Кіріспе
Қанттарға ұзақ уақыт әсер ету нәтижесінде гликемияланатын ақуыздар немесе липидтер. Көктемгі гликемиялану соңғы өнімдері (КГӨ) – қанттарға ұзақ уақыт әсер ету нәтижесінде гликемияланатын ақуыздар немесе липидтер. Олар қартаю процесімен және қант диабеті, атеросклероз, созылмалы бүйрек аурулары және Альцгеймер ауруы сияқты көптеген дегенеративті аурулардың пайда болуымен немесе күшеюімен байланысты биомаркерлер болып табылады.
Advanced glycation end products (AGEs) are proteins or lipids that become glycated as a result of exposure to sugars. They are a bio marker implicated in aging and the development, or worsening, of many degenerative diseases, such as diabetes, atherosclerosis, chronic kidney disease, and Alzheimer's disease.
Тамақ көзі
Жануарлардан алынған, май және белокқа жоғары мөлшерде ие тағамдар, әдетте, АГЕ-ге (Advanced Glycation End-products) бай болады және пісіру кезінде АГЕ пайда болуына бейім. Дегенмен, тамақ арқылы тек төмен молекулалық салмақты АГЕ сіңіріледі, және вегетариандардың жалпы АГЕ концентрациясы, вегетариан емес адамдарға қарағанда жоғары екені анықталды. Сондықтан, диеталық АГЕ аурулар мен қартаюға себеп бола ма, әлде тек эндогендік АГЕ (ағзада түзілетін) маңызды ма – әлі белгісіз. Бұл диетаның АГЕ-нің әсерінен зардап шегуінен босатпайды, бірақ диетаның қандағы қант деңгейін жоғарылатуына және АГЕ түзілуіне әкелетін басқа аспектілеріне қарағанда, диеталық АГЕ-ге аз назар аударуға мүмкіндік береді. және кейбір жасқа байланысты созылмалы аурулар. Олар сондай-ақ қант диабетінің тамырлық асқынуларына себеп болатын факторлар деп саналады. АГЕ белгілі бір патологиялық жағдайларда пайда болады, мысалы, диабетпен ауыратын науқастардағы гипергликемияға байланысты окислик стресс. АГЕ гестациялық диабетте де қабынуға қарсы медиаторлардың ролін атқарады. Жүрек-қантамыр аурулары контекстінде, АГЕ коллагеннің байланысын күшейтеді, бұл тамырлардың қатаюына және артерия қабырғаларында төмен тығыздықты липопротеин (ТТЛ) бөлшектерінің тұтқындалуына алып келуі мүмкін. АГЕ ТТЛ-дың гликодациясын тудырады, бұл оның тотығуын жеделдетеді. Тотыққан ТТЛ атеросклероздың дамуының маңызды факторларының бірі болып табылады. Соңында, АГЕ RAGE (Advanced Glycation End-products Receptor – жетілген гликозациялық соңғы өнімдердің рецепторы) -мен байланысып, окислик стресті және тамыр эндотелий жасушаларындағы қабыну жолдарының белсенділігін тудыруы мүмкін. жүрек-қантамыр аурулары және инсульт. АГЕ зақымдануды тудыратын механизм – жасушаішілік зақымдану мен апоптозға әкелетін байланыс құру процесі. Олар кристалл линзада фотосенсибилизаторлар түзеді, бұл катаракта дамуына ықпал етеді. Бұлшықет функциясының төмендеуі де АГЕ-мен байланысты.
Патология
ЭГЭ-нің патологиялық әсерлері бар, мысалы: және басқа ЭГЭ ақуыздары уақыт өте келе жинақталады, диабетпен ауыратын егеуқұйрықтардың торлы қабығында, линзасында және бүйрек қабығында 5-20 апта ішінде 5-50 есеге артады. ЭГЭ түзілуін тежеу диабетпен ауыратын егеуқұйрықтарда бүйрек ауруының (нефропатия) деңгейін төмендетті. Сондықтан ЭГЭ түзілуін тежейтін заттар аурудың прогрессирлеуін шектеуге және ЭГЭ-мен байланысты ауруларды емдеуде жаңа терапиялық құралдарды ұсынуға мүмкіндік береді. ЭГЭ-де нақты жасушалық рецепторлар бар; ең жақсы зерттелгендері RAGE деп аталады. Эндотелий, мононуклеарлы фагоциттер және лимфоциттердегі жасушалық RAGE-тің белсендірілуі еркін радикалдардың түзілуіне және қабынуға қатысты ген медиаторларының экспрессиясына әкеледі. Осыған байланысты оксидативтік стрестің артуы NF κB транскрипциялық факторының белсендірілуіне және атеросклерозбен байланысты NF κB реттейтін гендердің экспрессиясын күшейтуге ықпал етеді. Адамда жасуша ядросындағы гистондар лизинге ең бай, сондықтан N(6)-карбоксиметиллизин (CML) гликозаланған ақуызын құрайды. Бұл процестің патогенезі ЭГЭ байланысынан кейін ядролық фактор каппа B (NF κB) белсендірілуі деп есептеледі. NF κB қабынуға қатысатын бірнеше гендерді басқарады. ЭГЭ биоаналитикалық және иммунологиялық әдістермен анықталып, мөлшерленуі мүмкін.