Йоахим Фест: Нацистік Германия та тарихшының мұрасы
Joachim Fest
Йоахим Фест (1926-2006) – неміс тарихшысы, журналист, нацистік Германия, Адольф Гитлер, Альберт Шпеер және қарсылық туралы жазған автор. Тарихшылар арасындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы (1926–2006)
German historian (1926–2006)
Йоахим Клеменс Фест (8 желтоқсан 1926 – 11 қыркүйек 2006) – неміс тарихшысы, журналист, сыншы және редактор. Ол неміс нацистік Германиясы туралы жазған еңбектерімен және қоғамдық пікірлерімен, соның ішінде Адольф Гитлердің өмірбаянымен, Альберт Шпеер және нацизмге қарсы неміс қарсылығы туралы кітаптарымен әйгілі болды. Ол неміс тарихшылары арасында нацистік кезең туралы пікір-таластардағы жетекші тұлға еді. Соңғы жылдары оның еңбектері мақтауға да, қатаң сынға да ұшырады.
Joachim Clemens Fest (8 December 1926 – 11 September 2006) was a German historian, journalist, critic and editor who was best known for his writings and public commentary on Nazi Germany, including a biography of Adolf Hitler and books about Albert Speer and German resistance to Nazism. He was a leading figure in the debate among German historians about the Nazi era. In recent years his writings have earned both praise and strong criticism.
Ерте өмір және мансап
Фэст Берлиндегі Карлсхорст ауданында дүниеге келді. Ол консервативті католик және нацистерге қарсы ұстаз Иоганнес Фесттің ұлы болды. 1936 жылы, Фэст 10 жасқа толғанда, оның отбасы оны Гитлер жастарына қосылудан бас тартты, бұл отбасы үшін ауыр салдарға әкелуі мүмкін еді, бірақ мүшелік міндетті тек 1939 жылы болды. Осыдан кейін Фэст мектептен қуылды, содан кейін Бадендегі Фрайбург-им-Брайсгаудағы католик интернатына барды, онда ол 18 жасқа дейін Гитлер жастарының қызметінен аулақ бола алды. Фэст Гитлердің табысын неміс орта таптарын басып алған «үлкен қорқыныш» деп түсіндірді, бұл тек большевизм мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан ғана емес, сонымен қатар қарқынды жаңаруға жауап ретінде туды, ол жоғалған өткенге романтикалық құштарлыққа әкелді. Бұл басқа топтарға, әсіресе яһудилерге деген наразылыққа әкелді, олар жаңарудың агенттері ретінде қарастырылды. Бұл көптеген немістерді Гитлер сияқты олардың көңіл-күйін білдіре алатын тұлғаға бейім етті. «Ол олардың көшбасшысы ғана емес, әрқашан олардың дауысы болды – халық, электр тогындай сезімталданып, өздерін оның ішінде таныды». 1977 жылы Фэст «Гитлер: мансап» атты деректі фильмін түсірді. Германиядағы қарапайым адамдардың Гитлерді неге жақсы көргенін түсіндіруге бағытталған Фэсттің фильмі америкалық тарихшы Дебора Липштадт сияқты кейбір сыншылар арасында пікір қақтығысын тудырды. Ол Фэсттің пропагандалық фильмдерден Гитлер туралы кең көлемді үзінділерді көрсетіп, Холокосты толығымен назардан тыс қалдыру арқылы кісі өлтірушіге даңқ әкелді деп жазды. Фэст Гитлердің сарай архитекторы және кейіннен әскери өндіріс министрі Альберт Шпеердің редакторлық көмекшісі болды, Шпеер өзінің «Үшінші рейхтің ішінде» (1970) автобиографиясымен жұмыс істеген кезде. Шпеердің өлімінен кейін, естеліктердің сенімділігі туралы даулар ортасында, Фэст «Шпеер: соңғы үкім» (2002) атты еңбегін жазды, онда ол Шпеерді нацистік режимнің қылмыстарына қасақана қатысқаны үшін сынады, оны Шпеер Нюрнберг процесінде сәтті жасырған болатын. Фэст неміс тарихындағы тағы бір маңызды еңбегін жазды – «Гитлерді өлтіруді жоспарлау: Гитлерге қарсы неміс қарсылығы» (1994), бұл 20 шілдедегі Гитлерді өлтіру жоспарының 50 жылдығына арналған. Бұл жұмыс неміс халқына қатысты оның бұрынғы қатаң үкімін ішінара қайта қарастырды. Ол көптеген немістердің нацистік режимге олардың жағдайларымен шектелген қарсылық көрсеткенін мойындады. Алайда, ол көптеген немістердің нацизм туралы шындықты қабылдаудан еріксіз бас тартқандарын, бірақ бұл тым кеш болғандарын айтты. 2002 жылы Фэст «Гитлер бункерінің ішінде: Үшінші рейхтің соңғы күндері» атты еңбегін жариялады, бұл кеңестік мұрағаттар ашылғаннан кейін қол жетімді мәліметтерге негізделген, бірақ көбінесе Хью Тревор-Ропердің «Гитлердің соңғы күндері» (1947) кітабындағы Гитлер өлімі туралы баяндаманы растады. «Гитлер бункерінің ішінде» Гитлердің жеке хатшысы Траудл Юнгенің естеліктерімен бірге 2004 жылы шыққан «Құлау» (Der Untergang) неміс фильмінің дереккөздік материалы болды, бұл соғыстан кейінгі үшінші неміс көркем фильмі, онда Гитлер тікелей бейнеленген.
Fest was born in the Karlshorst locality of Berlin, the son of Johannes Fest, a conservative Roman Catholic and staunch anti Nazi schoolteacher who was dismissed from his post when the Nazis came to power in 1933. In 1936, when Fest turned 10, his family refused to make him join the Hitler Youth, a step that could have had serious repercussions for the family although membership became compulsory only in 1939. As it was, Fest was expelled from his school and then went to a Catholic boarding school in Freiburg im Breisgau in Baden, where he was able to avoid Hitler Youth service until he was 18. Fest explained Hitler's success in terms of what he called the "great fear" that had overcome the German middle classes, as a result not only of Bolshevism and First World War dislocation but also more broadly in response to rapid modernization, which had led to a romantic longing for a lost past. That led to resentment of other groups, especially Jews, which were seen as agents of modernity. It also made many Germans susceptible to a figure such as Hitler who could articulate their mood. "He was never only their leader, he was always their voice the people, as if electrified, recognised themselves in him". In 1977, Fest directed a documentary entitled Hitler: A Career. Fest's film, which aimed to explain why ordinary people in Germany loved Hitler, created some controversy among some critics such as the American historian Deborah Lipstadt, who wrote that by featuring extensive clips of Hitler from propaganda films and totally ignoring the Holocaust, Fest had engaged in the glorification of a murderer. Fest served as the editorial aide for Albert Speer, Hitler's court architect and later Minister for Munitions, while Speer worked on his autobiography, Inside the Third Reich (1970). After Speer's death, amid controversy over the reliability of the memoirs, Fest wrote Speer: The Final Verdict (2002) in which he criticized Speer for deliberate complicity in the crimes of the Nazi regime, which Speer had successfully concealed during the Nuremberg Trials. Fest wrote his other major work on German history, Plotting Hitler's Death: The German Resistance to Hitler (1994), to mark the 50th anniversary of the 20 July plot to assassinate Hitler. This work marked a partial reconsideration of his earlier harsh verdict on the German people. He acknowledged that many Germans had opposed the Nazi regime within the limits imposed on them by their circumstances. He maintained his view, however, most Germans had willfully refused to accept the truth about Nazism until it was too late. In 2002, Fest published Inside Hitler's Bunker: The Last Days of the Third Reich, a work that was based in part on available evidence following the opening of the Soviet archives but largely confirmed the account of Hitler's death given in Hugh Trevor Roper's book The Last Days of Hitler (1947). Inside Hitler's Bunker, along with the memoirs of Hitler's personal secretary Traudl Junge, provided the source material for the 2004 German film Der Untergang (Downfall), the third postwar German feature film to depict Hitler directly.
Журналистика және сын мансабы
Гитлер туралы өмірбаяннан кейін Фэст Франкфурт-на-Майне қаласында орналасқан және неміс тілді әлемдегі маңызды институттердің бірі саналатын Франкфурт Allgemeine Zeitung газетінің бас редакторының бірі болды. 1973 жылдан 1993 жылға дейін ол газеттің мәдениет бөлімін басқарды. Оның көзқарастары көбінесе консервативті, пессимистік және күмәнді болды, әсіресе ол 1960 жылдардың соңынан 1991 жылы коммунизм құлағанға дейін неміс зиялы қауымында үстемдік құрған солшыл көзқарастарды қатаң сынады. Ол 1986–1989 жылдардағы тарихшылардың дауы (Historikerstreit) кезінде белсенді рөл атқарды, онда ол осы кезеңдегі неміс тарихнамасындағы солшыл гегемония деп санайтындарға қарсы шыққан топтың өкілі ретінде танылды.
After the Hitler biography, Fest became co editor of the Frankfurter Allgemeine Zeitung, one of the leading German newspapers based in Frankfurt am Main and an institution in the German speaking world. From 1973 to 1993, he edited the culture section of the paper. His views were generally conservative, pessimistic and sceptical, and he was particularly critical of the left wing views that dominated German intellectual life from the late 1960s up to the collapse of communism in 1991. He took a leading role in the Historikerstreit (historians' dispute) of 1986–89, in which he was identified with those rejecting what they saw as the left wing hegemony in German historiography in this period.
Қабылдау
Фесттің Гитлер туралы өмірбаяны әдеби сапасымен жоғары бағаланып, Германия Федеративтік Республикасы тарихындағы маңызды кезең деп танылды. Бірақ, кейбір сыншылар оны жеткіліксіз зерттелгендігі үшін және Альберт Шпеердің сенімсіз куәліктеріне тым көп тәуелді болғандығы үшін сынады. Фесттің Шпеерге соғыс кезіндегі рөлі туралы мифтер құруға көмектескені айтылды. Зейнеткер армия офицері және әскери тарихшы Фесттің еңбектерін неміс халқының пікіріне әсер еткен, бірақ кейіннен өте күмәнді деп есептелуі керек басылымдардың үлгісі ретінде сипаттады (неміс антинацистік қарсылығы туралы мәтінде).
Fest's biography of Hitler has been praised for its literary qualities and described as a milestone in the history of the Federal Republic of Germany. Others have criticized it as weakly researched and too dependent on dubious testimony by Albert Speer. Fest has been accused of helping Speer create legends about his role during the war. , a retired army German officer and military historian, has described Fest's works as an example of a class of publications that influenced German public opinion that should in retrospect be considered very problematic (in a text about German anti Nazi resistance).
Жеке өмір
Жоахим Фест үйленген, екі ұлы мен бір қызы болды; оның барлық балалары баспа ісіне немесе медиа саласына қадамы басқан. Ол 2006 жылы Франкфурт-на-Майн қаласының жанындағы Кронберг-им-Таунус қаласындағы үйінде дүние салды. Осы жылы оның "Мен емес: неміс балалық шағының естеліктері" атты автобиографиясы жарық көрді. Фест кітаптың атауын бала кезінде болған бір оқиғадан алды, онда он жасында әкесі мектеп директоры қызметінен босатылғаннан кейін оны ағасымен бірге әкесінің кабинетіне шақырды. Фесттің әкесі ұлдарынан Матай ілтебігінен алынған: Etiam si omnes – ego non ("Басқалардың бәрі [солай болса да] – мен емес") деген нақылды жазып алып, жаттап алуларын сұрады.
Joachim Fest was married and had two sons and a daughter; all his children followed him into publishing or the media. He died at his home in Kronberg im Taunus near Frankfurt am Main in 2006, the same year that his autobiography Not Me: Memoirs of a German Childhood was published. Fest took the main title from an incident in his childhood when, at the age of ten, he and his brother were summoned to their father's study after he had been dismissed from his post as headmaster at a school. Fest's father asked his sons to write down and remember a maxim from the Gospel of Matthew: Etiam si omnes – ego non (Even if all others [do] – not me).