Кіріспе
Карлингфорд лагы (, Ulster Scots: Carlinford Loch) - Солтүстік Ирландияның солтүстік-шығысындағы мұздық фьорд немесе теңіз шығанағы, солтүстік Ирландия мен Ирландия Республикасы арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Оның солтүстік жағалауында Даун округі, Моурн таулары және Уорренпойнт қаласы орналасқан; оның оңтүстік жағалауында Лоут округі, Кули таулары және Карлингфорд ауылы бар. Ньюри өзені солтүстік-батыстан лагге құяды.
Carlingford Lough (, Ulster Scots: Carlinford Loch) is a glacial fjord or sea inlet in northeastern Ireland, forming part of the border between Northern Ireland to the north and the Republic of Ireland to the south. On its northern shore is County Down, the Mourne Mountains, and the town of Warrenpoint; on its southern shore is County Louth, the Cooley Mountains and the village of Carlingford. The Newry River flows into the loch from the northwest.
Атауы
Ағылшынша Carlingford және ирландша Loch Cairlinn атаулары көне норвеж тілінен шыққан Kerlingfjǫrðr сөзінен келген, ол "кәрі қыстың тар теңіз шығанағы" немесе "қарлы әйелдің шығанағы" деген мағынаны білдіреді. Бұл, жергілікті халық үш монах деп атаған үш таудың шыңдарына сілтеме болуы мүмкін, олар көлге кіре беріс кезінде бағдарлау үшін жиі қолданылған. Алғашқы ирландша аты Snámh Aighneach болған, яғни "шапшаң теңіз арнасы". Бұл сондай-ақ "жылдам жүзу орыны" дегенді де білдіруі мүмкін, бұл, әдетте, жылқымен жүзіп өтуге болатын өткелге, шамасы, Тар суға қатысты.
География
Ньюри өзені мен Ньюри каналы көлді жақын орналасқан Ньюри қаласына қосып тұрады (канал Банн өзені мен Лоу Нег көліне қарай жалғасады; өзен, Кланри өзені деген атпен, Даун округін айналып өтеді). Ирландиядағы тағы бір мұздық фиордтар – Луг Свилли және Киллари шығанақтары. Солтүстік жағалауда, Даун округінде, Моурн тауларына сүйенген Уорренпойнт және Ростревор жағалау қалалары орналасқан. Оңтүстік жағалауда Омеат, Карлингфорд және Гринор қалалары бар, олардың бәрі Лут округіне қарасты Кули түбегінде жатыр.
Туризм
Бұл аймақ Виктория дәуірінен бері туристерді қызықтырып келеді, осы уақытта Дублин мен Белфаст арасындағы теміржол ашылды. Екі қаланың шамамен ортасында орналасқандықтан, аймаққа қолайлы жағдай мен оның көркі, сондай-ақ қорғалған орны бүгінгі күнге дейін оның танымалдылығын сақтап тұр.
Флора мен фауна
Солтүстік жағалауларында кең саз жазықтары мен тұзды батпақтар орналасқан, олар аққұрсақты брент қазының (Branta bernicla hrota) қысқы азықтандыру аймақтарын қамтамасыз етеді. Лагдың аузында шағын тасты және құмды-қиыршықты аралдар бар, олар оның қалың суларында азықтанатын шағатайлардың көбею орындары болып табылады. Карлингфорд Лауг Рамсар алаңы (Рамсар конвенциясы бойынша тағайындалған халықаралық маңызы бар су топалаңдары) 830,51 гектар аумақты құрайды, 54°03′00″ солтүстік ендікте және 06°07′00″ батыс бойлықта орналасқан. Бұл алаң 1998 жылдың 9 наурызында Рамсар алаңы деп жарияланды. Бұл – мемлекеттік шекарадан өтетін аумақ, солтүстік жағалауы Солтүстік Ирландияда (лагтың кең саз жазықтары мен тұзды батпақтарын қоса), ал оңтүстік жағалауы Ирландия Республикасында (мұнда Карлингфорд Лауг арнайы қорғалатын аймағы Ұлттық саябақтар және жабайы табиғат қызметінің қарауында).
Кеме
Гринкастл Гринор паромдық өткелі 2017 жылы ашылды. Оны жергілікті тұрғындар және туристер пайдаланады, әсіресе жаз айларында.
Теміржол
Ньюри – Дублин-Белфаст темір жолындағы ең жақын станция. Белфаст Орталық, Портадаун және Дублин Конноли арасында "Энтерпрайз" пойыз қатынасы бар, ал басқа пойыздар Белфаст Ұлы Виктория көшесіне жолдағы қосымша станцияларда тоқтауы мүмкін. 1950 жылдардың басында жабылғанға дейін, көлдің оңтүстік жағына Дундалк, Ньюри және Гринор (DNG) темір жолы қызмет көрсеткен. Осы жолдың бөліктері қазір Карлингфорд-Лоу жасыл жолағының бір бөлігін құрайды.
Навигация
Көл кеме жүруге қолайлы, ал теңізге қарайғы кіреберісі 1824 жылы салынған Холбоулайн маяғымен белгіленген. Гринорде терең сулы жүк порты және Карлингфордта кішкентай балық аулау порты бар. Карлингфорд қаласының солтүстігінде, жасыл жолдың басталысына жақын жерде коммерциялық марина орналасқан.