Питер Стейвесант: Соңғы Голланд Диреторы және Жаңа Амстердамның тарихы

Кіріспе

Голландияның Жаңа Нидерланд колониясының бас директоры (шамамен 1610–1672)

Питер Стьювесант (/ˈstjuːvəsənt/; голланд тілінде де Питер және Петрус Стьювесант, шамамен 1610 – 1672 жылдың тамызы) – 1647 жылдан бастап 1664 жылы ағылшыздарға уақытша берілгенге дейін Жаңа Нидерланд колониясының соңғы голланд бас директоры болған голланд колониялық шенеунігі. Ол Нью-Йорк қаласының ерте тарихындағы маңызды тұлға болды және қаладағы көптеген нысандар мен қызығушылық тудыратын орындар оның есімімен аталды (мысалы, Стьювесант жоғары мектебі, Стьювесант қаласы, Бедфорд–Стьювесант ауданы және т.б.). Стьювесанттың бас директор ретіндегі еңбектерінің ішінде Манхэттеннің оңтүстік ұшынан тысқары Жаңа Амстердам елді мекенінің кеңейтілуі болды. Стьювесанттың басшылығымен салынған жобалардың қатарында Уолл-стриттегі қорғаныс қабырғасы, Брод-стрит пен Бродвейге айналған канал бар. Өзі голланд реформатор шіркеуінің мүшесі болған Стьювесант діни көптүрлілікке қарсы болды және қаладағы құлшыныс орындарын салуға және өз діндерін ұстануға тырысқан лютерандармен, еврейлермен, римдік католиктермен және квакерлермен қақтығысқа түсті. Стьювесант әсіресе антисемит болды, еврей ұлтын да, дінін де жек көрді. Стьювесанттың нақты туған жылы белгісіз. 1602, 1610, 1611 және 1612 жылдары да айтылды, бірақ бірнеше жылдан кейін ол үй иесінің қызын сүйіктісіне айналдырғаны үшін мектептен қуылды. Содан кейін оны әкесі Амстердамға жіберді, онда Стьювесант – енді өзінің бірінші есімінің латыншаланған түрін, «Петрус» деп қолданады, ол университетте оқығанын көрсету үшін – Голландияның Батыс Үндістан компаниясына қосылды. 1630 жылы компания оны Бразилияның жанындағы Фернандо-де-Норона деген кішкентай аралға сауда өкілі етіп тағайындады, ал бес жылдан кейін оны жақын орналасқан Бразилияның Пернамбуку штатына ауыстырды. 1638 жылы ол тағы бір рет көшірілді, бұл жолы Батыс Үндістандағы голланд теңіз базасы Кюрасао колониясына, онда төрт жылдан кейін, 30 жасында, ол осы колонияның, сондай-ақ Аруба мен Бонайрдің губернаторы болды. Батыс Үндістан компаниясы Стьювесанттың аяғының жоғалғанын «римдік» құрбандық ретінде қарастырды, ал Стьювесант өзінің жарақатынан өлмегенін Құдай оны үлкен істер жасау үшін сақтап отырғанының белгісі деп түсінді. Бір жылдан кейін, 1645 жылдың мамырында, компания оны Виллем Кифтты Жаңа Нидерланд колониясының бас директоры лауазымына алмастыруға таңдады, оған қазіргі Нью-Йорк қаласы орналасқан Жаңа Амстердам да кірді.

Peter Stuyvesant (/lang/'/s//t//aɪ//v//ə//s//ən//t/; in Dutch also Pieter and Petrus Stuyvesant, ; c. 1610 – August 1672) was a Dutch colonial officer who served as the last Dutch director general of the colony of New Netherland from 1647 until it was ceded provisionally to the English in 1664, after which it was split into New York and New Jersey with lesser territory becoming parts of other colonies, and later, states. He was a major figure in the early history of New York City and his name has been given to various landmarks and points of interest throughout the city (e. g. Stuyvesant High School, Stuyvesant Town, Bedford–Stuyvesant neighborhood, etc.). Stuyvesant's accomplishments as director general included a great expansion for the settlement of New Amsterdam beyond the southern tip of Manhattan. Among the projects built by Stuyvesant's administration were the protective wall on Wall Street, the canal that became Broad Street, and Broadway. Stuyvesant, himself a member of the Dutch Reformed Church, opposed religious pluralism and came into conflict with Lutherans, Jews, Roman Catholics, and Quakers as they attempted to build places of worship in the city and practice their faiths. Stuyvesant was in particular antisemitic, loathing both the Jewish race and religion. refn|group=notes|The exact year of Stuyvesant's birth is not known with certainty. Other years which have been put forward include 1602, 1610, 1611, and 1612. but several years later he was expelled from the school after he seduced the daughter of his landlord. He was then sent to Amsterdam by his father, where Stuyvesant – now using the Latinized version of his first name, "Petrus", to indicate that he had university schooling – joined the Dutch West India Company. In 1630, the company assigned him to be their commercial agent on a small island just off of Brazil, Fernando de Noronha, and then five years later transferred him to the nearby Brazilian state of Pernambuco. In 1638, he was moved again, this time to the colony of Curaçao, the main Dutch naval base in the West Indies, where, just four years later, aged 30, he became the acting governor of that colony, as well as Aruba and Bonaire, The West India Company saw the loss of Stuyvesant's leg as a "Roman" sacrifice, while Stuyvesant himself saw the fact that he did not die from his injury as a sign that God was saving him to do great things. A year later, in May 1645, he was selected by the company to replace Willem Kieft as Director General of the New Netherland colony, including New Amsterdam, the site of present day New York City.

Жаңа Нидерланды

Стьювесант Голландияның Генерал-Штаттарының өкіметтік тағайындауын күтіп отыруға мәжбүр болды. Осы уақытта ол гугенот пасторының қызы Джудит Байярдқа үйленді, ол Бреда қаласынан шыққан еді. Екеуі 1646 жылдың желтоқсанында Амстердамнан бірге аттанып, Кюрасаода тоқтағаннан кейін 1647 жылдың мамырында Жаңа Амстердамға жетті. Кифттың колонияны басқаруы оны өте қиын жағдайда қалдырды. Кифттың соғыстарынан кейін небары бірнеше ауылдар қалды, ал олардың көптеген тұрғындары қуылды және үйлеріне қайтып кетті, нәтижесінде қару-жарақ алып жүруге қабілетті 250-300 ер адам ғана қалды. Кифт өзінің қызмет мерзімі ішінде 4000 гульденнен астам қаражат жинап, алкоголизмге ұшырады. 1647 жылдың қыркүйегінде ол колонистердің өкілдерінен құралған, кеңесші орган – Тоғыз Адамды тағайындады. Олардың мақсаты колонистермен қарым-қатынасты жақсартуға, оның билігін олардың кеңесімен жұмсартуға және Жаңа Нидерландыны голландтар қалайтын тәртіпті елге айналдыруға көмектесу болды. Кифттың басшылығымен бұрын елеусіз қалған қаланың жағдайын түзету үшін Стьювесант қаланың сыртқы келбетін және қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған шаралар қабылдады, осы мақсатқа жету үшін оның кеңсесі тұрақты түрде көптеген ережелерді шығарды. Қала бойынша еркін жүретін малдың таралуын бақылау үшін үйлер мен басқа да құрылыстарға, соның ішінде қоршауларға қатысты құрылыс нормалары белгіленді. Жаңа Амстердамдағы тұрғын үйлер мен басқа да құрылыстар негізінен ағаштан салынғандықтан және тым жақын орналасқандықтан, өрттің қаупі өте жоғары болды. Губернатор ретінде Стьювесант ағаштан жасалған мұржаларды салуға тыйым салды және әр үй иесінен екі жүз елу былғары су шұңқыры, ілгектер мен баспалдақтарды сатып алуға бобёр терісін немесе оған тең бағалы тауарды салық ретінде жинады, оларды ол Голландиядан жеткізген. Ол сондай-ақ өрт күзетшілерінің және өрт сөндірушілердің ерікті тобын құрды, олар кешкі сағат 9-дан таңғы барабан соғылғанға дейін кез келген өртке немесе өрт қаупіне назар аудару үшін көшелерді патрульдеді. Осылайша Стьювесант Америкадағы алғашқы ерікті өрт сөндірушілердің ұйымдастырушысы және жетекшісі атанды.

Stuyvesant had to wait for his appointment to be confirmed by the Dutch States General. During that time he married Judith Bayard, who was the daughter of a Huguenot minister, and hailed from Breda. Together, they left Amsterdam in December 1646, and, after stopping at Curaçao, arrived in New Amsterdam by May 1647. Kieft's administration of the colony had left the colony in terrible condition. Only a small number of villages remained after Kieft's wars, and many of their inhabitants had been driven away and returned home, leaving only 250 to 300 men able to carry arms. Kieft himself had accumulated a fortune of over 4,000 guilders during his term in office, and become an alcoholic. In September 1647 he appointed the Nine Men, an advisory council composed of representatives of the colonists, to help rebuild relationships with them, temper his rule with their guidance, and restore New Netherland to the kind of well run place that the Dutch preferred. In an effort to remedy the neglect on the town, previously under Kieft's administration, Stuyvesant took measures to improve the appearance and safety of the town, with numerous regulations to achieve this end that were routinely issued by his office. Building codes were established for houses and other structures, including fences in an effort to control the widespread problem of wandering livestock about the town. As the housing and other structures in New Amsterdam were built almost entirely from wood and stood very close together the possibility of a spreading fire was very great. As governor, Stuyvensant forbid the construction of wooden chimneys, and imposed a tax of a beaver skin, or its trade equivalent, on every householder to finance the cost of two hundred and fifty leather fire buckets and hooks and ladders, which he had sent from Holland. He also established a system of fire wardens and a volunteer fire watch that patrolled the streets to keep an eye on any fire, or potential fire, from nine o'clock in the evening until the morning drum beat. As such Stuyvesant became the organizer and head of the first volunteer firemen in America

Сыртқы қауіптер

Жаңа Нидерланд колониясы ауыр сыртқы проблемаларға тап болды. Халық саны тым аз және келіспеушілікке толы болды, ал Компания аз әскери қолдау көрсетті. Ең қауіптісі – Англиямен саудадағы экономикалық бәсекелестік. Содан кейін, көршілес үнді тайпаларымен ұсақ әскери қақтығыстар болды, олар бір жағынан жылдам топтардың, екінші жағынан шашыраңқы голландтық бекіністерінің арасындағы шайқастарды қамтыды. Үлкен аумақ пен шектеулі халық саны қорғанысқа үлкен қиындық тудырды. Стьювесанттың ең үлкен жетістігі 1655 жылы Делавэр өзенінің Жаңа Швеция колониясын басып алып, қосып алу болды. Коннектикут колониясымен қарым-қатынас шиеленісті болды, Коннектикут аңғарындағы және Лонг-Айлендтің шығысындағы жерлерге иелік ету туралы даулар туды. 1650 жылғы Хартфорд шарты ағылшындарға пайдалы болды, себебі Стьювесант Коннектикут аңғарындағы талаптарынан бас тарды, ал Лонг-Айлендтің шағын бөлігін ғана алды. Бірақ Коннектикут отары шарты елемеді және Хадсон аңғарына ағылып кірді, онда олар Стьювесантқа қарсы науқан жүргізді. 1664 жылы Англия Жаңа Нидерландыны басып алуға көшті. Голланд отаршылары соғысудан бас тартты, бұл Стьювесанттың қарсыласуын күшейте түсті, бұл ішкі наразылық, кішкентай аумақ және күшті сыртқы қысым, сондай-ақ Компанияның пайдаға ұмтылуынан туындаған әскери қолдаудың жеткіліксіздігінің мәселесін көрсетті.

Колонияның кеңейуі

Стьювесант екі колонияның шекарасы туралы ағылшынның Нью-Хейвен колониясының губернаторы Теофилус Итонмен дауға түседі. 1650 жылдың қыркүйегінде Хартфорд қаласында (Коннектикут штаты) шекаралар жөніндегі комиссия мүшелерінің кездесуі өтті, ол Хартфорд келісімі деп аталды, ол Жаңа Амстердам мен солтүстік және шығыстағы ағылшын колониялары арасындағы шекараны реттеу үшін жасалды. Шекара "Тоғыз адам" деп аталатын кеңес мүшелерінің наразылығын тудырды, олар "губернатор елу колонияның әрқайсысына елу шаршы миль жерді құруға жеткілікті аумақ бергенін" мәлімдеді. Стьювесант кеңесті таратумен қорқытты. Нидерландыда муниципалды басқарудың жаңа жоспары жасалды және "Жаңа Амстердам" атауы 1653 жылдың 2 ақпанында ресми түрде жарияланды. Стьювесант осы оқиғаға арналған сөз сөйлеп, өкілеттігінің ешқандай кемімейтінін айтты. Кейін Стьювесант Нидерландыға шақырылды, бірақ Нидерланд штаттары мен Амстердам қаласының қысымымен бұл бұйрық күшін жойды. Стьювесант шабуылға қарсы тұру үшін азаматтарға Солтүстік өзеннен Шығыс өзенге дейін канал қазуды және бекініс салуды бұйырды. 1653 жылы Жаңа Нидерландының әр ауылынан екі-екі өкілден құралған жиналыс реформалар талап етті, бірақ Стьювесант оларды таратып, "Біздің билігіміз Құдайдан және компаниядан, емес, біраз білімі жоқ азаматтардан" деді. 1654 жылы Стьювесант қазіргі Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі Қаржы ауданына сәйкес келетін жер учаскесін беру туралы келісімге қол қойды. 1655 жылдың жазында ол жеті кемеден және 300-ге жуық адамнан тұратын флотпен Делавэр өзеніне жүзіп барып, "Жаңа Амстел" деп аталған Жаңа Швеция колониясын басып алды. Оның болмаған кезінде 15 қыркүйекте 1655 жылы Павония мен Стейтен аралына жергілікті американдықтар шабуыл жасады, бұл оқиға "Шатыр соғысы" деп танылды. 1657 жылы Голландтың Батыс Индия компаниясының директорлары Стьювесантқа олар сұраған барлық саудагерлерді жіберуге шамалары келмейтінін және ол алатын саудагерлерге қоса құлдар сатып алуға тиіс екенін хабарлады. Колониялық дәуірде Нью-Амстердам құлдықтан қашқандар мен қашқын үшін пана болып табылды. Жаңа Нидерландқа жақын орналасқан Коннектикут және Мэриленд колониялары голланд құлдарын қашуға ынталандырып, оларды қайтарудан бас тартты. 1650 жылы губернатор Петрус Стьювесант Мэриленд колониясы голландтық аванпостынан қашқандарды баспаналауын тоқтатса, онда Мэриленд құлдарын азат етуге уәде берді. Алайда, ол азшылық өкілдерін аукционда сатқандығы да мәлімделген. 1660 жылы Стьювесанттың "Жастың ерте білім алуы ең маңызды нәрсе" деген сөзі келтірілген. 1661 жылы Жаңа Амстердамда бір гимназия, екі тегін бастауыш мектеп болды және 28 мектеп мұғаліміне лицензия берілді.

Stuyvesant became involved in a dispute with Theophilus Eaton, the governor of English New Haven Colony, over the border of the two colonies. In September 1650, a meeting of the commissioners on boundaries took place in Hartford, Connecticut, called the Treaty of Hartford, to settle the border between New Amsterdam and the English colonies to the north and east. The border was arranged to the dissatisfaction of the Nine Men, who declared that "the governor had ceded away enough territory to found fifty colonies each fifty miles square." Stuyvesant then threatened to dissolve the council. A new plan of municipal government was arranged in the Netherlands, and the name "New Amsterdam" was officially declared on 2 February 1653. Stuyvesant made a speech for the occasion, saying that his authority would remain undiminished. Stuyvesant was then ordered to the Netherlands, but the order was soon revoked under pressure from the States of Holland and the city of Amsterdam. Stuyvesant prepared against an attack by ordering the citizens to dig a ditch from the North River to the East River and to erect a fortification. In 1653, a convention of two deputies from each village in New Netherland demanded reforms, and Stuyvesant commanded that assembly to disperse, saying: "We derive our authority from God and the company, not from a few ignorant subjects." In 1654, Stuyvesant signed a deed for an allotment of land that corresponds to the modern day Financial District of lower Manhattan. In the summer of 1655, he sailed down to the Delaware River with a fleet of seven vessels and about 300 men and took possession of the colony of New Sweden, which was renamed "New Amstel." In his absence, Pavonia and Staten Island were attacked by Native Americans on 15 September 1655 in what became known as the Peach War. In 1657, the directors of the Dutch West India Company wrote to Stuyvesant to tell him that they were not going to be able to send him all the tradesmen that he requested and that he would have to purchase slaves in addition to the tradesmen he would receive. During the colonial era, New Amsterdam became both a site from which fugitives fled bondage and a destination for runaways. The colonies closest to New Netherland, Connecticut and Maryland, encouraged Dutch slaves to escape and refused to return them. In 1650, Governor Petrus Stuyvesant threatened to offer freedom to Maryland slaves unless that colony stopped sheltering runaways from the Dutch outpost. However, he is also noted as having trafficked minority settlers at auction. In 1660, Stuyvesant was quoted as saying that "Nothing is of greater importance than the early instruction of youth." In 1661, New Amsterdam had one grammar school, two free elementary schools, and had licensed 28 schoolmasters.

Дін еркіндігі

Стьювесант колонияда толық діни еркіндікке төзбеді және Голландия реформатор шіркеуінің үстемдігіне берілді. 1657 жылы ол лютерандарға шіркеу құру құқығынан бас тартты. Ол сондай-ақ, олардың өз үйлерінде ғибадат етуіне тыйым салған жарлық шығарғанда, Голландияның Батыс Үндістан компаниясының директорлары, олардың үшеуі лютеран болғандықтан, оған бұйрықты кері қайтаруды және лютерандардың жеке жиналыстарына рұқсат беруді талап етті. Компанияның ұстанымы бойынша, көбірек толеранттылық сауданы дамытып, баршаға пайда келтіреді. Дін бостандығы тағы да сынақтан өтті, өйткені Стьювесант Голландиялық Бразилиядан келген еврей босқындарының Жаңа Амстердамға тұрақты қоныстануына рұқсат беруден бас тартты (паспорттары болмағандықтан), және Амстердамнан паспорттары бар еврей саудагерлерінің қатарына қосылуына жол бермеді. Стьювесант еврейлерді колониядан «жақсы ниетпен» кетуге мәжбүрлеуге тырысты. Ол 1654 жылы Голландияның Батыс Үндістан компаниясының Амстердам бөліміне жазған хатында, «Христос есімін қорлайтын, жек көретін және алдамшы жаулардың нәсілі» осы жаңа колонияны одан әрі улауына және мазалауына рұқсат етілмеуін тіледі. Ол яһудилерді «алдамшы нәсіл» және «пайлы іске жарамдар» деп атады, сондай-ақ «еврей қоныстанушыларына Голландиядағы яһудилерге берілгендей еркіндік берілмеуі керек, әйтпесе рим католиктері сияқты қуғынға ұшыраған басқа да азшылық топтары колонияға тартылуы мүмкін» деп алаңдады. Компания директорларының қысымымен Стьювесанттың шешімі қайтадан күшін жойды. Нәтижесінде, еврей иммигранттарына өздерін асырауға қабілетті қауымдастықтары болғанша колонияда қалуға рұқсат берілді. Алайда Стьювесант оларға синагог салуға рұқсат бермеді, оның орнына оларды жеке үйлерде ғибадат етуге мәжбүрледі. 1657 жылы колонияға жаңадан келген квакерлер оның назарын аударды. Ол 23 жастағы квакер дінін қабылдап, ықпалды уағызшы болған Роберт Ходжсонды көпшілік алдында азаптауға бұйырды. Содан кейін Стьювесант квакерлерді жасырғандарға айыппұл салынатын және түрмеге қамалатын жарлық шығарды. Бұл әрекет Флашинг тұрғындарының наразылығына әкелді, ол Флашинг петициясы деп аталды, кейбір тарихшылар оны АҚШ Конституциясының құқықтар туралы білдіруінің дін бостандығы туралы ережесінің алға күресі деп санайды.

Stuyvesant did not tolerate full religious freedom in the colony, and was strongly committed to the supremacy of the Dutch Reformed Church. In 1657 he refused Lutherans the right to organize a church. When he also issued an ordinance forbidding them from worshiping in their own homes, the directors of the Dutch West India Company, three of whom were Lutherans, told him to rescind the order and allow private gatherings of Lutherans. The Company position was that more tolerance led to more trade and benefited everyone. Freedom of religion was further tested when Stuyvesant refused to allow the permanent settlement of Jewish refugees from Dutch Brazil in New Amsterdam (without passports), and join the handful of existing Jewish traders (with passports from Amsterdam). Stuyvesant attempted to have Jews "in a friendly way to depart" the colony. As he wrote to the Amsterdam Chamber of the Dutch West India Company in 1654, he hoped that "the deceitful race, — such hateful enemies and blasphemers of the name of Christ, — be not allowed to further infect and trouble this new colony." He referred to Jews as a "deceitful race" and "usurers", and was concerned that "Jewish settlers should not be granted the same liberties enjoyed by Jews in Holland, lest members of other persecuted minority groups, such as Roman Catholics, be attracted to the colony." Stuyvesant's decision was again rescinded after pressure from the directors of the company. As a result, Jewish immigrants were allowed to stay in the colony as long as their community was self supporting. However, Stuyvesant would not allow them to build a synagogue, forcing them to worship instead in a private house. In 1657, the Quakers, who were newly arrived in the colony, drew his attention. He ordered the public torture of Robert Hodgson, a 23 year old Quaker convert who had become an influential preacher. Stuyvesant then made an ordinance, punishable by fine and imprisonment, against anyone found guilty of harboring Quakers. That action led to a protest from the citizens of Flushing, which came to be known as the Flushing Remonstrance, considered by some historians to be a precursor to the United States Constitution's provision on freedom of religion in the Bill of Rights.

Негізгі дереккөздер

О'Каллахан, Эдмунд Б. ред., Нью-Йорк штатының отарлық тарихына қатысты құжаттар (Албани: Уид, Парсонс және компания, 1854), 3:387; Элизабет Доннан, ред., Америкаға құл саудасы тарихын көрсететін құжаттар (Вашингтон, округ Колумбия: Карнеги институты, 1930), 3:429.