Кіріспе

Америкалық епископ Джеймс Альберт Пайк (14 ақпан 1913 ж. – қыркүйек айының 3-7 аралығында, 1969 ж.) – американдық епископ, діни еретик деп айыпталған, жазушы және теледидарда жиі пайда болған алғашқы негізгі діни тұлғалардың бірі. Пайк көптеген теологиялық және әлеуметтік мәселелер бойынша ашық, ал кейбір басқа епископтар үшін еретикалық көзқарастары оны өз заманының ең даулы қоғамдық тұлғаларының біріне айналдырды. Ол әйелдерді дін қызметкерлеріне бекітуді және негізгі шіркеулердегі нәсілдік сегрегацияны жоюды ерте қолдаған. Шегіп жүретін Пайк Калифорнияның бесінші епископы болды және қайтыс болған ұлынмен байланысуға тырысып, спиритизм мен паранормальды құбылыстарды зерттеуге кіріспес бұрын, алкоголизмнен құтылу жолын тапқан.

Ерте өмір

Пайк 1913 жылдың 14 ақпанында Оклахома-Ситиде Джеймс А. Пайк пен Перл Агата Уимсат Пайк отбасында дүниеге келді. Әкесі екі жасында қайтыс болды, ол анасымен Калифорнияға көшіп келді, анасы Калифорния адвокаты Клод МакФадденге үйленді. Рим-католик болған Пайк 1930 жылы Голливуд орта мектебін бітіріп, дін қызметкері болуды ойлады; алайда, ол екі жыл бойы иезуиттердің жеке мектебі – Санта-Клара университетінде оқыды, сол кезде өзін агностик санады. Пайк Лос-Анджелестегі Калифорния университетіне (UCLA) бір жылға ауысты, содан кейін Оңтүстік Калифорния университетіне (USC) қайта ауысты, онда 1934 жылы B.A., ал 1936 жылы университеттің құқық мектебінен LL.B. алды. Сол жылы ол Калифорния адвокатурасына қабылданды. Пайк Стерлинг стипендиясын алып, 1938 жылы Йель құқық мектебінен J.S.D. дәрежесін алды. Йельден кейін ол 1938 жылдан 1942 жылға дейін Вашингтондағы «Жаңа келісім» дәуіріндегі Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының штаттық адвокаты болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Америка Католик университетінің құқық мектебінде (1938–1939 жж.) федералдық процедурадан, ал Джордж Вашингтон университетінің құқық мектебінде (1939–1942 жж.) азаматтық процедурадан дәріс берді. Содан кейін ол Pike and Fischer заң фирмасын әріптесімен бірге құрды, олар федералдық сот және әкімшілік процедура туралы кітаптарды басып шығаруға маманданған. Олар 1938 жылдың 14 тамызында Лос-Анджелесте үйленді. 1940 жылдың басында олар бөлісіп кетті және 1941 жылдың қазан айында ажырасып кетті. 1942 жылдың 29 қаңтарында ол Джордж Вашингтон университетіндегі құқық сабағына қатысып жүрген кезінде танысқан Эстер Яновскиге үйленді. Шіркеудегі алғашқы қызметі 1944 жылдан 1946 жылға дейін Вашингтондағы Лафайетт алаңындағы Сент-Джон епископ шіркеуінде пастор болып қызмет ету болды. 1956 жылы ол араб босқындарының мәселесін зерттеу және есеп беру үшін Израильге сапар жасады, ал 1957 жылы ол Халықаралық құтқару комитеті құрған жеті адамнан тұратын (Гарольд Лайонель) Зеллербах комиссиясына тағайындалды, олар Еуропаның темір пердесінің босқындары мәселесін зерттеу үшін құрылған. Грейс соборында қызмет еткен кезде ол Сан-Францискодағы жұмысшыларға лайықты жалақы төлеуді, ЛГБТ адамдарын шіркеуде қабылдауды және азаматтық құқықтарды қолдауға қатысты. Сондай-ақ ол методист пасторының екі мәрте тағайындалғанын және епархияда қызмет етуге еркіндігі бар екенін мойындады. Кейін ол әйелді бірінші реттік диакн етіп тағайындады, қазір ол «өткінші диакн» деп аталады, бұл епископ шіркеуінде дін қызметкеріне тағайындалу процесінің алғашқы қадамы болып табылады. Пайк қайтыс болғаннан кейін ғана оның тағайындалуы бекітілді. Пайк 1965 жылы Алабама штатының Сельма қаласына жасаған шеруінен кейін Сан-Францискодағы Грейс соборында сөйлеуге Мартин Лютер Кингті шақырды. Пайк теологиясы христиандық негізгі сенімдерді қабылдамауды қамтиды. Оның жазбалары көптеген кеңінен қабылданған ілімдерге, соның ішінде Исаның анасы Мәриямның тазалығына күмән келтірді; Ол «аз сенімге, көп сенімге» шақырды. 1962, 1964, 1965 және 1966 жылдары Оңтүстік Флорида епископы Генри И. Лouttit басқарыған шағын епископтар тобы ересілік іс бастады, олардың қарқындылығы артты. Пайк сияқты жоғары тұрған билік иесінің ашық сотқа тартылуы шіркеудің беделіне зиян келтіретінін түсінген Епископтар үйі бұл әрекеттен бас тартты. Нәтижесінде Епископтар үйі «ересілік» терминін ескірген деп жариялады және айыптау тек «әрекеттерге» ғана қатысты, ал «пікірлер мен ілімдерге» емес. Конвент сонымен қатар Пайк пен басқа да көрнекті теологтарды қамтитын «теологиялық бостандық» жөніндегі консультативтік комитет құрды. Пайк оның жерлеу рәсіміне қатысты. 1968 жылы ол өзінің орнын бастан алған епископ К. Килмер Майерске қарсылық білдіріп, одан жиырма бес жас кіші методист студенті Дайан Кеннедиге үйленді, ол «Басқа жақта» кітабын бірге жазған. 1969 жылдың тамызында Пайк пен Дайан Израильге тарихи Иса туралы кітап жазу үшін зерттеу жұмыстарын жүргізуге барды. Иса 40 күн бойы ораза ұстап, медитация жасау үшін шөлге барған жердің ландшафтын сезінуді қалағандықтан, 2 қыркүйекте олар Иерусалимнен тыс Яһуда шөліне көлікпен барды, Кумранға баруды жоспарлады, онда Өлі теңіз парқшелері табылды. Пайк бұрын Израильге барған болса да, олар қысқа сапарға дайын емес еді, жол бойы екі ғана Кока-Кола сатып алып, өздерімен бірге су немесе нұсқаушы алып бармады. Әуежайда берілген Avis картасын пайдаланып, жалға алынған Ford Cortina-мен бірнеше рет бұрылыс жасап, көлігі топырақты жолдың терең жерінде қалып қойды. Пайктар оны босату үшін машинаның ұңғымасын пайдалануға тырысты, бірақ оның негізі жоқ деп ойлады (ол оларға беймәлім еуропалық модель болды). Көлікті қозғалысқа келтіруге бір сағат бойы тырысқаннан кейін, олар Кумранға қарай солтүстікке қарай бара жатыр деп ойлап, жүруге бел буды, онда су болатынын білді. Бірақ олар Кумраннан өте алыс оңтүстікте екенін және одан да оңтүстіске қарай Wadi Mashash (еврейше атауы: Wadi Dargot немесе מצוקי דרגות Metsoke Dargot/Dragot, «батыр тіктес жартастар» деген мағынаны білдіреді) даласына бара жатқанын білмеді. Қатты ыстықта екі сағат жүргеннен кейін және түн жақындағанда, дегидратацияға ұшыраған және шаршаған Пайк енді жүре алмады, олар біраз көлеңке берген жартастың астында салыстырмалы түрде тегіс тас тапты. Дайан оның денесімен бірге жатып өлсе, олардың өлімі қасақана болғаны деп есептелуі мүмкін деп алаңдады, ал оның денесі Кумранға қарай жолда табылса, ол көмекке тырысқаны анық болар еді. Қапаздан шығу үшін он сағатқа жуық уақыт қабырғаларымен өрлеп, құрылыс аясындағы жолға тап болғаннан кейін (қазір Мицпе Шалемге баратын жол) ол араб жұмысшыларының лагеріне келді. Олар оған шай берді, ал шебер келгеннен кейін оны ең жақын армия лагеріне апарды, бірақ Пайкты іздеу сол күні кешке басталды. Епископ Пайк Яһуда шөлінде жоғалды деген жаңалық бірден New York Times газетінің бірінші бетінде жарияланды. Дайан Пайк шаршағандықтан және жарақаттанғандықтан құтқару операциясына қатысты. Олардың машинасы тез табылды, бірақ күйеуінің ізі болмады. Іздеу жұмысының саны үшінші күні азайғанда, ол көптеген медиумдар мен көрегендерге, соның ішінде оның ұлын табуға тырысқан Пайкпен бірге жұмыс істегендерге сене бастады, олар күйеуінің денесі қайда болуы мүмкін екенін айтты. Бес күннен кейін Пайк 1969 жылдың 7 қыркүйегінде оның әйелі бағытталған жолдан оңтүстікке қарай табылды. Ол шатқалдың көлеңкелі жерінде үлкен су жинағын тапқан, бірақ онда қалып қоймай, әйелінің бағытын жалғастырды, өзімен бірге картаның бөліктерін, трусының астыңғы бөлігін, күн көзілдірігін және контактты линза контейнерін қалдырды. Пайк Wadi Mashash шатқалының тік қабырғасын өрлеп келе жатып сырғып, 60 футтан артық биіктіктен құлап қайтыс болды. Жерлеу куәлігіндегі өлім күні «(?) 1969 жылдың 2 қыркүйегі»; кейбір дереккөздерде ол 3-7 қыркүйек аралығында болды деп көрсетіледі. Ол 1969 жылдың 8 қыркүйегінде Израильдің Яффа қаласындағы протестант зиратына жерленді.

Әдебиетте

Пик епископы Филип К. Диктің "Тимоти Арчердің көшіп кетуі" кітабындағы Тимоти Арчер кейіпкеріне шабыт берді. Дик пен Пайк дос болды; Пайк 1966 жылы Диктің Нэнси Хакеттпен, Мэрен Хакетт Бергрудтың келінімен некелескен. Джоан Дидион Пайк және Грейс соборының салынуы туралы "Ақ альбом" (1979) атты эсселер жинағында жазды. Э. Л. Доктороу Пайкты өзінің "Құдай қаласы" (2000) романындағы ойдан шығарылған кейіпкері, пастор доктор Томас Пембертонның ұстазы ретінде бейнеледі. Пембертон бір дұғасында ритуалдардан қашып, Африканың шөлейттерінде рухани жарық табуға жасаған ізденісін айтады, дәл осылай Пайк тарихи Исаға жақындасу үшін Иерусалим төңірегіндегі далаға аттанған болатын.