Кіріспе

1964 жылы түсірілген Джозеф Л. Манкевичтің "Жаңа Рождествоға арналған қараоль" атты телефильмі – 1964 жылы түсірілген американдық телефильм. Оны Род Серлинг Чарльз Диккенстің 1843 жылғы "Рождестволық ән" повесінің қазіргі заманғы нұсқасы ретінде жазған, сонымен қатар жаһандық ынтымақтастыққа шақыру ретінде де қарастырылған. Бұл Біріккен Ұлттар Ұйымын насихаттау және көрермендерді оның мақсатымен таныстыру үшін жасалған жоспарланған телеарналық арнайы бағдарламалардың біріншісі болды. Алғаш рет 1964 жылдың 28 желтоқсанында American Broadcasting Company (ABC) арнасында көрсетілген бұл фильм 48 жыл бойы қайта көрсетілген жоқ. 2012 жылдың 16 желтоқсанында Turner Classic Movies (TCM) арнасы оны көрсетті. Бұл фильм Джозеф Л. Манкевичтің режиссерлік еткен жалғыз телебағдарламасы, сондай-ақ сол кезде Селлерске үйленген Бритт Экландтың қатысқан туындысы.

Сюжет

Рождество қарсаңында бай американдық өнеркәсіпші Дэниел Градж (Хейден) өзінің сарайындағы қараңғы бөлмеде жалғыз отырады. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі танымал әнді, Эндрюс әпкелерінің "Don't Sit Under the Apple Tree (with Anyone Else but Me)" әнін ойнатады. Ол қабырғаға ілінген соғыс медальдарын қарап, көзіне жас келгендей болады. Дискі ойнатқышты сөндіреді, бірақ бөлмеден шығып бара жатқанда, ойнатқыш өшірілгеніне қарамастан, ән қайтадан өздігінен ойнала бастағанын естиді. Төменгі қабатта ол өзінің жүрек туысы Фредті (Газара) кездестіреді. Градж ашуланып, Фред әр түрлі мәселелер үшін көмекке келіп, енді қандай мәселені қолға алғанын сұрайды. Фред Градждың өзінің ықпалын қолданып, оның университеті мен поляк әріптесі арасында жоспарланған мәдени алмасу бағдарламасын тоқтатып тастағанын айтады. Фредпен болған дау барысында Градж АҚШ халықаралық істерден шет қалуы керек, мәдени алмасу бағдарламаларына, мұқтаждарға шетелдік көмек көрсетуге немесе Біріккен Ұлттар Ұйымындағы талқылауларға қатыспауы керек деген оқшауланған ұстанымды қабылдайды. Градж шетелдік елдерге сенімсіздікпен қарайды және АҚШ өзінің қару-жарағын, соның ішінде ядролық қаруды күшейтуі керек, сондай-ақ басқа елдер АҚШ оларды қолдануға дайын екенін білуі керек деп санайды. Фред келіспейді, АҚШ болашақ соғыстар мен ядролық жойылғаннан сақтау үшін барлық мұқтаж адамдарға көмектесуі және халықаралық қарым-қатынасты дамытуы керек дейді. Фред кетіп бара жатқанда, олардың ортақ нәрсесі бар екенін еске салады: 1944 жылғы Рождество қарсаңында Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Градждың ұлы Марлиге деген сүйіспеншілік. Фред кеткеннен кейін Градж тағы да жоғарғы қабатта ән ойнап жатқанын естиді және асханадағы үстелде отырған қайтыс болған Марлидің көрінісін көреді. Кенеттен Градж өзінің жауынгерлердің күзетімен, тулармен жабылған табыттарды тасымалдайтын, тұманға толы әскери кеменің палубасында екенін сезеді. Кемедегі сарбаз өзін Рождествоның рухы деп таныстырады және кемеде Бірінші дүниежүзілік соғыстан қаза тапқандардың барлық ұлттан бар екенін түсіндіреді. Тұман арқылы Градж Екінші дүниежүзілік соғыстан қаза тапқандарды тасымалдайтын екінші кемені көреді және олар тарих бойындағы соғыстардан қаза тапқандарды тасымалдайтын үлкен конвойда екенін біледі. Рух соғысты тоқтатудың жолы – көбірек сөйлесу екенін айтады, себебі сөйлесу тоқтағанда, ұрыс басталады. Ол Граджбен бірге Градждың өткенінен бір көріністі қайтадан көреді, онда Градж, әскери-теңіз күштерінің командирі, WAVE жүргізушісімен бірге (Сент) қираған Хиросимадағы ауруханаға барып, атом бомбасынан жараланған жапондық мектеп оқушыларын көреді. Градж есіктен өтіп, Градждың асханасында тым үлкен Рождестволық кешкі асын тойлап жатқан Рождествоның рухымен (Хингл) кездеседі. Бұл рух шамды жағып, Граджға асхананың жанында кедей, аш және баспанасыз қалған әртүрлі елден келген босқындар толы лагерь бар екенін көрсетеді. Бұл адамдар қардан тамақ іздеп, ал рух олардың алдында тамақтанады. Градж рухты осы әрекеті үшін сынағанда, рух Фредке мұқтаждарға садақа беруден бас тарту оларды мұқтаждықтан арылтып, өздеріне көбірек сенімді ететінін еске салады. Рух әлемдегі мұқтаж адамдар туралы статистика мен ақпаратпен наразылық білдіреді және ақырында ашуға бой алдырып, үстелге жамылғыны тартып, еденге көп мөлшерде тамақ қалдырады. Градж бұған шыдай алмай, қараңғыға қашып кетеді. Градж өзінің жергілікті қалалық әкімдігі болғанын танитын қираған қираған үй-жайларға шығады, онда ол Болашақ Рождествосының рухымен кездеседі (Шоу). Бұл рух қалалық әкімдік ядролық қақтығыста қирағанын, оның салдарынан әлемдегі адамдардың көпшілігі қаза тапқанын түсіндіреді. Біршама аман қалғандар кіреді, олардың басында "Императорлық Мен" (Сатушылар) деп аталатын демагог бар, ол Санта костюмін киіп, ковбой шапқысын таққа ойып алады. Патшалық "Мен" атты парадпен келіп, әркімді жеке мүддесі үшін әрекет етуге шақыратын сөз сөйлегенде, көпшілік қатты қуанды. Градж өзінің бас уәзірін, Чарльзды (Родригес) бақылайды, ол көпшілікті адамзат аман қалуы үшін бәрінің игілігі үшін бірлесіп әрекет ету керек деп сендіруге тырысады. Императорлық "Мен" және көпшілік Чарльзды ақымақ деп мазақтап, ұрып-соғады. Ақыры, Император Чарльзды алдыға шығарып, оны елге опасыздық жасады деп айыптайды. Чарльз қашып құтылуға тырысады, бірақ оны ковбой киімін киген кішкентай бала атып өлтіреді. Градждың аспазы Руби (Тир) Чарльздың денесіне жылайды, ал көпшілік, Императорлық "Мен" басшылығымен, өзен арғы жағындағы, олармен сөйлесуге келген адамдарды өлтіруге, содан кейін бір адам қалғанша бір-бірін өлтіруге дайындық жасайды. Ашуланған Градж рухтан бұл әлем "болуға тиіс пе, әлде болуы мүмкін пе" деп сұрайды, бірақ рух жауапсыз кетіп қалады. Дүрсілдеген Градж Рождество күні таңда, өзінің бөлмесіндегі еденде, қолында телефонмен оянады. Оның жүрек туысы Фред келіп, Граджтың таңғы үште оған қоңырау шалып, шіркеуге барар жолда тоқтауға шақырғанын айтады. Градж кешегі сөздері үшін Фредтен кешірім сұрайды және себебін түсіндірмей, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен халықаралық дипломатияны болашақ соғыстарды болдырмаудың жолы ретінде қолдайтынын білдіреді. Градж жаңа халықаралық көзқарасын Біріккен Ұлттар Ұйымының делегаттарының балаларының өз тілдерінде Рождество әндерін орындауын тыңдап көрсетеді. Фред кетіп, Градж әдеттегідей табақшамен Чарльзға тамақ бермей, керісінше, Чарльз бен Рубимен бірге таңғы кофе ішу үшін асханаға барады.

Өндіріс

"Кэрол үшін тағы бір Рождество" Біріккен Ұлттар Ұйымының тапсырысымен түсірілген телеспектакльдердің алғашқысы болды. (Бастапқыда алты спетакль жоспарланған, бірақ тек төртеуі ғана іске асырылды.) Бағдарламаларды дамыту үшін коммерциялық емес Telsun Foundation құрылды, ал Xerox өндіріс және эфир уақыты шығындарын жабу үшін 4 миллион доллар көмектесуге келісті, осылайша бағдарламалар коммерциялық үзіліссіз көрсетілуіне мүмкіндік берді. Бұл Манкевичтің телевизия үшін жасаған жалғыз жұмысы болды, ол Фил Холлдың сөзінше, өткен жылы "Клеопатра" фильмінен кейін жұмысқа ие болғанына қуанды. Өндіріске қатысқан актерлер бағдарламаның маңызын ескере отырып, гонорарларынан бас тартуға келіскен. Фильм түсірілімі 1964 жылдың күзінде Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Майкл Майерберг студиясында өтті. Генри Манчини музыкасын жазды, сондай-ақ әдеттегі төлемақысынан бас тартты. Басты кейіпкер бастапқыда Бенджамин Градж деп аталды, осылайша оның атын "Б. Градж" деп қысқартуға болар еді, бірақ ABC бұл 1964 жылғы президенттік сайлауға қатысқан республикалық кандидат Барри Голдуотерге (оның инициалдары да B.G.) тікелей сілтеу деп салып, кейіпкердің атын Дэниел Градж деп өзгертіп, көрсетуді сайлаудан кейін сегіз аптаға кейінге шегерді. Басқалар оны уағыздық, тым ұзын немесе жалықтыратын деп тапты. Variety журналы бағдарламаны "шектен тыс жалпылама" деп сипаттап, соңында "көңіл көшірмейтін" деп бағалады, "драма емес, жазбаша нәрсе" деп шағымданып, Градж бен Фредтің арасындағы алғашқы көрініс "Солтүстік Голливуд орта мектебінің дебаттық клубының пікірталасы сияқты естілді және көрермендердің көптегенін жалықтырып, теледидарды өшіріп тастауы мүмкін" деді. The New York Times газетінен Джек Гулд одан да әйелді пікір білдірді, "Кэрол" фильмін "мақтанға бой алдырып, тым көп сөйлейтін, сәтсіздікке ұшыраған тәжірибе" деп атап, "бірнеше маусымдағы ең көңілсіз теле көріністерінің бірі" деп бағалады. Оның рецензиясына қарсы пікір білдірген көрермендерден хат алғаннан кейін Гулд екінші мақала жазып, фильмді "көңілсіз, мақтанға бой алдырып, жалықтыратын", "бос сөздерге толы үгіт" және "БҰҰ сіз үшін жақсы дегенді насихаттауға тырысатын ауыр уағыз" деп сипаттады. The Washington Post газеті жалпы оң пікір жазды, бірақ фильм "сәтсіздікке ұшырады", себебі "көптеген көрермендерге басымдық берілген сабақ бұрыннан мәлім болған". Сонымен қатар, фильм "үздік көркемдік режиссерлік немесе декорациялық дизайн" номинациясына ие болды (Джин Каллахан мен Джек Райт), бірақ екі номинацияның ешқайсысы бойынша жеңіске жетпеді. 48 жыл өткен соң, "Кэрол үшін тағы бір Рождество" 2012 жылдың 16 желтоқсанында Turner Classic Movies (TCM) телеарнасында қайта көрсетілді, сондай-ақ кейде басқа уақыттарда да көрсетілді, мысалы, 2015 жылдың қыркүйегінде Селлерстің туған күніне арналған шара аясында және 2024 жылдың 16 сәуірінде Генри Манчинидің 100 жылдық мерейтойына орай. TCM фильмді TCM.com арқылы шектеулі уақытқа сұраныс бойынша көруге де мүмкіндік берді. 2021 жылдың желтоқсанына дейін TCM қолданған нұсқада Манчинидің музыкасы болмады, оның орнына балалардың дәстүрлі рождестволық әндерді орындауы қолданылды. 2021 жылдың желтоқсанында TCM фильмнің түпнұсқалық музыкасымен қайта біріктірілген нұсқасын көрсетті. 2015 жылдың соңына дейін фильм видео, DVD немесе басқа да үйдегі медиа форматтарында шығарылмады. 2021 жылдың желтоқсанында HBO Max арқылы көруге қолжетімді болды.