Кіріспе

1864 жылдың қыркүйегінде Вирджиния штатындағы Лорел Хиллде болған Америка Азамат соғысының шайқасы.

Америка Азамат соғысының шайқасы

Шафиннің фермасы және Нью-Маркет-Хайтс шайқасы, сондай-ақ Лорел Хилл және Харрисон, Джонсон және Гилмер бекіністері маңындағы шайқастар деп белгілі болған шайқас 1864 жылдың 29-30 қыркүйегінде Вирджинияда, Америка Азамат соғысы кезінде Петербургты қоршаудың бір бөлігі ретінде өтті.

Өмірбаян

Соғыстың басынан бері Конфедерация инженерлері мен құлдар Ричмонд төңірегінде тұрақты қорғаныс құрылыстарын қадағалап келді. 1864 жылға қарай олар капиталдың оңтүстігінде, Джеймс өзені бойындағы Шаффин фермасында, Шаффин блюфіндегі кең ашық аумақта, жергілікті жер иесінің атымен аталатын жүйе құрды. Бұл сыртқы шепті аралық және ішкі бекіністер жүйесі қолдады, олар капиталға жақын орналасқан. 1864 жылдың шілде және тамыз айларында Одақтың генерал-лейтенанты Улисс С. Грант Джеймстің солтүстігі мен оңтүстігіне бірдей шабуыл жасау мақсатымен осы шептерді сынап көрді. 27-29 шілдеде генерал-майор Винфилд С. Хэнкоктың басқаруындағы II корпус армиясы және генерал-майор Филип Шериданның басқаруындағы атты әскерлер Deep Bottom шайқасының бірінші кезеңінде Нью-Маркет-Хайтс пен Фасселлдің диірменіне шабуыл жасады (Одақтың өтуі үшін пайдаланған Джеймс өзенінің бөлігі). Шабуылдар Ричмонд пен оның теміржолдарына қауіп тудыра алмады, бірақ Конфедерация генерал-майоры Роберт Лиді Петербург бекіністерінен күштерді 31 шілдедегі Кратер шайқасына дайындалу үшін қайта орналастыруға мәжбүр етті. Екінші Deep Bottom шайқасын Хэнкок 14-20 тамыз аралығында жүргізді, Джеймстің оңтүстігінен Конфедерация әскерлерін шегіндіру үшін сол аудандарға қайта шабуыл жасады. Глоб тавернасы шайқасы (Велдон теміржолының екінші шайқасы деп те аталады) Петербургке теміржолмен жабдықтау желілерін кесіп тастауға жасалған әрекет болды. Екінші шайқаста Конфедерация жеңіске жетті, бірақ Ли Петербург қорғанысын әлсіретуге және Шенноа аңғарындағы күштерін нығайту жоспарларынан бас тартуға мәжбүр болды. Қыркүйектің соңында Грант тағы да екі бағытты шабуыл жоспарлады. Тарихшылар Гранттың Ричмонд-Петерсбург кампаниясы кезіндегі шабуылдарын жиі санап шығады. Ричард Дж. Сомерс, Джон Хорн және Ноа Андре Трюдо осы операцияларды «Гранттың бесінші шабуылы» деп атайды. Гранттың басты мақсаты Петербургтің оңтүстігіне жабдықтау желілерін кесіп тастау болды, бұл Петербург пен Ричмондтың құлауына әкелуі мүмкін. Ол бригада генерал Дэвид МакМ. Грегг басқаратын атты әскер дивизиясын және Потомак армиясының V және IX корпустарының төрт жаяу әскер дивизиясын қолдануды жоспарлады, Оңтүстік жақтағы теміржолды кесіп тастау үшін, бұл операция 30 қыркүйектен 2 қазанға дейін Пиблс фермасы шайқасына әкелді. Роберт Лидің назарын аудару және Конфедерация әскерлерін өзеннің солтүстігіне тартуды үміттене отырып, Грант генерал-майор Бенджамин Ф. Батлер басқаратын Джеймс армиясына Ричмондқа қарай шабуыл жасауға бұйрық берді. Батлер тарихшы Джон Хорн «соғыстың ең жақсы жетістігі» деп атаған жоспарды жасады. Конфедерация күштерін сол жаққа бұру үшін шілде мен тамыздағы әрекеттерді қайталаудың орнына, Батлер Конфедерацияның оң және орталық бөлімдеріне күтпеген шабуыл жасауды жоспарлады. Оның генерал-майор Эдвард О. С. Орд басқаратын XVIII корпусы Джеймс өзенінен жаңадан салынған понтондық көпір арқылы Айкеннің қонысына өтеді. Алғашқы Deep Bottom понтондық көпірінен оның X корпусы генерал-майор Дэвид Б. Бирнидің басқаруымен өтеді, одан кейін бригада генерал Август В. Каутц басқаратын атты әскері өтеді. Екі бағытты шабуылда оң жақ қанаты (Бирнидің X корпусы, XVIII корпусының генерал-майоры Чарльз Пэйн басқаратын АҚШ-тың түсті әскерлері дивизиясымен күшейтілген) Конфедерация шебіне Нью-Маркет-роудта шабуыл жасап, Нью-Маркет-Хайтс маңындағы артиллериялық позицияларды басып алуға көтеріледі. Бұл әрекет сол жақ қанаттың (Ордтың XVIII корпусының қалған бөлігі) флангін қорғайды, ол оңтүстік-шығыстан Форт-Харрисонға шабуыл жасап, бүкіл Конфедерация шебінің ең күшті нүктесін бейтараптандырады. Содан кейін оң жақ қанаты сол жақ қанатқа көмектесіп, Форт-Грегг пен Форт-Гилмерге шабуыл жасайды, екеуі де Форт-Харрисонның солтүстігінде орналасқан. Каутцтың атты әскері Бирнидің Нью-Маркет жолын басып алуын пайдаланып, Ричмондқа қарай жылжуға тырысады.

Нарықтың жаңа биіктігі

Генерал-майор Дэвид Б. Бирни X корпусын Deep Bottom көпірінен солтүстікке қарай, генерал Джон Грегг басқаратын конфедерациялық New Market Heights биіктігіндегі бекіністерге жылжытты. АҚШ Түсті әскерлерінің бригадасы биіктіктерге шабуыл жасады, бірақ шабуыл сәтсіз аяқталды. Осы шабуылда Кристиан Флитвудтың көрсеткен ерлігі кейіннен оған Құрмет медалін әкелді. Бирни шабуыл күштерін нығайтып, биіктіктерге қайта шабуыл жасады. Альфред Терри дивизиясы конфедерациялық сол фланкті айналып өтіп, шайқастың бағытын өзгертті. Форт Харрисонға қарсы одақтың жеткен табысы туралы хабар Грегке жетіп, оны конфедерациялық әскерлерді Форт Грегг, Гилмер және Джонсонға қайтаруға мәжбүр етті. New Market Heights-ті қорғаған конфедерациялық әскерлер – Лидің «Гренадер гвардиясы», Бірінші, Төртінші және Бесінші Техас және Үшінші Арканзас штаттарынан құралған, барлығы шамамен 1800 сарбазды құрады. Олар 13 мың одақтық әскерге 850 қазақтан зиян келтірді, ал өздері 50 қаза тапты. Бирни әскерлері New Market Heights биіктігін басып алғаннан кейін, X корпусы New Market жолымен солтүстік-батысқа бет бұрып, Ричмондты қорғаған Форт Харрисонның солтүстігіндегі екінші деңгейдегі бекіністерге қарсы жорыққа шықты. Генерал Роберт Санфорд Фостердің X корпусы Форт Гилмер деп аталатын кішкентай шығыңқыны шабуылдады. Дэвид Бирнидің інісі, генерал Уильям Бирни, Форт Гилмердің оңтүстігіндегі Форт Грегке қарсы АҚШ Түсті әскерлерінің бригадасын басқарды. Бұл шабуылдар Түсті әскерлердің батылдығымен ерекшеленді, бірақ нәтижесінде сәтсіз аяқталды.

Форт-Харрисон

Бірнидің алғашқы шабуылы шабуылға көшкен шамамен сол уақытта, генерал-майор Эдвард Орд басқаратын Одақтың XVIII корпусы Нью-Маркет-Хайтстің батысындағы Форт-Харрисонға шабуыл жасады. Ордтың шабуылын Геттисберг соғысының ардагері, бригада генералы Джордж Станард жетекшілік етті. Станардтың әскері ашық даладан өтіп, форттың алдындағы шағын ойысқа жасырынды, біраз демалыс алғаннан кейін фортты басып алды. Конфедерациялық қорғаушылар екінші қатарға шегініп, қауіпсіздік іздеді. Бригада генералы Хайрам Бернхэм шабуыл кезінде қаза тапты, ал Одақ әскері басып алынған фортқа оның құрметіне ат қойды. Форттың ішіне кіргеннен кейін Одақ шабуылшыларының қатары шашырады. Станардтың үш бригада командирі де жараланды немесе қаза тапты. Бригада генералы Чарльз А. Хекман басқаратын қолдау тобы солтүстікке қарай бұрылып, кері тартылды. Орд жеке өзі әскерді жинақтап, жетістіктерін пайдалануға тырысты, бірақ ол да ауыр жарақат алып құлады. Командирлердің жоғалуы және Джеймс өзеніндегі Конфедерацияның бронекемелерінің болуы Джеймс өзені бойындағы Чаффиннің Блаффына жасалған XVIII корпустың жорылын тоқтатты. Роберт Ли Форт-Харрисонды жоғалтудың ауырлығын сезініп, жеке өзі генерал-майор Чарльз Филдтің басшылығымен 10 000 сарбазды Петербургтен солтүстікке шақырды. 30 қыркүйекте Ли Форт-Харрисонды қайта басып алу үшін қарсы шабуылға бұйрық берді, енді оны жарақат алған Ордты алмастырған генерал-майор Годфри Вайтцель басқарды. Конфедерациялық шабуылдар үйлесімсіз болды және оңай кері қайтарылды.

Салдары

Грант күткендей, Чаффин фермасы маңындағы шайқастар Лиді күштерін қайта бөлуге мәжбүр етті және Питерсбургтің оңтүстігіндегі Одақ армиясы Пиблс фермасы шайқасында жеңіске жетті. Қазан айынан бастап екі әскер соғыс аяқталғанға дейін ұрыс траншеяларында бекінді. Чаффин фермасы маңындағы шайқастарда ел 5000-ға жуық жарақаттанды.

Жауынгерлік алаңның сақталуы

2021 жылдың соңына дейін, Американдық шайқас алаңы қоры мен оның серіктестері шайқас алаңының бір бөлігін сатып алып, сақтап қалды.