Кіріспе

Жобаны басқару процесі. Өнім сапасын тұрақты деңгейде ұстау процестері.

Сапаны бақылау (СБ) – өндіріске қатысты барлық факторлардың сапасын тексеру арқылы жүзеге асырылатын процесс. ISO 9000 сапаны бақылауды «сапа талаптарын орындауға бағытталған сапа менеджментінің бір бөлігі» деп анықтайды. Бұл тәсіл үш аспектіге баса назар аударады (ISO 9001 сияқты стандарттарда бекітілген):

* Шарлағыш, жұмыс менеджменті, анықталған және жақсы басқарылатын процестер, орындау және тұтастық критерийлері, жазбаларды анықтау.
* Білім, дағды, тәжірибе және біліктілік сияқты біліктілік.
* Адамдар, тұтастық, сенім, ұйымдық мәдениет, мотивация, ұжымдық рух және сапалы қарым-қатынас сияқты жұмсақ элементтер.

Тексеру – сапаны бақылаудың маңызды бөлігі, онда физикалық өнім визуалды түрде тексеріледі (немесе қызметтің соңғы нәтижелері талданады). Өнім инспекторларына өнімнің жарылу немесе беткі ақаулары сияқты қабылдауға болмайтын ақауларының тізімі мен сипаттамасы беріледі. Келісімшарт бойынша жұмыс, әсіресе мемлекеттік органдар тапсырған жұмыс үшін сапаны бақылау мәселесі келісімшартты жаңартпаудың басты себептерінің бірі болып табылады. Сапаны бақылаудың ең қарапайым түрі – қажетті бұйымның эскизі. Егер эскиз бұйымға сәйкес келмесе, ол қарапайым «Жоқ/бар» процедурасы бойынша қабылданбайды. Алайда, өндірушілер көп ұзамай бөлшектерді дәл суреттегідей жасау қиын және қымбат екенін анықтады; сондықтан 1840 жылы толеранттылық шектері енгізілді, егер оның бөліктері шекте өлшенсе, дизайн жұмыс істейді. Осылайша сапаны дәл анықтауға арналған құрылғылар, мысалы, плагин өлшегіш пен сақина өлшегіш пайда болды. Алайда, бұл ақаулы бұйымдар мәселесін шешпеді; қалдықтарды қайта өңдеу немесе жою өнімнің құнын арттырады, сондай-ақ ақау деңгейін төмендетуге тырысу да қымбатқа түседі. Сапаны бақылау мәселелерін басымдыққа қою және оларды шешпеу немесе өндірісті жақсарту және тұрақтандыру үшін сапаны қамтамасыз ету әдістерін қолдануды анықтау үшін әртүрлі әдістер ұсынылды.

| Толық сапаны бақылау (TQC) | 1956 | Арман В. Файгенбаумның «Harvard Business Review» мақаласында және осы аты бар кітабында танымал болды; өндіріске қоса, басқа да бөлімдердің (мысалы, бухгалтерлік есеп, дизайн, қаржы, адам ресурстары, маркетинг, сатып алу, сату) қатысуына баса назар аударады. |
|---|---|---|
| Статистикалық процесс бақылауы (СПБ) | 1960-жылдар | Жеке өндірістік процесті бақылау және осы процеске жауапты операторларға өнімділікті қайтару үшін бақылау диаграммаларын пайдалану; бақылау жүйелерінен әсер алды. |
| Компаниялық сапаны бақылау (КCБ) | 1968 | Жапондық үлгідегі толық сапаны бақылау. |
| Толық сапа менеджменті (TQM) | 1985 | АҚШ Қорғаныс министрлігінде пайда болған сапа қозғалысы. Ол (ішінара) статистикалық сапаны бақылау әдістерін үздіксіз ұйымдастырушылық жақсартуды жүргізу үшін қолданады. |
| Six Sigma (6σ) | 1986 | Бизнес стратегиясына статистикалық сапаны бақылау; Motorola компаниясымен құрылған. |
| Lean Six Sigma (L6σ) | 2001 | Lean Six Sigma өндіріс және/немесе Lean Enterprise қағидаларымен қолданылды; Wheat және т.б. құрған. |

Жобаларды басқаруда

Жоба басқаруда сапаны бақылау жоба менеджерінің және/немесе жоба тобының орындалған жұмысты жобаның мақсатына сәйкес келеді деп тексеруін қажет етеді. Көбінесе жобаларда осы мәселемен айналысатын арнайы сапаны бақылау тобы болады.