Кіріспе
Өндірістік жобалауда артықшылықты сандар (оларды артықшылықты мәндер немесе артықшылықты сериялар деп те атайды) – бұл белгілі бір шектеулер жиынтығы бойынша өнімнің нақты өлшемдерін таңдау үшін стандартты нұсқаулар. Өнімді әзірлеушілер көптеген ұзындықты, қашықтықты, диаметрді, көлемді және басқа да сипаттамалық шамаларды таңдауы керек. Бұл таңдаулардың барлығы функционалдылық, пайдалану, үйлесімділік, қауіпсіздік немесе құн бойынша шектеулерге тап болса да, әдетте көптеген өлшемдер үшін нақты таңдауда айтарлықтай еркіндік болады. Артықшылықты сандар екі мақсатқа қызмет етеді: оларды пайдалану әртүрлі адамдар әртүрлі уақытта жасаған объектілер арасындағы үйлесімділік ықтималдығын арттырады. Басқаша айтқанда, бұл стандарттаудағы көптеген тактикалардың бірі, компания ішінде немесе өнеркәсіпте, және бұл әдетте өнеркәсіптік жағдайларда қажет (мақсат – сатушының тәуелділігін тудыру немесе жоспарланған ескіру болмаса). Олар осылай таңдалады, сондықтан өнім көптеген әр түрлі өлшемдерде өндірілген кезде, олар логарифмдік масштабта шамамен бірдей аралықта орналасады. Сондықтан олар өндірілетін немесе қоймада сақталатын әр түрлі өлшемдердің санын азайтуға көмектеседі. Артықшылықты сандар – бұл қарапайым сандардың (мысалы, 1, 2 және 5) ыңғайлы негіздің дәрежелеріне көбейтілген артықшылықтары, әдетте 10. Мысалы, аудио сынақтары мен аудио сынақ жабдықтарында қолданылатын номиналды орталық жиіліктер жиынтығы: +Естілетін диапазондағы үштен бір октава анализаторларында қолданылатын жиіліктер Nominal Center Frequency (Hz) 20 25 31.5 40 50 63 80 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1000 1250 1600 2000 2500 3150 4000 5000 6300 8000 10000 12500 16000 20000
In industrial design, preferred numbers (also called preferred values or preferred series) are standard guidelines for choosing exact product dimensions within a given set of constraints. Product developers must choose numerous lengths, distances, diameters, volumes, and other characteristic quantities. While all of these choices are constrained by considerations of functionality, usability, compatibility, safety or cost, there usually remains considerable leeway in the exact choice for many dimensions. Preferred numbers serve two purposes:
Using them increases the probability of compatibility between objects designed at different times by different people. In other words, it is one tactic among many in standardization, whether within a company or within an industry, and it is usually desirable in industrial contexts (unless the goal is vendor lock in or planned obsolescence)
They are chosen such that when a product is manufactured in many different sizes, these will end up roughly equally spaced on a logarithmic scale. They therefore help to minimize the number of different sizes that need to be manufactured or kept in stock. Preferred numbers represent preferences of simple numbers (such as 1, 2, and 5) multiplied by the powers of a convenient basis, usually 10. For example, a set of nominal center frequencies for use in audio tests and audio test equipment is:
+Frequencies to be used in one third octave analyzers in the audible rangeNominal Center Frequency (Hz)202531.540506380100125160200250315400500630800100012501600200025003150400050006300800010000125001600020000
Қағаз құжаттары, конверттер және сурет салу қаламдары
Стандартты метрикалық қағаз өлшемдері, жақын орналасқан өлшемдер арасындағы коэффициенттер ретінде екінің квадрат түбірін пайдаланады, олар ең жақын миллиметрге дейін дөңгелектенеді (Лихтенберг сериясы, ISO 216). Мысалы, А4 парағының қатынасы шамамен және ауданы 1/16 шаршы метрге жуық. А5 парағы А4 парағының шамамен жартысы болып табылады және сол қатынасты сақтайды. Бұл коэффициент ISO 9175 стандартындағы техникалық суреттерге арналған стандартты қалам қалыңдықтары арасында да кездеседі: 0.13, 0.18, 0.25, 0.35, 0.50, 0.70, 1.00, 1.40 және 2.00 мм. Осылайша, суретті басқа стандартты қағаз өлшеміне ұлғайтқанда, оны жалғастыру үшін қажетті қаламның дұрыс өлшемі қол жетімді болады.