Девон мен Корнуолл аймағындағы Тарка темір жол желісі

Кіріспе

Девондағы жергілікті темір жол желісі, Англия.

Тарка желісі, сондай-ақ Солтүстік Девон желісі деп те аталады, Англияның Девон аймағындағы жергілікті темір жол желісі болып табылады. Ол Эксетер қаласын бірнеше жергілікті ауылдар арқылы Барнстапл қаласымен байланыстырады және оны Ұлы Батыс темір жолы (GWR) басқарады. Желі 1851 жылы Эксетерден Кредитонға дейін ашылды, ал 1854 жылы Барнстаплға дейін толыққанды құрылысы аяқталды. 1865 жылы бұл желі Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолына (LSWR) берілді, кейіннен Оңтүстік темір жолының және одан кейін Британ темір жолының бөлігіне айналды. 2001 жылы жекешелендіруден кейін Wessex Trains Генри Уильямсонның «Тарка Оттер» кітабындағы басты кейіпкердің құрметіне Тарка желісі деген атауды енгізді. 2006 жылы желі First Great Western компаниясына берілді. Бұл Девон және Корнуолл темір жолы серіктестігі қолдаған темір жол желілерінің бірі және 2001 жылдан бері жолаушылар саны үш еседен астамға өсті.

Негізгі деректер және құрылыс

Тарка желісіне қатысты алғашқы ұсыныстар 1820 жылдары, Кредитоннан Эксетер кейіне дейін теміржол желісі салынуы мүмкін деген идея туған кезде пайда болды. Бұл желіні салуға 1831 жылғы заңмен рұқсат берілді, бірақ құрылыс басталмады және құқықтар жойылды. Дегенмен, 1844 жылы Ұлы Батыс теміржолының (GWR) және Бристоль және Эксетер теміржолының (B&ER) жақтастары Эксетерге жеткен соң, Кредитонның бизнес өкілдері қайтадан теміржол құрылысына қызығушылық танытты. Осы кезде GWR-мен одақтас Оңтүстік Девон теміржолы Плимутқа қарай желіні кеңейте бастады. 1844 жылы Эксетер және Кредитон теміржолы (E&CR) құрылды және Кредитонды B&ER желісімен байланыстыру үшін жаңа желі салу ұсынылды. Бұл ұсыныс қабылданды және 1845 жылғы заңмен рұқсат берілді. Жаңа компанияның капиталы 70 000 фунт стерлинг (қазіргі ақшамен шамамен 8,5 миллион фунт стерлинг) құрады, сондай-ақ B&ER пойыздары E&CR желісі арқылы Кредитонға жүретіні туралы келісім жасалды. Осы уақытта 1845 жылы Барнстапл қаласының бизнес өкілдері өз қаласын Эксетердегі B&ER желісімен байланыстыратын жаңа желі салу туралы ұсыныс жасады. Алайда, бұл ұсыныстар Лорд Далхаузи басқаратын, «Бес патша» деп аталған теміржол комиссиясы тарапынан қабылданбады. Комиссия Барнстаплды ұлттық теміржол желісімен байланыстыру туралы шешімді кейінге шегергісі келді, себебі B&ER компаниясы Барнстапл мен Тивертон арасындағы желі құрылысы бойынша балама ұсыныс жасаған болатын. 1846 жылдың қаңтарына қарай E&CR және Барнстапл мен Фремингтон Кей арасындағы (батысқа қарай 5 шақырым жерде) байланыссыз желіде құрылыс басталды, бұл Барнстаплды ұлттық желіге қосу мәселесіне жаңаша үдемелілік берді. Барнстаплға жету үшін екі ұсыныс енгізілді: Тивертоннан Бидфордқа дейін шығыс-батыс бағытында, Мид Девон және Барнстапл арқылы; және Барнстаплдан Кредитонға дейін солтүстік-оңтүстік бағытында (E&CR арқылы Эксетерге қатынау мүмкіндігімен). Тивертон нұсқасын Изамбард Кингдом Брунел жобалады, оны GWR қолдады, сондай-ақ «Бес патша» мен Девонширдің Лорд-лейтенанты Хью Фортескью, 2-ші граф Фортескью де қолдады. Осы арада LSWR GWR-дің оңтүстік-батыстағы үстемдігіне қарсы тұруды ұзақ мерзімді мақсаты ретінде қойды және бәсекелес Кредитон нұсқасын қолдап, Джон Локты оның инженері етіп тағайындады. GWR тарапы жоспарларын қалыпты тәртіпке сәйкес ұсынбады, сондықтан Парламент оларды қабылдамады, Далхаузи комиссиясының ұсыныстарына және Лорд-лейтенанттың пікіріне қарамастан Кредитон бағытын бекітті. 1846 жылғы осы заң LSWR-ге байланысты Тау аңғарының кеңейтілген теміржолын (TVER) құрды. 1847 жылы GWR тарапы TVER желісін B&ER-ге жалға беру туралы келісімге келуге тырысып, сәтсіз аяқтады. Сол жылы LSWR тарапы E&CR компаниясының басым үлесін сатып алып, E&CR желісін TVER компаниясына жалға берді. E&CR кеңесі, төрағасы Ж. В. Буллер басқаруымен, Буллер сол жылы қызметтен алынғанға дейін B&ER-мен ынтымақтастықта болды (бес патшаға шағым жасалған процестік даудың нәтижесінде). Сонымен қатар, E&CR құрылысы жалғасты, 1847 жылдың соңына қарай желі B&ER-ге қосылудан басқа толыққанды аяқталды. Буллердің кеткеніне байланысты E&CR директорлары B&ER-мен келісімге келу мүмкін емес екенін мойындады және желіні LSWR-дің тар жолды желісіне ауыстыруға және Каули Бриджде станция салуға бұйрық берді. TVER-ге келетін болсақ, теміржол маниясының аяқталуы оны қаржыландырусыз қалдырды, ал 1846 жылғы заң оның жол өлшемі туралы шешімді теміржол комиссиясына қалдырды, ол 1848 жылы кең жол өлшемі қолданылатынын жариялады. Төрт күннен кейін E&CR желісінің ауыстырылуы аяқталды. Осылайша, 1848 жылы Кредитоннан Барнстаплге дейінгі желіде құрылыс әлі басталмаған, капитал жеткіліксіз болған және Эксетерге тікелей пойыздар қатынасын мүмкін емес ететін жол өлшемімен салынуы керек еді. Сонымен қатар, Комиссия LSWR компаниясына Каули Бриджтен Эксетерге желі салуға рұқсат бермейтінін хабарлады, бұл E&CR-ді толығымен оқшаулап тастады.

The first proposals relating to what would become the Tarka Line originated in the 1820s, when it was proposed that a railway line might be built from Crediton to Exeter Quay. Authority was obtained to build this line by an Act of 1831, but construction never started and the powers lapsed. However, business interests in Crediton became interested in a railway again after allies of the Great Western Railway (GWR), the Bristol and Exeter Railway (B&ER), reached Exeter in 1844, and the GWR allied South Devon Railway started extending that line to Plymouth. In 1844, the Exeter and Crediton Railway (E&CR) was formed and a proposal was put forward for a new line to connect Crediton to the B&ER. This proposal was accepted and authority was granted by an Act of 1845. The new company had capital of £70,000 (around £8.5 million in modern money), and made arrangements with the B&ER for the latter's trains to run to Crediton along the former's tracks. Meanwhile, a proposal from business interests in Barnstaple was put forward in 1845 to build a new line connecting their town to the B&ER at Exeter. However, these proposals were rejected by the Railway Commission under Lord Dalhousie, the so called "Five Kings", who wished to defer the decision on linking Barnstaple to the national railway network in order to appraise an alternative proposal by the B&ER to construct a line that would run between Barnstaple and their station at Tiverton. By January 1846, construction had started on the E&CR and on an unrelated line connecting Barnstaple with Fremington Quay, five miles to the west, and this created a new sense of urgency in connecting Barnstaple to the national network. Two proposals to reach Barnstaple were put forwards: an east west route from Tiverton to Bideford, via Mid Devon and Barnstaple; and a north south route from Barnstaple to Crediton (with access to Exeter along the E&CR). The Tiverton option had Isambard Kingdom Brunel as its engineer, was favoured by the GWR, and had backing from the Five Kings and the Lord Lieutenant of Devonshire, Hugh Fortescue, 2nd Earl Fortescue. Meanwhile, the LSWR had long term ambitions to challenge the GWR's dominance in the south west, and they backed the rival Crediton option, installing John Locke as its engineer. The GWR party failed to submit their plans in line with the standing orders, and so Parliament rejected them, authorising the Crediton route despite the recommendations of Dalhousie's commission and the preference of the Lord Lieutenant. This Act of 1846 created the LSWR allied Taw Vale Extension Railway (TVER). In 1847, the GWR party tried and failed to agree a lease of the TVER's line to the B&ER. In the same year, the LSWR party purchased a majority stake in the E&CR and then leased the E&CR line to the TVER. The E&CR board, led by a J. W. Buller, remained aligned to the B&ER until Buller was removed that year (amid a procedural controversy that resulted in an unsuccessful appeal to the Five Kings). At the same time, construction continued on the E&CR, and by the end of 1847, the line was complete except for a connection to the B&ER. Given the departure of Buller, the E&CR directors conceded that an agreement with the B&ER would be impossible and ordered that the line be converted to the LSWR's narrow gauge and a station be constructed at Cowley Bridge. As for the TVER, the end of Railway Mania had left it without funding and the Act of 1846 had left the decision on its gauge to the Railway Commission, who in 1848 announced it would be in broad gauge. Four days later, the conversion of the E&CR was complete. Thus, in 1848, construction had not yet started on the Crediton to Barnstaple line, there was no capital available, and it would have to be constructed in a gauge that would make through trains to Exeter impossible. Meanwhile, the Commission also told the LSWR that they would not be permitted to construct a line linking the Cowley Bridge to Exeter, leaving the E&CR completely isolated.

XIX ғасыр

1851 жылы LSWR және E&CR төрағасы Уильям Чапман дағдарыстың шешімін тапты. Ол Кредитон желісіндегі екі жолдың біреуін кең табандыға айналдыруға және осы желіні B&ER компаниясына жалға беруге келісті; оның орнына B&ER компаниясы Кредитоннан Эксетер Сент-Дэвидске пойыздар қатынай алатындай бұрылыс салуға келісті, ал Каули Бридж станциясы ашылған жоқ. Күн сайын әр бағытта жеті пойыз жүріп бастады – болашақ Тарка желісіндегі алғашқы пойыздар. Сол жылы Ньютон Сент-Сирес қаласында жаңа жолаушылар теміржол станциялары ашылды, сондай-ақ қаржылық жағдайы нашарлаған TVER компаниясын алмастыру үшін жаңа Солтүстік Девон темір жолы (NDR) компаниясы құрылды және Кредитон-Барнстепл учаскесінде құрылыс жұмыстары басталды. NDR 1854 жылы Yeoford, Copplestone, Morchard Road, Lapford, Eggesford, South Molton Road, Umberleigh және Barnstaple станцияларымен, сондай-ақ "Chappletown" тұйық жолымен ашылды. Дегенмен, Кредитоннан оңтүстікке қарайғы теміржол E&CR компаниясының меншігінде қалды. NDR 1865 жылы Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы (LSWR) компаниясына өткізілді, ал E&CR формальды түрде тәуелсіз болғанымен, оның акцияларының көп бөлігі LSWR және B&ER компанияларына тиесілі болды. Кредитонның оңтүстік бөлігі 1876 жылы LSWR құрамына енді.

ХХ ғасыр

1921 жылы теміржол заңы қабылданғаннан кейін LSWR Оңтүстік теміржолына қосылды, ал 1948 жылы ол Британ теміржолының Оңтүстік бөлігіне айналды. Плимутқа дейінгі LSWR желісімен бірге, бұл бағыт көбінесе Ұлы Батыс теміржолының (кейіннен Батыс аймағының) аумағында орналасқан Оңтүстік бағыттарының "құрғаған қолы" деп аталатын бөлігі болды.

Жекешелендіру

1996 жылдың 13 қазанынан бастап Тарка желісіндегі қызметтерді Wales & West (Prism Rail компаниясына тиесілі) компаниясы өз франшизасының аясында жүзеге асырды. National Express 2000 жылдың шілдесінде Wales & West компаниясын Prism Rail компаниясынан сатып алды, ал 2001 жылдың 14 қазанында Strategic Rail Authority компанияның Уэльс және шекара аймандарына қатысты қызметтерін Wales and Borders компаниясына беруіне байланысты Wales & West компаниясы Wessex Trains деп қайта аталды. Солтүстік Девон туристік кеңесінің қолдауымен Wessex Trains 150241 номерлі пойыз құрамын The Tarka Belle деп атап, оның сыртқы түрін Тарка желісіндегі туристік орындарға жарнамалау үшін өзгертті. 2006 жылы желі First Great Western компаниясына берілді, ол 2015 жылы GWR деп қайта аталды және 2019 жылдың желтоқсанында желідегі қазіргі пойыз паркін және қызмет схемасын енгізді.

Қызметтер

2019 жылдың желтоқсанынан бастап көптеген қызметтерді Ұлы Батыс темір жолының дизельдік көп бірліктері (дизельді бірнеше бірліктері) атқарады. Осыған дейін бірнеше жыл бойы олар S түрлерімен қызмет еткен, олар Девон мен Корнуоллдағы басқа тармақтарға ауыстырылды, ал S түрлері тоқтатылды. Пойыздар шамамен сағат сайын жүреді және Эксетер орталығы мен Барнстапл арасындағы сапарға шамамен 75 минут уақыт кетеді. Жүктемесі төмен кездегі қызмет схемасы әдетте Эксетер орталығы, Эксетер Сент-Дэвидс, Кредитон, Йофорд (талап бойынша), Копплстоун, Морчард Роуд (талап бойынша), Эггсфорд, Умберли (талап бойынша), Барнстапл болып табылады. Осы желідегі барлық аялдамаларда тек екі бағыттағы ғана пойыз тоқтайды. Бір пойыз аптаның дүйсенбі-жұма күндері кешке Эксетерден тыс Аксминстерге дейін созылады, ал тағы біреуі 2022 жылдың мамыр айындағы кестеге сәйкес Эксмутке және одан қайта жүреді.

Операция

Жол бір рельстік, Кредитон мен Эггсфордта өткізу тізбектері бар. Сигналдық пост тек Кредитонда ғана орналасқан.

Қоғамдық темір жол

Тарка сызығы Генри Уильямсонның "Тарка - суырсүңгір" кітабындағы суырсүңгірден есім алған. Бұл 1991 жылы аймақтағы темір жол қызметтерін дамыту үшін құрылған Devon and Cornwall Rail Partnership ұйымы қолдаған темір жол желілерінің бірі. Жолдың танымал болуына тұрақты кесте, көркем жолдар туралы нұсқаулықтар, сондай-ақ демалыс мүмкіндіктерін, мысалы, серуендеу немесе ауылдық пабтарға баруды көрсететін буклеттер сияқты көптеген құралдар көмектеседі. 2002 жылы "Тарка" желісі бойынша темір жол сыра жолы (Rail Ale Trail) іске қосылды, бұл желі маңындағы пабтарға баруға темір жол жолаушыларын шақыратын алғашқы жобалардың бірі болды. Бастапқыда жол 16 пабты қамтыды, ал жылдар бойы саны өсіп-төмендеді, бірақ 2020 жылы 11 паб қалды. Эксетерде үш, Барнстаплде бес, Лапфорд, Портсмут Армс және Умберлиде бір-бір паб бар. "Rail Ale Trail" буклетінде жиналған 10 мөр қатысушыға "Tarka Line Rail Trail" сувенирлік футболкасын алуға құқық береді. Wessex Trains 150 2-вагонды DMU №150241 көлігін жолды жарнамалайтын түрлі-түсті суреттермен жапты және оны The Tarka Belle деп атады. Ол әлі күнге дейін Ұлы Батыс темір жолы (бұрынғы First Great Western) қызметінде, бірақ енді бұл түсте емес. 2006 жылдың қыркүйегінде Транспорт министрлігі бұл жолды қоғамдық темір жол желісі деп таныды. Бұл кірісті арттыру және шығындарды азайту мақсатында жасалды. Мүмкіндіктердің қатарында стансаларда тұрақ орындарын көбейту, пойыз қатынайтын уақытты жиілендіру және стансалардағы жабдықталу деңгейін жақсарту қарастырылуда.

Ұсынылған жақсартулар

Желілік тасымалдар компаниясы 7-ші бақылау кезеңінде (2024-2029) Коули көпірін көтеруді жоспарлап отыр. Бұл теміржолдың су тасқынынан жабылуы немесе зақымдану қаупін азайтуға мүмкіндік береді. Барнстапл-Бидфорд бағыты 2009 жылғы Пойыздарды пайдаланушы компаниялар қауымдастығының «Қоғамдарды байланыстыру: теміржол желісіне қолжетімділікті кеңейту» есебінде айтылған. Бұл есепте ірі қауымдастықтарға теміржол қызметін қайтару үшін жаңартуға болатын бірнеше жабық желілер ұсынылған. 2021 жылы Дартмур желісі Океэмптонға қайта ашылғаннан кейін, жергілікті «Атлант жағалауы – Эксетерге» науқаны Барнстаплдан Бидфордқа дейінгі желіні қайта ашуға деген қызығушылықты жаңартты.