Жалқылау таяқшасы – дененің салмағын қолға беруге көмектесетін құрал. Жарақаттан мүгелілікке дейін түрлі жағдайларда қолданылады. Тарихы көне Египетке дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозғалысқа көмектесу құралы
Mobility aid
Жетек – салмақты аяқтардан жоғарғы денеге беруге арналған қозғалысқа көмектесу құралы. Оны көбінесе аяқтарымен салмақ көтеруге мүмкіндіксіз адамдар қолданады, себебі бұл жағдайлар қысқа мерзімді жарақаттардан бастап өмір бойына созылатын мүгедектікке дейін жетеді.
A crutch is a mobility aid that transfers weight from the legs to the upper body. It is often used by people who cannot use their legs to support their weight, for reasons ranging from short term injuries to lifelong disabilities.
Тарих
Бағаналар ежелгі Мысырда қолданылған. 1917 жылы Эмиль Шлик коммерциялық өндірістегі алғашқы бағананы патенттеді; оның дизайны - жоғарғы қолды тіреуі бар таяқша. Кейіннен А. Р. Лофстранд-младший биіктігі реттелетін алғашқы бағаналарды жасады. Уақыт өте келе бағаналардың дизайны көп өзгерген жоқ және классикалық дизайн ең көп қолданыла береді. Қолтық асты бағаналарын қолданғанда, қолтық астындағы жарақатты болдырмау немесе азайту үшін сүлгі немесе жұмсақ қапшық қажет болуы мүмкін. Қолтық астындағы нервтерге қысым салғаннан туындайтын қолтық астындағы сал қатаюы немесе бағана сал қатаюы деп аталатын жағдай пайда болуы мүмкін. Атап айтқанда, "қолтықтағы қолқа плексі бағананың қысымынан жиі зардап шегеді. Мұндай жағдайларда радиалдық нерв ең көп зардап шегеді, ал кейін ульнарлық нерв зардап шегеді". Бұл бағаналардың төменгі жағында серпімді механизм болады. Бұл дизайнның мақсаты - пайдаланушыға өзін одан әрі итеруге мүмкіндік беру, нәтижесінде бір жерден екінші жерге жылдам қозғалу, бірақ зерттеулер көрсеткендей, стандартты қолтық асты бағаналарымен серпімді бағаналарды салыстырғанда жылдамдық айырмашылығы өте шағын.
Crutches were used in ancient Egypt. In 1917, Emile Schlick patented the first commercially produced crutch; the design consisted of a walking stick with an upper arm support. Later, A. R. Lofstrand Jr. developed the first crutches with a height adjustable feature. Over time, the design of crutches has not changed much, and the classic design continues to be the most commonly used. With underarm crutches, sometimes a towel or some kind of soft cover is needed to prevent or reduce armpit injury. A condition known as crutch paralysis, or crutch palsy can arise from pressure on nerves in the armpit, or axilla. Specifically, "the brachial plexus in the axilla is often damaged from the pressure of a crutch In these cases the radial is the nerve most frequently implicated; the ulnar nerve suffers next in frequency." These crutches also contain a spring mechanism at the bottom. The idea behind this design is to allow the user to propel themselves further, resulting in quicker movement from place to place, though research has shown that the difference in speed is very small when comparing standard axillary crutches to spring loaded crutches.
Алқа
Алқаша таяқшасы (сондай-ақ шынтақ таяқшасы, канадалық таяқша немесе осы атпен танымал брендтің құрметіне "Lofstrand" таяқшасы деп те аталады) алдыңғы қолға кигізілетін манжеткаға ие. Жүру таяқтары немесе қамыштар таяқшалармен бірдей мақсатта қолданылады, бірақ олар тек қолмен ұсталады және осы себепті жүктеме көтеру мүмкіндігі шектеулі.
A forearm crutch (also commonly known as an elbow crutch, Canadian crutch or "Lofstrand" crutch due to a brand by this name) has a cuff at the top that goes around the forearm. Walking sticks or canes serve an identical purpose to crutches, but are held only in the hand and have a limited load bearing capability because of this.
Бір таяқ
Бір таяқша қолданғанда, оны сау аяқтың қарамағына қоюға немесе зардап шеккен аяқтың салмағын көтеруге болады.
When using one crutch, the crutch may be placed on the side of the unaffected leg or used to bear the load of the affected leg.
Төрт нүктелі жүріс
Екі аяғына толық емес салмақ түсіріп жүре алатындар көбінесе төрт нүктелі қадамды қолданады. Реті: оң жақ сүйек тірегі, сол жақ аяқ, сол жақ сүйек тірегі, оң жақ аяқ. Бұл барлық қадамдардың ең баяуы, бірақ сонымен қатар ең қауіпсізі, себебі кез келген уақытта төрт нүктенің үшеуі жерге тіреледі.
Those who can tolerate partial weight bearing on both legs usually use the four point gait. The sequence is right crutch, left leg, left crutch, right leg. This is the slowest of all gaits but also the safest in that three of the four points are in contact with the ground at any given time.
Екі нүктелі жүріс
Екі аяғына да жартылай салмақ түсіре алатын, бірақ төрт нүктелі жүріске қарағанда аз қолдау қажет ететіндер әдетте екі нүктелі жүріс қолданады. Кезектемесі – оң қолды таяқшаны сол аяқпен, содан кейін сол қолды таяқшаны оң аяқпен.
Those who can tolerate partial weight bearing on both legs but require less support than a four point gait usually use the two point gait. The sequence is right crutch with left leg and then left crutch with right leg.
Үш нүктелі жүріс
Үш нүктелі жүріс көбінесе бір аяғына салмақ түсіре алмайтын адамдар қолданады. Екі қолтық аяқ (таяқша) салмақты денсау аяққа қойып алға жылжытылады. Содан кейін денсау аяқ алға жылжытылады, ал салмақ қолтық аяқтарға түсіріледі.
The three point gait is usually used by those who cannot bear weight on one leg. Both crutches are advanced while bearing weight on the unaffected leg. Then the unaffected leg is advanced while bearing weight on the crutches.
Жылжымалы жүріс
Салмақты көтермейтін жарақат алған адам әдетте "таяқшаға қарай иіп" жүріс-тұрысын жасайды: зардап шеккен аяқты көтеріп, пайдаланушы екі таяқшаны да өзінің алдына қояды, содан кейін жарақат алмаған аяғын таяқшаларға тигізе жылжытады. "Таяқшадан өтетін" жүріс-тұрысы да осыған ұқсас, бірақ екі аяқ та таяқшалардың қасынан емес, алдынан жылжытылады.
A person with a non weight bearing injury generally performs a "swing to" gait: lifting the affected leg, the user places both crutches in front of himself, and then swings his uninjured leg to meet the crutches. A similar "swing through" gait is when both legs are advanced in front of the crutches rather than beside them.
Баспалдақтар
Сатыдан көтерілгенде, сау аяқ алдымен жылжытылады, сосын ауру аяқ пен қос таяқша жылжытылады. Сатыдан түскенде, қос таяқша алдымен жылжытылады, сосын ауру аяқ және сау аяқ жылжытылады.
When climbing up stairs, the unaffected leg is advanced first, then the affected leg and the crutches are advanced. When descending stairs, the crutches are advanced first and then the affected leg and the unaffected leg.