Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштеріндегі темір корпусты бұрандалы бу канонерлік қайықтардың үшіншісі – USS Alert. Осы кластағы жетекші кеме болған "Alert" 1875 жылдан 1922 жылға дейін, яғни 47 жыл бойы теңіз қызметінде болды, соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыста суасты кемелеріне қызмет көрсетуші ретінде де қызмет етті. Өзінің қызметінің соңында ол AS-4 белгісін алды. "Alert" 1873 жылы Джон Роуч және ұлдарының Делавэр өзені бойындағы темір кеме құрылысы және қозғалтқыш жұмыстары кеме жасаушылығында, Пенсильвания штатының Честер қаласында салынды. 1874 жылдың 18 қыркүйегінде суға түсірілген "Alert" 1875 жылдың 27 мамырында алғаш рет командир Уильям Т. Сэмпсон басқаруымен қолданысқа енгізілді.

Оқу кемесі

Бұл бу кемесі өзінің теңіз қызметінің алғашқы жылын Солтүстік Атлантика станциясында өткізді. Жазда ол Кеңесші адмирал К. Р. Перри Роджерстің туын көтеріп, Кеңесші академиясының курсанттарын бортына қабылдап, бу қозғалтқыштарын пайдалану бойынша тәжірибелік оқулар өткізді – бәрі де 1875 жылғы академияның жаттығу сапарының бір бөлігі ретінде.

Атлантика және Азия станциялары

Alert 1875 және 1876 жылдардың күзі мен қысында Атлантика жағалауындағы порттарда жұмыс істеді, 1876 жылдың 26 мамырында Азия станциясына сапардың бірінші кезегінде Нью-Йорктен аттанды. Жерорта теңізі және салыстырмалы түрде жаңа Суэц каналы арқылы өтіп, 11 қыркүйекте Гонконгқа жеткенше Гибралтар, Мальта және Аденде тоқтады. Шамамен үш жыл бойы кеме Жапония төңірегіндегі және Қытай жағалауындағы суларда жүзіп, Жапониядағы Йокогама, Нагасаки, Кобе және Хакодате, ал Қытайдағы Гонконг, Шанхай, Амой және Сватоу сияқты жерлерде елдің туын көрсетті. Қазіргі заманғы достық сапарлардан өзгеше, оның портқа кіруі жиі күндер емес, апталар мен айлармен өлшенді. Теңізде жүргенде ол гидрографиялық ерекшеліктерді картаға түсіріп, теңіз апаттарын зерттеп, сол апаттардың құрбандарына гуманитарлық көмек көрсетті. 1879 жылдың 4 қаңтарында Alert Йокогамадан АҚШ-қа қайтып келе жатып жолға шықты. 24 ақпанда Мэре Айленд әскери-теңіз базасына жетіп, алты айлық жөндеу жұмыстарын бастады. 1879 жылдың 30 тамызында әскери кеме Сан-Францискодан Азия станциясына қайта оралып жолға шықты. Бу кемесі 6 қазанда Йокогамаға жетіп, Қиыр Шығыста 32 айлық қызметін бастады. Әдеттегідей порттарға сапарлар мен апаттарды зерттеумен қатар, 1881 жылдың көктемі мен жазында Бонин аралдарында зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1882 жылдың 11 қаңтарында Alert Гонконгтан шығып, бұрын болмаған Шығыс елдеріне сапарға аттанды. Осы сапар барысында Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Сайгон, Бангкок және Сингапур, Голландиялық Шығыс Индиядағы (қазіргі Индонезия) Батавия (қазіргі Джакарта) және Саравак, ал Филиппиндегі Лабуан, Илоило және Манила қалаларын аралады.

Жапон императорының яхтасымен соқтығысу

Ол Гонконг арқылы Жапонияға оралды және 1882 жылғы 15 сәуірде Кобеден Йокогамаға бағытталғанда, император Мэйдзидің императорлық яхтасы ретінде пайдаланылған жақтаулы бу кемесі «Дзинэй» жапондық соғыс кемесімен соқтығысып, зақым көрді. Түн ашық болғанымен, екі кеме де сағат бойы бір-бірінің шамдарын көріп тұрды, бірақ «Дзинэй» кемелері қатар өтіп бара жатқанда түсініксіз себеппен оңға қарай күрт бұрылып, «Alert» кемесінің бортына үлкен тесік салды. «Дзинэй» кемесі аз ғана зақым алды, ал «Alert» кемесін жөндеуге екі ай кетті. 15 маусымда кеме Йокогамадан АҚШ-қа қайта бағытталды. 18 шілдеде Сан-Францискоға жетіп, 31 шілдеде Маре аралында қызметтен босатылды.

Азиялық станция, 1883-86 жылдар

Соғыс кемесі 1883 жылғы 8 қазанда Азия станциясындағы тағы бір кезекшілікке қайта жөнелтілгенге дейін Маре аралында бейәрекет күйде болды. 23 қарашада ол Шығысқа қарайғы ұзақ сапарға шықты. 1884 жылғы 18 ақпанда Жапонияның Нагасаки қаласына жетіп, келесі 20 ай бойы негізінен Шығыс Қытай теңізі мен Сары теңізде жұмыс істеді, жиі Нагасакиге және Кореяның Чемольпо (қазір Инчхон) қаласына тоқтады. "Alert" 1885 жылдың күзінде Қытай порттарына жиі бара отырып, өзінің географиялық аумағын кеңейтті. 1886 жылдың басында ол өзінің қызмет аймағын оңтүстік-шығыс Азия порттарын, әсіресе Бангкок пен Сингапурды қамтыды. 1886 жылғы наурыз айында ол Гонконг пен Кантон қалаларында болды. 19 сәуірде соғыс кемесі Йокогамаға оралды. Бұл порт пен Хакодат август айының бірінші аптасына дейін оның операцияларының негізгі орталықтары болды. "Alert" 5 тамызда соңғы порттан шығып, АҚШ-қа қайта сапарға шықты. Ол 10 қыркүйекте Сан-Францискоға кірді және 23 қыркүйекте қызметтен босатылды.

Тынық мұхит станциясы, 188790

1887 жылғы 15 қаңтарда Маре аралы әскери-теңіз кемежайында қайта қызметке кірістірілген, Тынық мұхиты эскадрильясында қызмет ету үшін, әскери кеме 23 ақпанда Сан-Францискодан шығып, Мексика жағалауы бойымен Орталық және Оңтүстік Америкаға қарай бағыт алды. 7 мамырда ол Панама жағалауына жетті, ол кезде Колумбияның провинциясы болып табылды. Келесі 15 ай бойы "Alert" кемесі Панама мен Перу арасындағы Орталық және Оңтүстік Американың батыс жағалауында теңіз жүрді. 1888 жылғы 11 тамызда ол Перудің Каллао портынан Гавайи аралдарына қарай жол тартты, ол кезде тәуелсіз мемлекет болғанымен, американдықтардың ықпалы зор болды. "Alert" 15 қыркүйекте Гонолулуға жетіп, 1889 жылғы көктемге дейін аралдарда қалды. 1887 және 1888 жылдары кемеде контр-адмирал Альберт Росс айтқан уағыздардың жазбалары сақталған.

Самоалық қайырымдылық миссиясы

Кеме Гавайиден Самоада болған теңіз апатына жауап ретінде кетіп қалды. Самоада саяси үстемдікке қол жеткізуге жасалған күш-жігер дипломатиялық қарым-қатынастарды шиеленістірді, нәтижесінде үш елге тиесілі жеті әскери кеме Апиаға (Самоа) жиналды. Жиналған теңіз күштеріне американдық кемелер «Нипсик», «Трентон» және «Вандалия»; неміс кемелері «SMS Адлер», «SMS Эбер» және «SMS 0–90»; және жалғыз британдық жауынгер кемесі кірді. 1889 жылдың 15 наурызында Апиаға дауыл соқты, нәтижесінде үш американдық және үш неміс кемесі портта қамалды. Тек «HMS Calliope» 16-сы күні ерте сағаттарда теңізге қашып шығуға қол жеткізді. 16-сы күні таңертең дауыл күшейіп, қалған алты кемені аяусыз қиратты. Барлық үш неміс кемесі, сондай-ақ «Трентон» мен «Вандалия» суға батты. «Нипсик» қатты зақымдалғанмен, жағаға тіреліп, дауылдан аман қалды. «Alert» 18 сәуірде Гонолулудан шығып, Самоаға көмек көрсету және «Нипсик» кемесін жөндеу орнына сүйемелдеу үшін бағыт алды. 3 мамырда Апиаға жетіп, алты күн қалады. 9 мамырда «Нипсикпен» бірге Апиадан шығып, Жаңа Зеландияның Окленд қаласына бет алды, бірақ қатты теңіз екі әскери кемені Апияға қайтаруға мәжбүр етті. Одан кейін олар Паго-Пагоға көшіп, 31-ші күні жолға шықты. «Alert» 14 маусымда Фэннинг аралында «Нипсик» кемесінен бөлініп, Гонолулуға жалғыз өзі бағыт алды. Бір айдан кейін ол қайтып оралды, және екі әскери кеме 2 тамызда Гонолулуға сапарының соңғы кезеңіне шықты. Пароход 21 қарашада АҚШ-қа бет алғанға дейін Гавай аралдарында қалды. 9 желтоқсанда Сан-Францискоға жетіп, 6 ақпанда 1890 жылы Mare Island Navy Yard-та қызметтен босатылды.

Әртүрлі станциялар, 1890-93

Alert 9 қазан 1890 жылы қайта іске қосылғанға дейін белсенді емес күйде қалды, командирі Р.Д. Хичкок болды. Ол бастапқыда Тынық мұхит эскадрильясында қызмет етті, бірақ 18 маусым 1891 жылы Маре аралынан Беринг теңізі эскадрильясымен бірге, түлендерді браконьерлікпен айналысудан тыйып, қызметке шықты, содан кейін Азиялық станцияда тұрақты қызметке өтті. Соғыс кемесі 22 тамызда Уналаскадан шығып, 10 қыркүйекте Йокохамаға жетті. Келесі екі жыл бойы ол Жапон, Корея және Қытай жағалауларында круиз жасады, аймақтағы көптеген маңызды порттарды аралады. Бұрынғысынша, оның басты міндеттері американдық мүдделерді қорғау және елдің туын көрсету болды. 1893 жылдың жазында кемеге АҚШ-қа қайта оралуға бұйрық келді. Ол 15 тамызда Йокохамадан шығып, 21 қыркүйекте Сан-Францискоға келді. Екі күннен кейін ол Маре аралы Әскери-теңіз базасында қызметтен босатылды.

Тынық мұхит станциясы, 189498

1894 жылғы 2 сәуірде «Алерт» қайтадан қолданысқа кірісті, командир – В. А. Морган. Ол қайтадан Тынық мұхиты эскадрильясына бекітілді және мамыр айының соңында Беринг теңізіне оралды, мұнда оның міндеті мөр аулаушыларды тоқтату болды. Соғыс кемесі осы тапсырманы қыркүйек айының ортасында аяқтап, 27-сі күні Сан-Францискоға қайтып келді. Келесі күні ол Маре аралындағы теңіз кемежайына көшірілді және жыл соңына дейін онда қалды. 1895 жылғы 24 қаңтарда «Алерт» Маре аралынан Орталық және Оңтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауларында қызмет ету үшін шықты. Сан-Диего және Акапулько арқылы өтіп, ол 15 ақпанда Пуэрто-Сан-Хосеге жетті. Кеме 16 айдан астам уақыт бойы Гватемала мен Перу арасындағы Латын Америкасының жағалауымен жүзіп, аймақтағы АҚШ мүдделерін қорғады. 1896 жылғы 2 маусымда ол Сальвадордың (бұрынғы Сальвадор) Ла Либертад қаласынан үйіне қайтты. Мексиканың бірнеше портына және Сан-Диегоға тоқтағаннан кейін, ол 17 шілдеде Сан-Францискоға жетті. Бу кемесі Сан-Франциско шығанағында шамамен екі ай бойы болды, оның жартысы Маре аралындағы теңіз кемежайында өтті. 10 қыркүйектен 10 қазанға дейін ол Вашингтон штатының Порт-Анджелес қаласына сапар жасады. 18 қарашада ол Сан-Франциско шығанағынан Гавай аралдарында жаттығулар мен оқ ату жаттығуларын өткізуге бет алды. Соғыс кемесі 9 желтоқсанда Гонолулуға келді және 1897 жылдың алғашқы үш айының көп бөлігін аралдарда өткізді. 1897 жылғы 22 наурызда ол Гонолулудан шығып, Калифорнияға бағыт алды және 4 сәуірде Сан-Франциско портына қайта кірді. Шамамен екі ай Сан-Францискода болғаннан кейін, оның ішінде бес аптасын Маре аралындағы теңіз кемежайында өткізгеннен кейін, ол Алясканың Ситка қаласына және кері сапарға шықты. Кеме 13 шілдеде Сан-Францискоға оралып, екі айлық сапарды бастады. 18 қыркүйекте ол батыс жағалаудан Орталық Америка суларына қайта оралды және 4 қазаннан 6 қарашаға дейін Гватемала жағалауында жұмыс істеді. «Алерт» 29 қарашада Сан-Францискоға келді және 1898 жылғы 8 қаңтарда Никарагуа суларына дейін теңізге шыққанға дейін күтті. Ол Никарагуаның Тынық мұхиты жағалауында шамамен төрт ай бойы патрульдік қызмет атқарды, содан кейін 29 сәуірде тағы да солтүстікке бет бұрды. «Алерт» 21 мамырда Сан-Францискоға жетті, 23 мамырда Маре аралындағы теңіз кемежайына көшірілді және 4 маусымда 1898 жылы қызметтен босатылды.

Оқу кемесі, 19011907

Шамамен үш жылдық үзілістен кейін, 1901 жылдың 11 мамырында, Cdr. Готфрид Блоклингер басқаруымен, көне бу кемесі қайта қолданысқа енгізіліп, жас теңізшілерді оқытуға арналған кеме ретінде Тынық мұхитындағы базаға жіберілді. Осы мақсатта ол 1903 жылдың 10 желтоқсанында қайтадан қызметтен шығарылғанға дейін Калифорния жағалауы бойында қысқа сапарлар жасады. 1907 жылдың басында Калифорния әскери-теңіз жасағына уақытша берілгенге дейін, Маре аралы әскери-теңіз кемежайында орналастырылды.

Су асты кемелері тендері, 19101922

1910 жылы 27 ақпанда Әскери-теңіз күштеріне қайтарылғанымен, Alert екі жылға жуық уақыттан кейін ғана қайта қолданысқа енгізілді. 1912 жылы 25 қаңтарда ол резервке жіберілді, лейтенант Чарльз Э. Смит басқарушы болып тағайындалды және суасты кемелеріне қызмет көрсету үшін жабдықталу басталды. 1912 жылы 1 шілдеде толыққанды қолданысқа енгізілді, басқарушы лейтенант Чарльз Э. Смит болып қалды. Alert 1917 жылдың соңына дейін Тынық мұхиты флотының торпедалық флотилиясының суасты кемелеріне Перл-Харбор және Сан-Педро суасты кемелері базаларында қызмет көрсетті. Жаңа міндеттерін орындау барысында ол Калифорния жағалауында, оқу кемесі қызметін атқарган кездегідей, қысқа сапарлар жасады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең

Америка Құрама Штаттарының Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы Атлантика мұхитында американдық теңіз күштерін күшейтуді талап етті. Осылайша, 1917 жылдың желтоқсан айында кеме Сан-Диегодан оңтүстікке қарай бағыт алып, Панама каналынан өтіп, Бермуд аралдарына жетті, онда базалық және жөндеу кемесі қызметін атқара бастады. 1918 жылдың сәуір айында Alert батыс жағалауға оралып, Сан-Педро, Калифорния штатында орналасқан Тынық мұхиты флотының торпедалық флотилиясының суасты кемелеріне қызмет көрсететін кеме ретіндегі қызметін жалғастырды. Ол осы қызметпен теңізшілік мансабының соңғы төрт жылын өткізді. 1920 жылдың 17 шілдесінде Әскери-теңіз күштері кемелердің корпустарына әлфавиттік-сандық жүйені қабылдағанда, ол AS 4 деп жіктелді.

Ақырғы шығарылу

1922 жылдың 9 наурызында "Alert" кемесі Маре-Айленд әскери-теңіз кемежайында қызметтен босатылды. 29 шілдеде ол А. Беркович компаниясына, Калифорния штаты, Оукленд қаласында сатылды.