Кіріспе

Неміс авторы және тарихшысы (1944 жылы туған)
Олимпиадалық гребші Йорг Фридрих (кейде Joerg немесе Jorg деп жазылады) (17 тамыз 1944 жылы Кицбюэль қаласында туған) – неміс авторы және тарихшысы. Фридрих ең белгілісі "Бренд" (2002) атты еңбегімен танымал. Онда ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың бейбіт тұрғындарға жасаған бомбалауларын жүйелі және көп жағдайда мағынасыз жаппай қырғын ретінде бейнелейді. "От" атты ағылшын тіліне аудармасы 2006 жылы Колумбия университетінің баспасында жарық көрді және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Мысалы, New York Times газеті оны "одақтастар Германияға 80 миллион отты бомба тастағанда қаладан қалаға не болғанын көрнекті, тынымсыз және әдеби тілмен суреттейді. Фридрихтің жазуында және түсініктемелерінде бір белгілі бір күш пен эмоционалдық қуат бар" деп сипаттады. Фридрих бұрын солшыл, соғысқа қарсы белсенді деп есептелген және студент кезінде троцкишіл болған. Оның кітаптары Германияда жүздеген мың дана сатылды, ал кейбіреулері ағылшын, голланд, француз және басқа да көптеген тілдерге аударылды. Ол Германияның саяси және әскери топтарында белгілі және Германияның бұрынғы канцлері Гельмут Кольдің досы. Ол Рудольф Баро мен Рауль Хилбергтің кітаптары жарық көрген кезде олармен сұхбаттасқан. Оның соңғы кітабы "14/18 Der Weg nach Versailles" Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған. "Соғыс заңы: Ресейдегі неміс әскері" еңбегі үшін Фридрих Нидерландыдағы Амстердам университетінің құрметті докторы атағын алды.

Өмір және мансап

1944 жылы Кицбюхельде дүниеге келген ол балалық шағын Эссенде өткізді. Жорг Фридрих троцкист болды және Вьетнам соғысы кезінде соғысқа қарсы наразылық танытты. Содан кейін ол Германиядағы соғыс тарихы туралы кітаптар жаза бастады және тәуелсіз тарихшы ретінде соғыстан кейінгі әділеттілік пен Нюрнберг процесін зерттеді. Ол неміс қалалары мен кенттеріне жасалған ағылшын-американдық әуе шабуылдары туралы кітаптар жариялады. Бұл кітаптарындағы әуе шабуылдарын соғыс қылмысы ретінде қарастыру әлі де кейбір адамдар тарапынан мойындалмайды.

Фридрихтің ұстанымын сынға алу

Фридрих нацистер тұсында неміс мемлекетінің жасаған қорқыныштылықтары туралы қатты жазған тарихшы ретінде, Фридрихтің ұстанымы әрқашан нацистікке қарсы, соғысқа қарсы көзқарастарға бағытталған, Германияның соғыс кезінде жасаған әрекеттеріне жауапкершілік алуын қадағалауға бағытталған. "Оның Вермахт қылмыстары және нацистік әділет туралы бұрынғы еңбектері, оған оңшыл жақтас ретінде автоматты түрде сынға ұшырау қаупінсіз осы тақырыпқа жақындауға мүмкіндік береді" (Peifer Der Brand журналының шолуынан). Фридрих Германияның Лондонда бомбалау арқылы Ұлыбританияда бейбіт тұрғындарды бомбалауды бастағанын мойындайды, бірақ алғашқы шабуыл кездейсоқ болғанын айтып, Ұлыбританияны әдейі әскери нысаналарды бомбалаған алғашқы ел ретінде қалдырады. Бұл Германияның Бірінші дүниежүзілік соғыста ағылшын қалаларын Цеппелин және басқа да қатаң дирижабльдерді пайдаланып бомбалауын толығымен еске алмайды. 1937 жылдың сәуірінде Испания азамат соғысы (1936–1939) кезінде неміс ұшақтары әскери маңызы жоқ Герника қаласын бомбалады. Соғыстың алғашқы екі сағатында, Германияға қарсы әуеден немесе құрлықтан шабуыл жасалмас бұрын, Польшаның Вилюнь қаласындағы сияқты, аз танымал бомбалаулар еске алынбады. Фридрих британдықтардың жарылғыш қаруды, содан кейін ірі өрттерді тудыруға арналған қоспаны қолданғанын айтады. Ол сондай-ақ, отты дауылдар жасау әдісі алғаш рет британдық қалаларға қарсы бомбалау кезінде, мысалы, Ковентри блиц (14 қараша 1940 ж.) және Лондонның екінші үлкен өрті (29/30 желтоқсан 1940 ж.) кезінде неміс дамуы болғанын атап өтеді. Фридрихтің Дрезден суреттерінен тұратын кітабын басып шығаруға Германияның бұрынғы канцлері Гельмут Коль, поляк және британдық құрбандардың суреттерін де көрсету шартымен көндірді. Фридрих әсіресе объективті тарихшы рөлін ойнауға тырысты, одақтастардың бомбалауының моральдық жағын бағаламайды. Фридрихтің соңғы кітаптары мен тақырыптарын таңдауына берілген бір түсіндірме – ол соғысқа қарсы күшті сезімдерді сақтайды, ал Ирактағы соғыс және басқа да жаһандық қақтығыстардың алдында ол жалпы неміс соғысқа қарсы көзқарасына қосылып, Ирактағы әскери емес нысаналарға шабуыл жасау саясатын сынайды. Фридрих өзі бұл түсіндірмені қабылдамай, "От" кітабының Германияның Ирак соғысына қатысуына қарсы бейбітшілдік көзқарасты күшейткеніне қорқыныш білдірді.

Басқа да тарихшылар

Тарихи зерттеулердің бағытымен жақын болған басқа да неміс тарихшылары соғыс кезінде неміс халқының басынан өткен қайғы-қасіреттерді де жазған. Дрезденді бомбалау туралы Гёц Бергандер Фридрихтің кітабы шығар алдында толыққанды мәліметтер келтірген болатын.

Соғысқа қатысты неміс және халықаралық пікірталасқа әсері

Фридрихтің кітаптары Германияның кейбір бұқаралық ақпарат құралдарында жақсы қабылдамады. ARD, мемлекеттік телеарнасы, "От" ("Der Brand") шығармасын "провокация" деп бағалады.

Осы қатаң сынға қарамастан, Фридрих көпшілік арасында үлкен жетістікке қол жеткізді. "Der Brand" Германияның "Bild" таблоидында бөлім-бөлім жарияланды және Германияның ұлттық пікірталасына елеулі әсер етті. Фридрихтің сөзіне қарағанда, бұл бұрын соғыс жылдарындағы өмір туралы ешқашан айтпаған неміс азаматтарының бұл тарихи кезең туралы әңгімелеуіне себеп болды, бұл кезеңге дейін негізінен соғысқа тигізген әсері тұрғысынан ғана құжатталған болатын. Сонымен қатар, соғысқа деген көзқарас қайта қарастырылды. Фридрихтің досы, бұрынғы НАТО генералы Клаус Науман, Фридрихпен бірлескен жарнамалық сұхбатта Черчилльдің Дрезденге шабуыл жасау туралы шешімінің заңдылығы мен әскери қажеттілігіне күмән келтірді, осылайша шабуылдар соғыс қылмысы болуы мүмкін екенін білдірді.