Вигтон: Англиялық нарық қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Англияның Камбрия графтығындағы базар қаласы, сондай-ақ Австралиядағы жергілікті аймақ.

Вигтон – Англияның Камбрия графтығындағы Камберленд аймағындағы базар қаласы. Ол Көмдер аймағының сыртында орналасқан. Вигтон Солвей жазығының орталығында, Калдбек төбелері мен Солвей жағалауы арасында жатыр. Қалаға Кумбриан жағалау жолындағы Вигтон теміржол станциясы және Уоркингтонға дейінгі A596 тас жолы қызмет көрсетеді. Солвейдегі Силот қаласы Аббитауннан батысқа қарай 19 шақырым қашықтықта орналасқан.

Этимология

Вигтон – "Викганың туны". "Викга" – 7 ғасырға дейінгі көне ағылшын тіліндегі жеке есім, "қоңыз" (мысалы, естірткіш) деген мағынаны білдіреді, ал "тун" – көне ағылшын тілінде белгіленген жер учаскесі, "шаруашылық" немесе "ауыл" дегенді білдіреді, сондықтан Вигтон – "Викгаға тиесілі кішкентай ауыл".

Тарих

Уампул және Виза Бек өзендерінің жағасында (бек – «ағын» немесе «бұлақ» деген мағына беретін диалект сөзі, ежелгі норвеж тілінен келген bekkr сөзінен), Вигтон қаласы ежелгі қоныс және орта ғасырлық жоспар бойынша дамыған, оның іздерін бүгінге дейін көруге болады. Римдіктердің Маглона атты кавалериялық бекеті болған, жергілікті тұрғындар оны Ескі Карлайл деп атаған, қаланың оңтүстігінде үлкен викус (азаматтық елді мекен) орналасқан. Бекет Карлайл және римдік Дервентио елді мекені (қазіргі Папкасл деп аталады) арасында, қазіргі A595 тас жолымен байланысқан. Осы жерден олар Адриан қабырғасының солтүстігінен жасалған шабуылдарға жылдам әрекет ете алатын, римдік жол арқылы шығысқа немесе батысқа қарай жылдамдап, содан соң солтүстікке қарай ауылды кезіп өтетін. Рим билігінен кейінгі соңғы антик кезеңде Вигтон Регед британдық патшалығының құрамында болды. Ықтимал, аңгликандық тегі бар, Вигтон Нортумбрия патшалығында нормандар келгенге дейін қалыптасқан елді мекен болды. 1086 жылы Вильгельм I үшін «Соңғы сот кітабы» жазылған кезде Вигтон және сол кездегі Камберлендтің көп бөлігі Шотландияның құрамына кіргендіктен, кітапқа енбеген. Норман басқыншылары 1092 жылы Карлайл қаласында Карлайл қамалын салып, Карлайл графтығын құрды. Одард де Логис Вильгельм II-нің Карлайл шерифі болды және шамамен 1100 жылы Вигтон бароны атанды, осылайша ол нормандық баронияға айналды. Вигтон 1262 жылы базарлық жарғысын алды. Де Логис барондары 1208 жыл шамасында өз тегін де Вигтонға өзгертті, бірақ отбасының еркек тарапы 1348 жылы тоқтап қалды, сондықтан оның иелігі Кокермут барониясына өтті. Қаланың жоспары көбінесе аңгликандық немесе орта ғасырлық болғанымен, оның архитектурасы негізінен 18 ғасырдың георгиан стилінде салынған, ол көбінесе сақталған. Вигтонның базар алаңының ортасында 1872 жылы салынған Джордж Мур ескерткіш су тары орналасқан; ерекше қызығушылық тудыратыны – су тарының төңірегіндегі төрт қоладан жасалған мүсіндер, бұл прерафаэлит мүсінші Томас Вулнердің туындысы. Олар «пейіштіліктің төрт амалы» бейнеленген. Сент-Мария шіркеуі 1788 жылға дейін салынған, бірақ осы жерде 12 ғасырдан бері шіркеу болған. («Вигтонның жаңа суреттелген тарихы» дереккөзінен)

On the River Wampool and Wiza Beck (beck being a dialect word meaning "brook" or "stream" – from the Old Norse bekkr), the market town of Wigton is an ancient settlement and evolved from a pre medieval street plan, which can still be traced today. The Romans had a cavalry station, Maglona, known locally as Old Carlisle, just to the south of the town with a large vicus (civilian settlement) associated with it. The fort was approximately half way between Carlisle and the Roman settlement of Derventio (now known as Papcastle), linked by the Roman road that is now the A595. From this location they could react to incursions from north of Hadrian's Wall, using the Roman road to sally east or west before traversing northward across the countryside. In the period of late antiquity after Roman rule, Wigton was within the native British kingdom of Rheged. Probably of Anglian origin, Wigton was an established settlement in the Kingdom of Northumbria long before the Normans arrived in the area. Wigton and most of then Cumberland were a part of Scotland in 1086 when the Domesday Book was written for William I, so are not included in it. The Norman invaders created the County of Carlisle, building Carlisle Castle in Carlisle in 1092 for its administrative centre. Odard de Logis became William II's Sheriff of Carlisle and was made Baron of Wigton about 1100 AD when it became a Norman barony. Wigton gained its market charter in 1262. The de Logis barons changed their surname to de Wigton around 1208 but the male line of the family died out in 1348, so the manor passed to the Barony of Cockermouth. Although the town's layout is generally Anglian or medieval, its architecture is mainly in the 18th century Georgian style which remains largely intact. In the middle of Wigton's market place is the George Moore Memorial Fountain built in 1872; of particular interest are the four bronzes around the fountain, the work of the Pre Raphaelite sculptor Thomas Woolner. These depict the "four acts of mercy". St Mary's Church dates from 1788, but there was a church on this site from the 12th century. (source: 'A New Illustrated History of Wigton')

1815 жылы қаланың солтүстігінде жеке орта мектеп – Вигтон мектебі (Френдс мектебі немесе Брукфилд деп те аталады) құрылды, бастапқыда сегіз оқушы қабылданды. 1970-1980 жылдары мектепте 250-ге жуық оқушы оқыған, бірақ оқушылар санының азаюына және соңында өрт салдарынан зақымдануына байланысты жабылды. Шіркеудің сыртқы келбеті 1950 жылдары Джон Фордтың (теледидар хабаршысы Анна Фордтың әкесі) көрегендігінің арқасында қалыптасқан, ол қабір тастарын тегіс етіп қойып, интерьерді қазіргі түстерге бояды. Өнеркәсіп революциясы кезінде салынған және 1887 жылы аяқталған Хаймур қоңырау мұнарасы күніне үш рет ән шырқады.

Файдлбэк фермасы

Фиддлбек фермасы – II* санаттағы ғимарат, A595 тас жолынан батысқа қарай шамамен 90 метр жерде орналасқан. Оның орны, басқа мақсаттармен қатар, "Ескі Карлайлдан" Адриан қабырғасына азық-түлік пен материалдарды жеткізу үшін қолданылған. Бұл жердің Ескі Карлайлдан шыққан алғашқы "Майлдық бекет" болғаны саналады. Фиддлбекке тоқталсақ, ғимарат бастапқыда шабуылдай келген кельттерді тойтару үшін бекітілген. Кейіннен ол құдайға табыну орнына айналған. 300 жылдай бұрын, бай және ерекшеліктерімен көзге түсетін жер иесі музыкалық аспаптар пішіндес екі ғимаратпен бірге осы нысанды салған. Жаңарту жұмыстары кезінде ескі кіреберіс есігінің үстінен мысықтың қаңқасы табылған. Аккордеон пішінде салынған тағы бір II санаттағы ғимарат әлі де тұр. Ал үшіншісі, банджо пішінде салынған, 1920 жылдары себептері белгісіз болғандықтан бұзылып кеткен.

География

Бүгінде Вигтон – базарлық қала, онда Hopes Auction Company аукциондық компаниясында мал аукциондары тұрақты түрде өткізіледі. Басты жұмыс беруші – Innovia Films. Қаланың өзінің орта мектебі бар, ол Нельсон Томлинсон мектебі деп аталады, және ол Innovia зауытымен тығыз байланыста. 2004 жылы бұл қала Ұлыбританияда 16 жасқа дейінгі жасөспірімдерге кешкі сағатты (коменданттық сағатты) енгізген алғашқы елді мекен болды. Ол екі апта бойы сақталды, мақсаты қала орталығындағы вандализмді азайту болды. Бұл дүкендердің терезелерінің қиратылуы және қарт тұрғындарды қорқыту сияқты түнгі вандализм актілерінен кейін болды. Кешкі сағат ұлттық назарды өзіне тартты, жергілікті орта мектеп Sky News сияқты ақпараттық агенттіктерді қабылдады. Ол қандай да бір нәтиже берді, содан бері вандализм азайды.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North East and Cumbria және ITV Border ұсынады. Телевизия сигналдары қаланың оңтүстік-шығысында орналасқан, жақын жердегі Калдбек теледидар таратушысынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар – 95.6 FM жиілігінде BBC Radio Cumbria және 96.4 FM жиілігінде Greatest Hits Radio Cumbria & South West Scotland. Қалаға жергілікті Times & Star (бұрын The Cumberland News) газеті қызмет етеді.