Кіріспе

ХХ ғасырдағы австралиялық жарыс велосипедшісі сэр Хьюберт Фердинанд Опперман, ОБЕ (29 мамыр 1904 – 18 сәуір 1996), австралиялық және француз көрермендері Оппи деп білген, австралиялық велосипедші және саясаткер. 1920-жылдар мен 1930-жылдардағы төзімділікпен жасаған велосипед тебуі оған халықаралық даңқ әкелді. Хуберт сегіз жасынан бастап 90 жасқа толғанға дейін велосипед айдады, бірақ оның әйелі Мавис денсаулығы мен қауіпсіздігіне алаңдап, оны тоқтатуға мәжбүр етті. Велосипедтегі шыдамдылығы мен төзімділігі Опперманға Австралияның ең ұлы спортшыларының бірі деген мәртебе берді.

Ерте өмір

Оперман 1904 жылғы 29 мамырда Виктория штатының Рочестер қаласында дүниеге келді. Ол Берта (құрметті есімі Редди) мен Адольф Самуэль Фердинанд Опперманның бес баласының үлкені болды. Оның ата-анасы Викторияда туған, әкесі неміс тегінен шыққан. Оперманның әкесі мал союшы, шахтер, ағаш кесуші және автобус жүргізушісі болып жұмыс істеген. Бес баланың үлкені Хуберт бала кезінде алты жылқымен егіс жыртуға және жалаңаш атқа мінуге үйренген. Ол бірнеше мектепке қатысып, велосипедпен пошта жеделхаттарын жеткізген. Хьюберт туғаннан кейін ата-анасы батыс Австралияға, оның інісі Альберт Опперманмен және әкесінің туыстары Август, Эмиль және Хьюго Опперманмен бірге көшіп кетті. (Хьюберттің әкесі Отто Фридрих Опперман 1850 жылдары Оңтүстік Австралияға шахтер ретінде көшіп келген үш бауырдың бірі болды; екі бауыры Оңтүстік Австралияда қалды, ал Отто Викторияға келді). Хьюберттің қарындасы Виннифред 1907 жылы Батыс Австралияда дүниеге келді; содан кейін отбасы Викторияға қайтып келді, онда 1910 жылы Хьюберттің егіз бауырлары Берта Эллен мен Отто Александр, ал бірнеше жылдан кейін кіші інісі Брюс дүниеге келді. Брюс та бәсекеге қабілетті велосипедші болды және Викторияда бірнеше аймақтық жарыстарда жеңіске жетті. Хьюберт өзінің тегін қашан және неге ағылшын тіліне бейімдеп, соңынан бір 'n' әрпін түсіргені белгісіз. Оперман Бейлистон, Тен Майл және Беналла мектептерінде оқыды. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста Австралия армиясына қатарына қосылды және ол Мельбурнда әжесінің қолында қалды, онда Глен Ирис мектебінде білімін аяқтады. Ол 14 жасында мектепті тастады. 1926, 1927 және 1929 жылдары. 1924, 1926 және 1929 жылғы титулдар Уоррнамбулдан Мельбурнға классикалық жарыста ең жылдам уақыт көрсеткені үшін Blue Riband жеңімпазы атанды. 1927 жылы Уоррнамбулдан Мельбурнға жарыс өтпеді және титулды Дунлоп Гран-присінің жеңімпазы ретінде Опперман жеңіп алды, бұл төрт кезеңнен тұратын 690,5 миль (1111 км) жарыс болды. Гоулберн-Сидней классикасында Оперман 1924 және 1929 жылдары бірінші және ең жылдам болды, ал 1930 жылы ең жылдам болды, жаңа жарыс рекордын орнатып, жаңа рекорд көрсетті. Оперман Австралияда кең таралған мүгедектер жарысына сын көзбен қарады. Оперманның скретч жарысына қатысу туралы өтініші 1934 жылы Centenary 1000 жарысында ішінара қабылданды, бұл жеті кезеңнен тұратын 1102 мильді (1773 км) қамтитын бір апталық жол велосипед жарысы болды. Чемпионат тек уақытқа негізделген, бірақ 4 топқа бөлінген жүргізушілермен мүгедектер жарысы да өткізілді. Жарыс Викторияның 100 жылдығын мерекелеу аясында өткізілді. Оперман 4-ші кезеңде Вангаратта маңында құлап, тізесін жарақаттады, бірақ оған қарамастан, чемпионатта 3-ші орынды иеленді. Ол Хотем тауынан түсіп бара жатқанда тағы да тізесін жарақаттады. Оперман сонымен қатар қолын кесіп алды, тігістер салу қажет болды, бірақ ол сахнадан кейін ғана тігістерге келісті. Ол Сале қаласына дейін күресіп, сахнада Лэмбке 27 минуттан кейін жеңіліп қалды. Ол жарысты аяқтауға тырысты, бірақ Траралгон қаласында жарыстан шығуға мәжбүр болды, бұл Оппидің жарыстан шыққан алғашқы реті болды.

1928 жылғы "Тур де Франс"

Австралиядағы «Мельбурн Геральд» және «Спортинг Глобус» газеттері, сондай-ақ Жаңа Зеландиядағы «Сан» газеті 1927 жылдың соңында «Тур де Франс» жарысына Австралазия командасының қатысуы үшін қаражат жинады. Оперман 1928 жылдың сәуір айында Жаңа Зеландиялық Гарри Уотсонмен және Австралиялық Эрни Бэйнбридж бен Перси Осборнмен бірге Еуропаға аттанды. Ол Париждегі Велодром д’Иверде өткен алты күндік жарысқа қатысып, австралиялық қатысушы Реджи Макнамарамен танысты. Макнамара үшін жұмыс істейтін франко-американдық жазушы Рене де Латур былай деп жазды:

Оппи мен оның командаластары арасындағы басты айырмашылық – олардың Еуропаға саяхатты әртүрлі қабылдауы болды. Басқалары бұл сапарды үйге естеліктер алып оралу ретінде қараса, ал Оппи үшін бұл халықаралық жарыста жеңіске жетіп, танымалы болудің тамаша мүмкіндігі еді. Оның Францияға келгеніне күмәнмен қарады: «Жақсы өтірік алыстан келеді» делінеді француз мақалында. Оның Австралиядағы керемет жеңістері француз велошабандыларына, тіпті бельгиялықтарға ешқандай мән бермеді. «Ол онда кімді жеңді?» дейтін сұрақтары көбейді. «Жолда көрейік, сосын білеміз. Әлі бірде-бір сапалы австралиялық жол жүргізушісін көрген емеспіз». Командада 4 адам болғандықтан, жылдамдықты 10 адаммен бөлісуге қарағанда, Оперман мен оның командасы кемтарлыққа ұшырады. Де Латур былай деп жазды:

Егер мен 150 жасқа дейін өмір сүрсем де, бір суретті ешқашан ұмытпаймын. Ол – жалғыз Оперманның 10 суперспортшыдан тұратын командалармен күннен күнге қуыла беретін көрінісі. Олар жылдамдықты өте әдемі түрде алмастырып отырды. Төрт австралиялық бірге старт алатын. Бэйнбридж барынша тырысып, ілесіп жүруге ұмтылатын, бірақ ол бұрын жақсы жүргізуші болғанымен, жылдардың өтуімен жылдамдығы төмендеп, шамамен 50 мильден кейін қалып қоятын. Содан кейін, егер Осборн болмаса, онда Уотсон 100 мильдік белгіге жетпей тоқтауға мәжбүр болатын. Ал Николсон 4-ші кезеңде шамадан тыс жүктеме салғаннан кейін жарыстан шығып қалды. Оперман 12-ші орынды иеленді, бірнеше жазатайым оқиғалар мен дизентерияға ұшырады, ал бұрын 6-шы орында болған еді. Лэмб 35-ші орынды алып, соңғы финишер атанды.

1931 жылғы турдан кейін

1931 жылы Опперман жаңбыр мен желге қарамастан рекордтық 49 сағат 23 минутта Париж-Брест-Париж (726 миль, 1166 км) жарысын жеңіп алды. Париж-Брест-Париж, әуесқойлар үшін үлкен сынақ болған бұл жарыс, сол кезде әлемдегі ең ұзақ жарыс еді. Опперман: «1931 жылы жарысқа екі Тур жеңімпазы, Франц және Морис Де Ваэле, сондай-ақ классикалық жарыстардың жеңімпаздары қатысты. Біз қараңғыда старт алып, Брестке дейін соққылы жел мен жаңбыр астында бардық. Бізге 25 сағаттан астам уақыт кетті. Бұрылыстан өткеннен кейін жол бойы шаршаған жарысқа қатысушыларды көруге болады. Бірде Франц ұйықтап қалғанда, оны құлап кетпеуі үшін тоқтатып қалуға тура келді» деді. Опперман 1996 жылы қайтыс болғанға дейін ұзақ қашықтыққа велосипед тебуді қолдайтын Audax Australia және Audax UK ұйымдарының басқарушысы болды. 1991 жылы Париж-Брест-Париждің 100 жылдығын тойлауға қатысып, Париж қаласының алтын медалін алды. Опперман Париж-Брест-Париж жарысын өзінің ең үлкен жеңісі деп есептеді. Опперман Malvern Star велосипед компаниясы үшін жарысқан. Malvern Star британдық BSA зауытының Австралиядағы өкілі болды және BSA Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Опперманды Ұлыбританияда қашықтықтан қашықтыққа және басқа да рекордық көрсеткіштерді жаңару үшін демеушілік етті. 1934 жылы ол Лэндс-Энд – Джон о'Гроатс жолын 2 күн 9 сағат 1 минутта, ал кейін 1000 мильдік рекорды 3 күн 1 сағат 52 минутта бұзды. Сондай-ақ, ол Лондон – Йорк жолын 9 сағат 23 секундта, ал 243 мильден кейін 12 сағаттық рекорды орнатты. 1935 жылы ол 24 сағаттық рекорды 461,75 мильге жеткізді, сондай-ақ Лондон – Бат – Лондон жолын 10 сағат 14 минут 42 секундта, Лэндс-Энд – Лондон жолын 14 сағат 9 минут 0 секундта, ал Лондон – Бат – Лондон жолы үшін Эрн Милликенмен бірге 8 сағат 55 минут 34 секундтық тандем рекордын бөлісті. 1937 жылы ол Лондон – Портсмут – Лондон жолын 6 сағат 33 минут 30 секундта өтті. 1935 жылы Еуропаға сапары барысында Опперман, Милликен және Хефти Стюарт 1935 жылғы UCI жол чемпионатында қатысу үшін Бельгияға барды, онда Опперман 8-орынды иеленді. 1940 жылы Опперман Сиднейдегі 24 сағаттық жарыста 100 қашықтық рекордын орнатты. Оның көптеген рекорды ондаған жылдар бойы бұзылмады. 1937 жылы Опперман Фримантельден Сиднейге дейінгі 2875 мильдік континенттік жолды 13 күн 10 сағат 11 минутта өтті, бұл ұзақ жолдар мен жұмсақ құмдардан өтуді, сондай-ақ велосипедін ыстық ауа райында көтеруді қамтыды. Кейде ол велосипед теу кезінде ұйықтап, апатқа ұшырады. Оның 13 күннен сәл астам уақыттағы көрсеткіші бұрынғы рекордты 5 күнге қысқартты, ал басқа да рекордылар да осы көрсеткішпен жаңартылды.

Допингке қарсы ұстаным

Оперман допингке және спортшылардың бәсекеде үстемдік ету үшін заңсыз препараттар қолдануына қатысты айқын қарсылық білдіргенімен кеңінен танымал болды, ол мұндай әрекетті «қатігездік» деп атады. Допингтің спортта кең таралған және көптеген спортшыларға қолжетімді деп есептелген дәуірде жарысқа қатысып, бәсекелескеніне қарамастан, Опперман ешқашан допинг қолданғаны немесе заңсыз заттар пайдаланғаны туралы сенімді немесе ресми айыптауға немесе тергеуге іліккен жоқ. Табиғи қабілеттерді жасанды түрде күшейтуден жоғары қоятын Опперман, велосипедшінің төзімділігі мен бәсекеге қабілетін арттыру үшін дұрыс тамақтанудың, физикалық жаттығудың, демалыстың және дайындықтың маңыздылығын жиі атап өтті. 1932 жылғы Австралия Олимпиада командасының массажирі Эдвин Гилл Хьюберт Опперманды «допингке қарсы күрескен ұлы қарсылас» деп атады және олардың допингке қарсы болғанын айтты. Гилл кейбір велосипедшілердің жаттықтырушыларының жасырын түрде препараттарды қосып беруі мүмкін екенін айтқанда, Опперман мұндайға қатыспайтынын мәлімдеді. Гилл естеліктерінде былай деді: «Еуропада ол [Опперман] жаттықтырушыларын, егер олар өз клиенттеріне допинг қолданса, жұмыстан шығарумен қорқытқан». 1939 жылы Опперман былай мәлімдеді: «Жеңілген және қарсыласының ерекше күшін көрген спортшы, көбінесе өзін ақтау үшін, қарсыласы допинг қолданған болуы керек деп ойлайды. Допинг қолданса, тұрақты нәтижелерге қол жеткізе алмайсыз, себебі допингке салынған адам табиғаттың шегінен тыс күш жұмсайды. Табиғатты жеңу мүмкін емес, әрқашан бір компенсация болуы керек». Австралиялық және Виктория штатының чемпионы Мокридж Опперман және допингсіз ұлы чемпиондар туралы былай деді: «Өздерін осылай ұстайтын адамдар – билік ету мерзімі ұзаққа созылатын чемпиондар: Италиядан Бартали, Коппи, Вольпи, Бини және Магни; Франциядан Джеминиани Бобет, Герардин және Вьетто; Голландиядан Ван Влиет, Дерксен, Ван Кемпен және Шульте; Бельгиядан Шеренс, Ван Стенберген және, қаза болғанша, Оккерс; Англиядан Харрис, Австралиядан Опперман және Стром». Австралия Ұлттық мұражайының аға кураторы және тарихшы Даниэль Оукман Опперманның салауатты әдеттерін сипаттағанда, оның бұл тұрғыдағы қадірлілігін айтты. Оукман Опперманның «спорттық мінез-құлқымен» бағаланғанын және оның «өнімділікті арттыру» сусындары кофе мен шөптен жасалған, шай немесе шоколад сияқты қуат беретін ішімдік екенін айтты. 2021 жылы Оукман былай куәланды: «Ішкілік ішпейтін және темекі тартпайтын, тәртіпті және жасандылықтан аулақ Оппи спорттық мінез-құлқының үлгісі ретінде қарастырылды. Оның сүйікті спорттық сусындары – кофе және Оңтүстік Америкаға тән, шай мен шоколад сияқты әсер ететін ерба мате».

Еңбек жолының аяқталуы

Оперманның мансабы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Австралия Корольдік әуе күштеріне қатысқанда аяқталды. Ол 1940 жылдан 1945 жылға дейін қызмет етіп, ұшқыш лейтенанты шеніне жетті. Соғыстан кейін ол қысқа мерзімге жарысқа қайта оралды, бірақ 1947 жылы зейнетке шықты.

Саясат

Соғыстан кейін Оперман Австралия либерал партиясына қосылды және 1949 жылы Гиллонгқа бағытталған Виктория штатының Корио сайлау округінен Австралия Парламентіне сайланды. Ол Еңбек партиясының жоғары лауазымды министрі Дж. Дж. Дедманды жеңіп, Мальтаның жоғарғы комиссары болып тағайындалғанға дейін 17 жыл бойы осы мандатты сақтап тұрды. 1955 жылы ол Үкіметтің парламенттік дисиплинасын қамтамасыз етушісі (Whip) болды. 1960 жылы ол Кеме қатынасы және көлік министрі болып тағайындалды – бұл кабинеттік лауазым еді. 1963 жылдың желтоқсанынан 1966 жылдың желтоқсанына дейін ол Иммиграция министрі болды (Гарольд Холт Сэр Роберт Мензистің орнын басқан кезде де осы лауазымды сақтап қалды). Ол Австралияға кіру шарттарын аралас нәсілді адамдар үшін жеңілдетуді және жоғары білікті мамандарға арналған талапкерлік критерийлерді кеңейтуді қадағалады. Бір бағалауда былай делінген: «Ол нағыз партия адамы еді: тұрақты түрде адал, құпияларды сақтай білетін, шыншыл кеңесші және әріптес министрлердің иығына жылап отыратын, кейде тікелей. Ол мемлекеттік басшылыққа талпынбады». Сэр Хьюберт және леди (Мэвис) Оперман 1961 жылы ашылғаннан бастап 1980-ші жылдардың соңында Уонтирна зейнеткерлер кентіне көшкенге дейін Виктория штатының Сент-Килда қаласындағы Эджвотер Тауэрс тұрғын үй кешенінде тұрды. «Олар Сент-Килдадағы үйлерінің «керемет» көрінісін қалдырып, Данденонг тауының етегіндегі таза ауаға көшті». Эджвотер Тауэрс жобасы Оперманның досы және демеушісі Брюс Смоллдың ойлап тапқан идеясы еді. Оперманның шығанаққа қараған 6-шы қабаттағы екі пәтері болды және оны қара беретін бас киімімен жағалау бойында велосипед тебуін жиі көруге болар еді.

Өлім, құрмет көрсету және еске алу

Оперман 1953 жылы Британ империясы орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды және 1968 жылы Мальтадағы жоғары комиссар ретінде қызмет еткені үшін Бакалавр рыцары атанды. Оперман 90 жасқа дейін велосипед тебуді жалғастырды. Ол зейнеткерлер үйінде тұрды, онда 1993 жылы британдық журналист Алан Гейфер атап өткендей, "Велосипед тебуге тыйым салынған" деген табелька ілінген еді. Оперман жаттығу велосипедінде қайтыс болды. 1928 жылы француз спорт журналы L'Auto-ның 500 мың оқырманы оны ұлттық теннис чемпионы Анри Кошеден озық тұтып, Еуропаның ең танымал спортшысы деп таныды. Некрологта ол "Дон Брэдман мен жарыс атты Фар Лэп сияқты австралиялық спорттық идол деңгейінде болды, бірақ оның атақ-даңқы олардан аз болды, мүмкін ол саясаткер болғандықтан" делінген. Оперманды әр жыл сайын наурыз айында Австралияда өткізілетін Оперманның күндізгі сынағымен еске алады. Бұл Audax жарысы, онда үш немесе одан көп адамнан құралған командалар 24 сағат ішінде кемінде 360 км жол жүреді. Оппидің Фримантельден Сиднейге жасаған тарихи саяхатында қолданған жарыс велосипеді ұлттық музейдің жылжымалы көрмесіне қосылды. Бұл велосипед 1979 жылы Батыс Австралия штатының Эксмут қаласында көрсетілді. Оның құрлықты аралау жылдамдығы 13 күннен астам деп хабарланды. Оперман 1985 жылы Австралияның Спорттық Даңқ залына енгізілді. Оперманның өмірінің соңғы жылдарын өткізген Нокс қаласы муниципалитет аумағындағы бірнеше жолдар мен велосипед жолдарын Оперман жеңіп алған жарыстардың құрметіне арнап, олардың аттарын берді. Сондай-ақ, ол жыл сайын өткізілетін велосипедтік шараны, Оппи отбасылық ойын-сауық саяхатын ұйымдастырды. Бұл шара наурыз айында өтетін Нокс фестивалінің бөлігі болып табылады. Оперманның 1928-1931 жылдар аралығында Еуропада киген "ең көне береті" Австралияның Ұлттық музейінің коллекциясында сақталады. 2015 жылы ол Велосипед Австралияның Даңқ залына алғашқылардың бірі болып енгізілді.

Командалар

1924–1927: Малверн жұлдызы. 1928: Рават Малверн жұлдызы. 1929–1930: Малверн жұлдызы. 1931: Аллилуия Вулбер, Эльфий Вулбер. 1932–1935: Малверн жұлдызы.