен Мартино 1761 жылы Стейтен аралының солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан Оуд-Дорп (Ескі қала) шаруашылығында дүниеге келді. Стивен мен оның әйелі Элеонор Хоугуттан 11 бала дүниеге келді. Олардың қызы Мария Мартино 1829 жылы шаруашылықты Ричмонд округі үкіметіне 3000 долларға сатқандығы хабарланды. Осы жерде Ричмонд округінің кедейлер шаруашылығы құрылды. 1924 жылы осы жерге қатысты сот өкілеттігі қаланың "Тәртіпке сай адамдарға арналған үйлер" агенттігіне берілді, бұл агенттік колонияның барлық тұрғындары көптеген жеміс-жидектер мен көкөністерді өсіруге қатысатын жұмыстарды атқаруы керек деген талапты алып тастады. 1930 жылға дейін шаруашылық колониясының көптеген тұрғындары қарт адамдар болды, кейде олардың саны 2000-ға дейін жетті; АҚШ-та әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі қабылданғаннан кейін бұл көрсеткіш тұрақты түрде төмендеді (бірақ белгілі фотограф Элис Остин 1950 жылдардың басында қысқа уақытқа сонда тұрды), ал 1960 жылдары іске асырылған Ұлы қоғам бағдарламалары оның қатарын одан әрі азайтып, 1975 жылы нысанды жабуға әкелді. Шаруашылық колониясы жабылғаннан бері жерді пайдалану мәселесі талқыланып келеді. 1980 жылы қала мүлікті құрылыс компанияларына сатуға тырысты, бірақ экологиялық қорғаушылар мен көптеген Стейтен аралының тұрғындары сатуға қарсылық көрсетті. Нәтижесінде 1982 жылы қаланың Жалпы қызметтер департаментіне жерге билік беруге рұхсат берілді; бұл департамент өз кезегінде Нью-Йорк қаласының Парктер және демалыс департаментіне берді, ол осы учаскені Гринбелтке қосып алды. 1985 жылы қалдық ғимараттар қалалық ескерткіштер тізіміне енгізілді; колониядағы көптеген ғимараттар әлі де тұр, бірақ уақыт өте келе бұзылып, вандализмге ұшырады. 2020 жылы мүлік туралы жарияланған мақалада сайттың төрт онжылдықтан бері бос тұрғаны, бірақ "коммерциялық кеңістік пен тұрғын үйлерді ұсынатын көп мақсатты кешенге қайта құрылып жатқаны" айтылды. Алайда 2022 жылдың тамызында жоба тоқтап қалғандай көрінді, ешқандай прогресс байқалмады.