Саяси риторикадағы «бізбен немесе қарсымызбен» тұжырымы
You are either with us, or against us
Саяси риторика: «Бізбен бол немесе қарсы бол» фразасы қақтығысты күшейтеді. Бұл сөздер бейтараптықты жоққа шығарып, қарсыласты жау ретінде қарастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси риторика
Political rhetoric
Саяси коммуникацияда "сіз бізбен немесе бізге қарсысыз" деген тіркес және оған ұқсас нұсқалар поляризацияны күшейту және бейтараптылықты қабылдамау үшін қолданылады. Сөйлеушінің партиялық күш-жігеріне қосылмаған жағдайда жау саналар екені аңғарылады. Заманауи мысал – АҚШ-тың бұрынғы президенті Джордж Буш терроризмге қарсы науқанын басталғанда: «Әрбір ел, әр аймақта қазір шешім қабылдауы керек. Сіздер бізбен немесе террористермен біргесіздер» деген мәлімдеме жасады.
In political communication, the phrase "you are either with us, or against us" and similar variations are used to generate polarisation and reject non partisanship. The implied consequence of not joining the partisan effort of the speaker is to be deemed an enemy. A contemporary example is the statement of former US President George W. Bush, who declared at the launch of his anti terrorism campaign, "Every nation, in every region, now has a decision to make. Either you are with us, or you are with the terrorists."
Өмірбаян
Айтылым көбінесе сөйлеушілердің нанымдарын анықтайтын сипаттамалық мәлімдеме болып табылады, демек логикалық қорытынды емес, негізгі ұғымды көрсетеді. Оны сөйлеу амалы ретінде де қарастыруға болады. Кейде бұл қақтығыстың екіге бөлінуі немесе жалған дилемма түрінде түсіндіріледі, бұл формалды емес қателік. Бірқатар адамдар бұл мәлімдемені бейтараптыққа мүмкіндік бермейтін дау-жанжалда басқаларды бір жаққа тартудың тәсілі деп есептейді. Бұл сөз тіркесі тек ортақ шешім сияқты балама болмаған жағдайда ғана логикалық қорытынды ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл фразалар – пікірталас жүргізудің бір жолы.
The statement generally is a descriptive statement identifying the beliefs of the speakers, and thus state a basic assumption, not a logical conclusion. It may also be interpreted as a speech act. Sometimes it is interpreted as a splitting or a false dilemma, which is an informal fallacy. Some see the statement as a way of persuading others to choose sides in a conflict which does not allow the position of neutrality. Only when there are no alternatives like a middle ground does the phrase hold validity as a logical conclusion. The phrases are a form of argumentation.
Ежелгі мысалдар
Ешуа кітабынан (тарау 5:13): "Ешуа Иерихонның жанында тұрғанда, көзін көтеріп қарады, алдынан қылышын суырып ұстаған бір адамды көрді. Ешуа оған жақындап: «Сен біздің жақтасымысың ба, әлде біздің қарсыластарымыздың жақтасысың ба?» – деп сұрады. Аристотельдің «Афина Конституциясы» еңбегінде былай делінген: «Солон мемлекеттің көбінесе ішкі дау-жанжалдарға тартылып, көптеген азаматтардың мүлдем бейжайлық танытып, кез келген нәрсені қабылдағанын көрді. Сондықтан ол осындай адамдарды ескере отырып, заң шығарды, яғни азаматтық соғыс кезінде ешбір тарапқа қосылмаған адамның азаматтық құқықтарын жойып, мемлекеттік істерге қатысуын тоқтатуды бұйырды». Синоптикалық Інжілдер Исаға мынадай сөзді жатқызады: «Кім Менімен бірге болмаса, ол Маған қарсы, кім Менімен бірге жиналмаса, ол шашырап кетеді» (Маттай 12:30), сондай-ақ керісінше айта келіп: «Кім бізге қарсы емес, ол біздің жақтас» (Лұқа 9:50; Марк 9:40) дейді. Марк Туллий Цицерон б.з.д. 46 жылы Юлий Цезарь алдында сөйлеген «Pro Ligario» атты сөзінде келесі айырмашылықты жасады: «Біз сізден бізбен бірге емес, барлық адамды жау деп қарағаныңызды естідік, бірақ сіз өзіңізге қарсы емес, барлық адамды дос деп қарадыңыз».
From the Book of Joshua (Chap. 5:13): "It happened, when Joshua was by Jericho, that he lifted up his eyes and looked, and behold, a man stood in front of him with his sword drawn in his hand. Joshua went to him, and said to him, 'Are you for us, or for our adversaries? According to The Constitution of Athens by Aristotle, "since [Solon] saw the state often engaged in internal disputes, while many of the citizens from sheer indifference accepted whatever might turn up, he made a law with express reference to such persons, enacting that any one who, in a time [of] civil factions, did not take up arms with either party, should lose his rights as a citizen and cease to have any part in the state." The Synoptic Gospels attribute the following quote to Jesus: "Whoever is not with Me is against Me, and whoever does not gather with Me scatters" (Matthew 12:30), as well as the converse statement, "Whoever is not against us is for us" (Luke 9:50; Mark 9:40). Marcus Tullius Cicero, in an oration before Julius Caesar in 46 BC, published as Pro Ligario, made the following distinction: "For we heard you say that we looked upon all as enemies that were not with us; but that you looked upon all as friends that were not against you."
ХХ ғасыр мысалдары
Владимир Ильич Ленин саяси білім берудің бас комитеті туралы сөз сөйлеген сөзінде жиналған делегаттарға: "Біз пролетариаттың бұл күресі туралы толық ашықтықпен айтамыз; әр адам біздің жағымызға немесе қарсы жағына қосылуды таңдауы керек. Осы мәселеде тарап таңдамаудың кез келген әрекеті сәтсіздікке ұшырауы тиіс". Джордж Оруэлл 1942 жылы "Тынықшылдық және соғыс" атты эссесінде былай деп жазды: "Егер сіз бір тараптың соғыс күшін кемсітсеңіз, сіз автоматты түрде екінші тарапқа көмектесесіз. Қазіргі соғыс сияқты соғыстан тыс қалудың да нақты жолы жоқ. Іс жүзінде, 'Кім менен бірге болмаса, ол маған қарсы'. Британдық теңізшілер сізге өмірлерін қауіпке тігіп әкелген тамақпен өмір сүріп жатып, күрестен шетте қалып, жоғары тұруға тырысу – ақша мен қауіпсіздіктің буржуазиялық иллюзиясы". Бенито Муссолини фашистік Италияда сөйлеген сөздерінде: "O con noi o contro di noi" ("Бізбен немесе бізге қарсы") деп жариялады. Янош Кадар 1956 жылғы Венгрия төңкерісінен кейін Венгрияны біріктіру мақсатында поляризацияламаушы кері тәсілді қолданды. 1961 жылғы желтоқсанда ол: "Бізге қарсы емес, бізбен бірге" деп мәлімдеді.
Vladimir Ilyich Lenin, in a speech discussing the Chief Committee for Political Education, told the assembled delegates that "It is with absolute frankness that we speak of this struggle of the proletariat; each man must choose between joining our side or the other side. Any attempt to avoid taking sides in this issue must end in fiasco." George Orwell wrote in his 1942 essay "Pacifism and the War", "If you hamper the war effort of one side you automatically help that of the other. Nor is there any real way of remaining outside such a war as the present one. In practice, 'he that is not with me is against me'. The idea that you can somehow remain aloof from and superior to the struggle, while living on food which British sailors have to risk their lives to bring you, is a bourgeois illusion bred of money and security." Benito Mussolini declared in speeches across fascist Italy: "O con noi o contro di noi"—You're either with us or against us. János Kádár instead used the non polarising converse, in an effort to unite Hungary after the Hungarian Revolution of 1956. He announced in December 1961, "those who are not against us are with us."
ХХІ ғасыр мысалдары
Хиллари Клинтон 2001 жылдың 13 қыркүйегінде: "Әрбір мемлекет бізбен немесе бізге қарсы болуы керек. Террористерді бағындыратындар немесе оларды қаржылай қолдайтындар жазасын төлейтін болады". Президент Джордж Буш 2001 жылдың 20 қыркүйегінде Конгрестің бірлескен отырысында сөйлеген сөзінде: "Әрбір ел, әр аймақта қазір шешім қабылдауы керек. Сіздер бізбен немесе террористермен біргесіздер". 2012 жылдың 13 ақпанында Канаданың қоғамдық қауіпсіздік министрі Вик Тоуз Квебек депутаты Фрэнсис Скарпалегияның (Лак Сент-Луис) сұрақтарына жауап ретінде: "Бізбен тұрыңыз немесе балалар порнографиясын қолдаңыз" деді. Бұл жауап, ұсынылып отырған C-30 заңындағы ("Интернет жесірлерін қорғау туралы заң") бар ережелерге байланысты, барлық канадалық интернет және ұялы телефон шоттарына рұқсатсыз қол жеткізу туралы Құпиялылық комиссиясының алаңдаушылығына байланысты болды. Сара Пэйлин 2016 жылғы Дональд Трамптың сайлау науқанын қолдамаған республикашыларды сынаған сөзінде: "Сіздер бізбен немесе бізге қарсысыз. Олар өздерін «ешқашан» деп атайды, мен оларды «Трампқа қарсы республикашылар» немесе қысқаша RAT деп атаймын". Пенсильвания штатының палата депутаты Джордан А. Харрис 2020 жылдың 21 маусымында: "Расизм мен үшін сұр аймақ емес. Сіз бізбен немесе бізге қарсысыз".
Hillary Clinton said on 13 September 2001: "Every nation has to either be with us, or against us. Those who harbor terrorists, or who finance them, are going to pay a price." President George W. Bush, in an address to a joint session of Congress on 20 September 2001 said, "Every nation, in every region, now has a decision to make. Either you are with us, or you are with the terrorists." Vic Toews, Canadian Public Safety Minister, said on 13 February 2012: " either stand with us or with the child pornographers" in response to questions from Quebec MP Francis Scarpaleggia (Lac Saint Louis) regarding extensive Privacy Commission concerns about 'warrant less access' to all Canadian Internet and Cell phone accounts under the proposed legislation contained in bill C 30 "Protecting Children from Internet Predators Act" introduced the following day (14 February 2012) in the House of Commons of Canada. Sarah Palin, in a speech criticizing Republicans who didn't support Donald Trump's 2016 election campaign, said: "You're either with us or you're against us. That gang, they call themselves Never hashtag, whatever, I just call 'em Republicans Against Trump, or RAT for short "
Pennsylvania House Rep. Jordan A. Harris, on 21 June 2020, said, "[R]acism is not a gray area for me. You are either with us or against us."
Шығармалық мысалдар
Жозеф Хеллердің "22-ші тұтқыны" кітабының соңында полковниктер Корн мен Кэткарт өз елдері үшін күресуді екеуінің пайдасы үшін күресумен теңестіреді. Корн басты кейіпкер Йоссарианға: "Егер сен бізбен болмасаң, онда еліңе қарсысың. Бұл осылай қарапайым" дейді. "22-ші тұтқынының" бір сарапшысы, командалық полковниктердің бұл "кемшін" логикалық еркіндігін Чарльз Эрвин Уилсонның "General Motors үшін жақсы болса, ел үшін де жақсы" деген сөзімен жиі қайта айтылатын Хеллердің пародиясына теңестірді. "Жұлдыздар соғысы: Сифтің кек алуы" фильмінде Анакин Скайуокер Оби-Ван Кенобиге: "Егер сен менімен болмасаң, онда сен менің жауымсың" дейді, бұл президент Буштың терроризм туралы мәлімдемесіне сілтеу ретінде қарастырылды. Рассел Ханц "Сен меніменсің немесе маған қарсысың" деген сөзді өзінің бәсекелестері мен одақтастарына қарсы қорқыту тактикасы ретінде жиі қолданады. Сандра Диаз Твайн тікелей: "Мен саған қарсымын, Рассел" деп жауап береді. J. Майкл Страчинскидің "Babylon 5" ғылыми-фантастикалық сериалының "Point of No Return" (3 маусым, 9 серия) эпизодында, әскери жағдай жарияланғаннан кейін станция қауіпсіздігін бақылауға тырысатын фашистік ұйым – "Night Watch" (Ваун Армстронг ойнайды) көшбасшысы: "Біз әркімнің қай жақта тұрғанын білуіміз керек. Сен бізбенсің бе, әлде бізге қарсысың ба?" дейді.
Towards the end of Joseph Heller's Catch 22, Colonels Korn and Cathcart equate fighting for their country with fighting for the benefit of the two of them. Korn tells the protagonist Yossarian: "You're either for us or against your country. It's as simple as that." A reviewer of Catch 22 found this "flawless" logical indulgence by the commanding colonels to be comparable to Heller's parody of Charles Erwin Wilson's statement, often paraphrased as, "What's good for General Motors is good for the country". In the film Star Wars: Episode III Revenge of the Sith, Anakin Skywalker tells Obi Wan Kenobi that "If you are not with me, then you are my enemy", which has been interpreted as a reference to the statement on terrorism made by President Bush. Russell Hantz frequently uses a variation of the line, "You're either with me or against me," as an intimidation tactic towards his competition and fellow allies in Survivor: Heroes vs. Villains, the twentieth edition of the show. Sandra Diaz Twine bluntly replies, "I'm against you, Russell." In the episode Point of No Return (season 3 episode 9), of J. Michael Straczynski's science fiction series Babylon 5, the leader (played by Vaughn Armstrong) of the Night Watch, a fascist organisation that attempts to take control of station security after the declaration of martial law, says "And we need to know where everybody stands. Are you with us or against us?"