Кіріспе
өндіруші және режиссер
Генри Кодман Поттер (25 мамыр 1834 – 21 шілде 1908) – Америка Құрама Штаттарының Епископ шіркеуінің епископы. Ол Нью-Йорк Епископтық дін аймағының жетінші епископы болды. Поттер Нью-Йорк қаласының ұзақ тарихындағы ұлы азаматтардың арасында ең көп мақталып, құрметтелген тұлға болды.
Биографиялық материалдардың болмауы
Ол "қанағаттандырарлық" өмірбаян жазуға қажетті барлық материалды жойды. Оның екі маңызды өмірбаян жазушысы, Джордж пен Джеймс, оны білген адамдардың естеліктерімен толықтырылған "газет тілмаштарын" пайдалануға мәжбүр болды. Ширин сондай-ақ, Грейс шіркеуінде көп жылдар бойы қызмет еткен және епископтығының барлық жылдарында Поттердің хатшысы болған Джордж Ф. Нельсонның "толық құжаттамасына қол жеткізді".
Отбасы және ерте өмірі
1818 жылы Алонзо Поттер Нью-Йорк штатының Шенектади қаласындағы Юнион колледжін «жоғары наградамен» бітірді. Ол 1821-1826 жылдары математика және табиғи философия профессоры болып колледжге оралды. Сол кезде (1823 жылы) ол колледж президентінің қызы Сара Мария Ноттқа үйленді. Генри Кодман – олардың бесінші ұлы еді. Генри 1834 жылдың 25 мамырында дүниеге келді және 1835 жылдың 14 сәуірінде Санкт-Джордж шіркеуінде крещениеден өтті. 1839 жылы Поттердің анасы Сара Нотт Поттер қайтыс болды. Ол жетінші баласын, жалғыз қызын дүниеге әкеліп жатқан кезде көз жұмды. Поттер бес жаста болғанда, әкесі Генриге анасының көптеген жақсы қасиеттерін айтып берді. Оның қасиеттерінің бірі – «ол жан-тәнімен үйіне, достарына және көмек көрсете алатын әрбір адамға берілген». Ол «танысқандардың бәріне қуаныш сыйлаған». Анасының өтінішімен Генри және басқа балалар анасының туысы Сара Бенедикттің қамқорлығына берілді. Генридің әкесі 1840 жылы Бенедикт ханымға үйленді. Олардың үш ұлы болды. Осылайша, Алонзо Поттердің барлығы он баласы болды: Сара Нотттан жеті (алты ұл және бір қыз) және Сара Бенедикттен үш ұл. және
Сара Нотт Поттер
Кларксон Нотт Поттер (1825-1882) – Азамат соғысынан кейін Өкілдер палатасының демократ мүшесі болды. Роберт Браун Поттер (1829-1887) – Америка Азамат соғысында генерал және қаржыгер. Эдвард Такерман Поттер (1831-1904) – Юнион колледжіндегі Нотт ескерткішін жобалаған сәулетші. Элифалет Нотт Поттер (1836-1901) – епископ шіркеуінің пасторы, колледж профессоры және үш колледждің президенті.
Сара Бенедикттің
Джеймс Нилсон Поттер (1841–1906). Уильям Апплтон Поттер (1842–1909) – америкалық сәулетші, Нью-Джерси штатының Эльберон қаласындағы Президенттер шіркеуі (Нью-Джерси) сияқты көптеген ғимараттарды жобалаған. Фрэнк Хантер Поттер (1851–1932) Америка Азамат соғысында бірінші лейтенант қызметін атқарды.
Білім
Генри Кодман өмірінің алғашқы он бір жылын Шенеқтадиде өткізді. Юнион колледжінің қалашығында және оның үйінде «білім алуға ұмтылыс» кең таралған. 1846 жылдың көктемінде епископ Алонзо Поттер Филадельфия қаласындағы протестанттық епископтық шіркеу академиясын қайта ашты. Генри орта білімін академияда аяқтады. Академияда оқып жүргенде Генридің дін қызметіне шақырылғандығына ешқандай дәлел жоқ еді. Ол «дін қызметіне үміткерлерге» арналған грек және еврей тілдерінен берілетін сабақтарға қатыспады. Оның рухани оянуы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ оған екі фактор әсер етті. Бірі – Филадельфиядағы Сент-Люк шіркеуінің пасторы М. А. де Вольф Хоудың айтқан уағызы. Екіншісі – Пенсильвания штатының Спринг-Гроув қаласында темір кені мен зауыты болған Клара Бойд Джейкобстың ықпалы. Алонзо Поттерлер Спринг-Гроувке келген кезде Генри оның ықпалына іледі. Кейін ол, оның «ойын дінге бұрғанын» айтты. Поттер семинарияға дайындалу үшін «толық колледж курсын» оқыған жоқ. Дегенмен, ол өмір бойы «көп оқып» өзін-өзі тәрбиеледі. Ол қаншалықты аспаз болса да, «оқуға уақыт таба алды». Лекцияларында, жазбаларында, уағыздарында және сөздерінде Поттер өте көп оқығанын көрсетті. 1901 жылы Кенион колледжінде және 1902 жылы Йель университетінде берген лекцияларында Поттер Джон Стюарт Маккензидің «Әлеуметтік философияға кіріспе», Джордж Хауэллдің «Кәсіподақтар, жаңа және ескі», Эдвард Биббенс пен Элеонора Маркс Эвелингтің «Америка жұмысшы табының қозғалысы», Джеффри Дрейдждің «Еңбек мәселесі», Шейлер Мэтьюстың «Исаның әлеуметтік үйретімі», Уильям Хюррелл Маллоктың «Еңбек және халықтың игілігі», Сэр Фредерик Мортон Эденнің үш томдық «Кедейлердің жағдайы», Фредерик Деннисон Морис, Чарльз Кингсли және Томас Хьюздің еңбектерін, сондай-ақ «ұқсас басқа кітаптарды» оқығанын көрсетті.
addresses, Potter demonstrated his wide reading. The lectures he delivered at Kenyon College in 1901 and at Yale University in 1902 showed that Potter had read John Stuart Mackenzie, Introduction to Social Philosophy, George Howell, Trade Unionism, New and Old, Edward Bibbens & Eleanor Marx Aveling, Working Class Movement in America, Geoffrey Drage's Labor Problem, Shailer Mathews' Social Teaching of Jesus, William Hurrell Mallock, Labor and the Popular Welfare, the three volumes Sir Frederick Morton Eden, State of the Poor, the works of Frederick Denison Maurice, Charles Kingsley, and Thomas Hughes, and "other like books".
Вирджиниядағы теологиялық семинария
1854 жылы Поттер Вирджиния штатының Александрия қаласында орналасқан Вирджиния теологиялық семинариясына түсті. 1857 жылы бітірді. Поттердің әкесі оған теологиялық білімін осы семинарияда алуын қалады. Поттер әкесінің таңдауына риза екенін айтты, себебі ол семинарияны сөздерімен де, сыйлықтарымен де қолдаған адал түлек еді. 1873 жылы, Нью-Йорк қаласындағы Грейс шіркеуінің пасторы болғанда, ол семинарияға қаржы жинау комитетінде жұмыс істеді. 1883 жылдың 23 қазанында Епископальдық шіркеудің Бас жиналысында Вирджиния семинариясының түлектері бас қосты. Поттер семинариядағы өмірінен жағымды естеліктерді еске алды. Ол сондай-ақ семинария шіркеуін кеңейтуге, ал ғибадатханада қолдану үшін Киелі кітап, дұға кітабы және әндер жинағына ақша берді. Вирджиния теологиялық семинариясы діни ықыласқа толы болды, онда мейірімді, көмекші, адал, оқуға құштар және ізгі адамдар ақылға қонымды теологияны оқытты. Студенттер өз ойларын қалыптастыруға ынталандырылды. Осындай атмосферада Поттер бағыт алып, жігерленді, өмірі тереңдеп, байыды. 1856 жылдың жазында, семинарияның орта және жоғары курстарында оқыған кезінде, Поттер Пенсильвания штатындағы Монт-Альтодағы приходтың миссионері болды. Миссионер ретінде Поттер жексенбілік мектептің басшысы болды. Ол шіркеу хорын құрып, жақын жердегі шаруа қожалықтарында лекциялар оқыды. Өзінің уағыздарын өзі дайындады. Он жылдан кейін приходқа хат жазып, Поттер: «Мен үшін Монт-Альтодан артық тартымды жерлер азаматтық. Мен сіздермен өткізген жазғы демалысымды еске алғанда, өмірімдегі ең жарқын сәттерді еске аламын» деді. 1857 жылы бітіргеннен кейін Поттер 27 мамырда Филадельфиядағы Сент-Люк шіркеуінде диякон болып тағайындалды. Содан кейін әкесі оны Пенсильвания штатындағы Гринсбургтегі приходқа жіберді.
Некелер мен балалар
Поттер екі рет үйленген: 1857 жылы Элиза Роджерс Джейкобқа, ал 1902 жылы Альфред Кларк әйеліне.
Элиза Роджерс Жакоб
1857 жылы 8 қазанда Поттер өзінің бірінші әйелі Элиза Роджерс Джейкобқа үйленді. Ол 1901 жылы 29 маусымда қайтыс болды. Олардың алты баласы болды: Клара Сидни Поттер Мейсон Чичестер Дэвидге тұрмысқа шықты, кейін суретші Генри Фитч Тейлорға үйленді. Сара Линзи Поттер 1916 жылы 16 мамырда Эдвин Татамға үйленді. Джейн Бринсмейд Поттер адвокат Чарльз Хоуленд Расселге үйленді. Лена Поттер тоқыма өндірісінің басшысы Уинтроп Каудинге үйленді; ол 1906 жылы өз-өзіне қол жұмсады. Поттердің өмірбаянын жазушылар Элиза Джейкоб туралы аз мәлімет береді және Поттердің оған деген сезімдері туралы ештеңе айтпайды. Өмірбаяндарда олардың балалары туралы да ақпарат аз. Дегенмен, олардың қызы Джейн Поттер Рассел жазған хаттан "Поттерлердің отбасылық өмірі жақсы болғаны көрінеді". Әкесі "балаларына шын қызығушылықпен қарады", балалары "оған қамқорлықпен және құрметпен қарады, ал "барлық естеліктері қуанышпен байланысты". 1901 жылы 29 маусымда Элиза Роджерс Джейкоб Поттер үйінде күрт қайтыс болды. Ол бір ұл және бес қызын қалдырды. Қосылу рәсімі Нью-Йорктегі Грейс шіркеуінде өтті.
Clara Sidney Potter married Mason Chichester Davidge and later married artist Henry Fitch Taylor. Sarah Linzee Potter married Edwin Tatham on May 16, 1916. Jane Brinsmade Potter married lawyer Charles Howland Russell. Lena Potter married textile executive Winthrop Cowdin; she hanged herself in 1906. Potter's biographers tell little about Eliza Jacob and say nothing about how Potter felt about her. There is little information about their children in the biographies. However, from a letter written by their daughter Jane Potter Russell, "it was clear that the Potters' family life was good". The father "cared deeply for his children," his children "cared for and respected him, and "all the recollections are happy". On June 29, 1901, Eliza Rogers Jacob Potter died suddenly at home. She was survived by a son and five daughters. The funeral was at Grace Church in New York City.
Альфред Корнинг Кларк әпке
1902 жылы 4 қазанда, бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін он бес ай өткен соң, Поттер екінші әйелі Альфред Корнинг Кларкқа (туған есімі Елизавета Скривен) (1848–1909) үйленді. Манхэттен және Нью-Йорк штатының Куперстаун қалаларында тұратын Кларк айым алты жылдан бері жесір болған еді. Ол Епископальдық шіркеудің мүшесі болды, Поттердің "діни және әлеуметтік тілектерін" қолдады және оған епископтық қызметінде көмектесті. Екі отбасы да "тойға ынталы" болды. Осы некеден Поттердің төрт өгей ұлы болды: Эдвард Северин Кларк, Роберт Стерлинг Кларк, Ф. Амброуз Кларк және Стивен Карлтон Кларк.
Діни қызметкер ретінде қызмет ету
Құдай қызметкері Поттер епископ болғанға дейін төрт парақшада қызмет етті.
Крайст шіркеуі, 1857-58 жж.
1857 жылы Поттер Пенсильвания штатындағы Гринсбургтегі Мәсіх шіркеуіне барғанда, онда "шамамен он үш жүз тұрғын" болды. Поттердің зиялы достарынан тек "арақ ішетін католик заңгер" және "құмар ойыншы, дінсіз дәрігер" ғана болды. Гринсбургте болғанда, 1857 жылдың 15 қазанында Поттер Питтсбург епархиясының епископы Сэмюэл Боуменнен дін қызметкері ретінде қабылданды. "Миссионерлік міндеттемелерін" орындау үшін Поттер "жақын жердегі қалаларда уақытында қызметтер өткізді". Ол "тамақтандырып, күтім жасаған" жылқы сатып алды. 1857 жылы Поттер Питтсбург маңындағы Кальвари шіркеуінен шақыруды қабылдамады. Бірақ 1859 жылдың мамыр айында ол Нью-Йорк штатының Троя қаласындағы Сент-Джон шіркеуінен шақыруды қабылдады.
Сент-Джон шіркеуі, Трой, Нью-Йорк, 1859-66 жылдар
Поттер 1859-1866 жылдар аралығында Нью-Йорк штатының Трой қаласындағы Сент-Джон шіркеуінің пасторы болды. Поттер және оның әйелі шіркеу және Трой қаласындағы ұйымдарда белсенділік танытты. Бес жыл ішінде шіркеудегі отбасылар саны жетпістен жүз алпысқа дейін өсті. Қауымдағы діншілердің саны жүз елуден үш жүз беске жетті. Қауымға сыйымдылық кеңейту үшін шіркеуді қайта жаңарту қажет болды. 1881 жылы Сент-Джон шіркеуінің келесі пасторы Потердің қызметі кезінде шіркеудің өсуінің себебі оның "ерекше жеке әсеріне" және "шіркеудің үйретімін", әсіресе шіркеу мүшесі емес адамдарға ұсыну жолына байланысты екенін айтты. Потердің Сент-Джондегі жетістіктері оны көпке таныстырды. 1862 жылы ол Огайо штатының Цинциннати қаласындағы Христос шіркеуіне, ал 1863 жылы Нью-Йорк штатының Албани қаласындағы Сент-Пол шіркеуіне шақырылды. 1863 жылы оған Кенион колледжінің президенті лауазымы ұсынылды. Ол барлық ұсыныстан бас тартты. 1866 жылдың сәуір айында Поттер Бостон қаласындағы Троица шіркеуінен Грин қорының ассистент-пасторы ретінде шақыруды қабылдады. Сент-Джон шіркеуінің қауымы оған ризашылық білдіріп, қоштасты. Потер Трой қаласынан кеткенде, онымен қоштасу үшін вокзалда "жүз жас жігіт" жиналды.
Грейс шіркеуі, 1868-1883 жылдар
Поттер Грейс шіркеуінің (Нью-Йорк қаласы) ректоры болғанда, бұрынғы ректор жаңа ғана қайтыс болған еді, ал одан бұрын 1865 жылы ат жарылысынан дене мүшелерінің бірі жұмыс істемей қалған. Сондықтан ол басшылыққа қабілетсіз болды, және «шіркеу жолдан тайып» кетті. Оның қызметінің басты назарында қауым мүшелері болды. Жексенбі күндері құлшылық жасалып, жексенбілік мектеп жұмыс істеді. Әйелдер тігіншілер үйірмесін ұйымдастырды. Пастор, қауым мүшелерінің үйіне барып қайтты. Ал Поттерде «зор тәжірибелік қабілеттер» болды. Поттер қауымдық өмірге өзгеше көзқарас ұсынды. Ол «дін адамның барлық жағына көмектесуі керек» деп сенді. Ол «Рождество шыршалары, ерлер мен балалар хоры, күнделікті қызметтер, апталық қасиетті дәм тату, Пасхада гүлдер, шіркеу мектептері, шіркеу емханалары және қауымдық үйлер» сияқты жаңалықтарды енгізді. Поттердің басшылығымен Грейс шіркеуі «айналасындағы қауымға» қол жеткізді. Поттердің басшылығымен Грейс шіркеуі «Нью-Йорктегі ең әдемі және пайдалы қауым» ретінде танылды. Грейс шіркеуінде Поттердің көмекшісі болған Джордж Ф. Нельсон осы жетістікті «ректор мен оның кеңесшілері бірлікте тұрған туыстар болғандығымен» түсіндірді. Олардың арасында келіспеушілік туғызу мүмкін емес еді. «Біріншіден, кедейлерге көмектесудің ережесі, басқа адамдар сияқты, жалпыға бірдей қолданыла бермейтінін есімізде ұстауымыз керек». «Кәсіби кедейлер» бар. Олар «шешілмеген игіліктерге» құқылы емес, себебі олардың саны осылайша көбейеді. «Нағыз және христиандық қайырымдылық» оларға жұмыс табуға көмектесу болар еді. «Біздің көңілімізге тиетін және көмектесуге лайық» адамдар бар. Олар: «аурулар, мүгедектер, соқырлар, ақымақтар немесе басқа да қабілетсіздер; кедей әйелдер мен білімсіз балалар; осы үлкен қалада жетім қалған немесе жалғыз қалған балалар мен жас қыздар; жақсы тәрбие алған, қиындықтарға тап болған адамдар; олардың барлығы біздің алдымызда, сондай-ақ шетелдіктердің отбасы мен миссионерлер де көмекке мұқтаж». Олардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға басымдық беру керек. Соңында, Поттер өзінің «Қауымдық жұмыстың алтыншы жылдық есебінде» «барлық қайырымдылыққа теріс қарап, қынжылған цинизм мен бейжайлық» «шешілмеген және ойсыз қайырымдылықтың сезімталдығынан» да жаман екенін айтты. 1874 жылдың 19 желтоқсанында Поттер Айова епархиясының епископы болып екінші дауыспен сайланды. Алайда ол сайлаудан бас тартты, себебі, оның айтуынша, «Грейс шіркеуіне деген адалдығы басым болды».
Finally, Potter said in his Sixth Annual Account of the Parish Work that "the cynicism and indifference which sneers at all charity alike" is worse than "the sentimentalism of indiscriminate and thoughtless charity." On December 19, 1874, Potter was elected as bishop of the Diocese of Iowa on the second ballot. However, he declined the election because, as he said, "his commitment to Grace Church had priority."
Кедейлерге қызмет ету
1875 жылдың қазан айында Поттер Грейс-Чапел шіркеуінің қонағы ретінде Қасиетті Қауымның мүшесі Луиза әпкеге шақырды, ол келісті. Оның ішіндегі бір жұмысы – Сен-Катарина гильдиясын құру болды. Гилдияның он жеті мүшесі болды. Олардың бәрі отбасын күтіп, жұмыс істейтін әйелдер еді. Гилдия мүшелері "ауру кедейлерге" тігін тігіп, оларға кітап оқып, қамқорлық жасады. Сондай-ақ, мүгедектерге құлшылыққа қатысуға көмектесті. 150-ден астам мүшесі бар Луиза әпкенің Киелі кітап сабағына балаларды және ересектерді шақырып, оларды крещение рәсіміне алып келді. Поттердің кедейлерге көмектесу ниеті Грейс Мемориалдық үйін балабақша ретінде салу арқылы және 1876 жылы Грейс-Чапелді қайта жаңарту арқылы іске асты. Қайта жаңартылған шіркеу иммигранттарға ағылшын тілі мен басқа да білім беретін орталыққа айналды. Поттердің ойынша, "үлгілі шіркеу" "ерекшелік сезімімен" және "жауапкершілік сезімімен" сіңіп өтуі керек еді. Шіркеу адамдары "Христиан шіркеуін дамытуға емес, барлық азаматтардың денсаулығына, мінез-құлқына және бақытына" ұмтылуы керек. Бұл Құдайға қызмет етудің тек дін қызметкерлеріне ғана арналмағанын, "барлығы да күнделікті өмірдің қарапайым істері арқылы Оған қызмет етуге шақырылғанын" білдіреді. Поттер қауым мен оның мүшелерінің "әлеуметтік қызмет" арқылы Құдайға қызмет етуінің маңыздылығын баса көрсеткенмен, "Рухани өмірдің қажеттілігін" де атап өтті. Шіркеу ғимараттарының орналасуында әлеуметтік қызмет орталықтары – Грейс Холл мен Грейс Хаус, Грейс-Чапелдің жанында орналасқан. Бұл орналасу "қоғамға жақсы қызмет етуге ниеттенгендер алдымен жоғарыдан күш алуы керек екенін" көрсетеді.
Жетістіктер
Поттер Грейс шіркеуінде қызмет еткен кезеңінің соңына қарай, төрт жаңа ғимарат салынды. Грейс капелласында неміс тілінде қызметтер өтті. Пасторлық сапарлар жасалып, адамдарға көмек көрсетілді. Балаларға діни білім берілді. "Рухани және материалдық қажеттіліктердің кең ауқымын" қамтитын он алты ұйым жұмыс істеді. Олардың ішінде Сент-Кэтрин гильдиясы, Индустриалдық мектеп, Сент-Люк қауымдастығы, Әйелдердің қайырымдылық қоғамы, Әйелдер миссионерлік қоғамы, Грейс Хаус кітапханасы мен оқу залы, Күндізгі балабақша, Фар Роккавей, Лонг-Айлендтегі Грейс Хаус-би-си-де, Сент-Агнес гильдиясы және Әйелдердің үйдегі миссионерлік көмек қауымдастығы бар еді. Генри Поттердің ағасы Хорацио 1854 жылдан бері Нью-Йорк епископтық епархиясының епископы болып келді. 1883 жылдың 12 қыркүйегінде ол өзіне көмекші сұрады. 1883 жылдың 27 қыркүйегінде Епархиялық конвенция кезінде сайлау өтті. Поттер үшінші дауыспен сайланды. Ол келесі күні ұсынысты қабылдады. 1883 жылдың 20 қазанында Грейс шіркеуінде оған құлшылық ғибадат ету рәсімі жасалды. Жаңа епископ 1883 жылдың соңына дейін Грейс шіркеуінің пасторы болып қалды. Соңғы уағызында ол былай деді: "Бүгін, он бес жылдан астам уақыт өткен соң, осы қауымның кем дегенде бейбітшілікке, сенімге, құдайға сыйынғандыққа және игі амалдарға ұмтылғанын еске алып қуанамын. Құдай оны осылай сақтап, алдағы жылдарда одан да артық етсін". Поттер қайтыс болғаннан кейін, оның мрамордан жасалған бюсті Грейс шіркеуінің солтүстік трансептісіне қойылды. Тағайындалған түні Поттер баптист Жақияның әпкелері басқаратын "Түн ортасы миссиясына" барды. Келесі күні ол Блэкуэлл аралындағы түрмедегі тұтқындарға уағыз айтты.
Адвенттік миссия
1883 жылы Поттер епископтық шіркеудің "күнәкарларға жете алу" үшін бір жолдың қажет екенін түсінді. Сондықтан ол "Нью-Йорк епископтық қауымдарында жалпы жаңғыру үшін" "сәтті ағылшын миссионерін шақыруға" шешім қабылдады. 1885 жылғы Адвент маусымында "миссия жиырма бір қауымда бірдей өткізілді". 1885 жылдың 26 желтоқсанындағы "Черчмен" журналы Поттердің миссия туралы сұраған мақаласын жариялады. Поттер мақаласын "эмоционалдық көтеріліс" арқылы Адвенттік миссияны жаңғыру қозғалысынан ажырату арқылы бастады. Миссия "Адвент маусымының идеясын" іске асырды, атап айтқанда, "уағыз айту, жеке ынталандыру, күнәні мойындау, Құдайдың ұлының қасиетті тағылымы арқылы қарым-қатынас жасау". Содан кейін ол "Миссияның нәтижелерін анықтау қиын" екенін мойындап, миссияның қамтыған жетістіктерін баяндады. Ол Джон Ф. Слейтердің азат болғандарды білім беру қоры кеңесінде қызмет етті. Дегенмен, көптеген замандастары сияқты, Поттердің "көңілі оған орташа дәрежеде ғана тиді".
Вирджинияның теологиялық семинариясы: 1854-1857
Поттер алғаш рет афроамерикандықтар мен ақтар арасындағы нәсілдік қатынастар мәселесіне Вирджиния штатының Александрия қаласындағы Вирджиния теологиялық семинариясында студент кезінде қатысты. Студенттердің құрамы солтүстік және оңтүстіктен "шамамен тең санда" келген. Құлдық туралы мәселе семинария отырыстарында әуесті дау-жанжалмен талқыланды. Студент Поттердің әкесі, епископ Алонзо Поттер, құлдыққа қарсы болғандықтан, оның ұлы да солай болған болуы мүмкін.
Америка отарлау қоғамы: 1868-1899 жылдар
1817 жылы Америка отарлау қоғамы (АКО) құрылды. Америка Азамат соғысына дейін Либерияға он екі мыңнан астам афроамерикандық қоныс аударушы жіберілді. Екі епископтық дін қызметкері – епископ Уильям Мид және пастор Уильям Август Мюлленберг – қоғамды қолдады. Олардың ықпалымен Поттер қоғамға қызығушылық таныта бастады. 1868 жылы ол «өмірлік директор» болып сайланды. 1886 жылы Поттер вице-президент болып сайланғанда, ол қоғамның көп нәрсе істей алмайтынын ескертті және 1892 жылдың қаңтарына дейін, президенттікке сайланғанға дейін ешқандай жиналысқа қатыспады, себебі ол «афроамерикандықтар мен ақтардың құрметіне» ие болды. Сайланған кезде Поттер Англияда Британдық христиан одағы алдында ағылшын епархиясының біртектілігі мен өзінің епархиясының «растық мозаикасы» арасындағы контраст туралы сөйледі. Поттер лауазымды қабылдауға қоғам «жаңа мақсаттар мен процедураларды» қабылдаса ғана келісті. 1892 жылдың қазан айында Поттер қалаған өзгерістерді түсіндірді. Қоғамның мақсаты «Американың нәсілдік мәселесінен құтылу» емес, «Африканың болашағына ынталы болу» керек. Қоғам «бірнеше еңбекқор, жақсы білімді афроамерикандықтарды» Либерияға көшіріп, «Либерияның әлеуметтік тәртібін жаңартуға» жұмылдыруы керек, сонда Либерия «басқаларға аз тәуелді» болар еді. Бірақ қоғам мұндай адамдарды таба алмады. Сондықтан Поттер қоғам үшін тағы екі мақсат қойды: 1) АҚШ-та «афроамерикандық мінезді жаңғырту» үшін жұмыс істеу және 2) Африкаға «афроамерикандық миссионерлерді» христиан дінін үйрету және тарату үшін жіберу. АҚШ-та «афроамерикандық мінезді жаңғырту» үшін Поттер «азат болғандарға білім беру мен тең мүмкіндіктерді» қолдады. Ол «расалық преюдиция баяу және қиын өледі» деді, бірақ оптимистікпен, ол оның «тұрақты түрде азайып бара жатыр» деп ойлады. Дегенмен, 1890-жылдары «афроамерикандықтардың саясат пен экономикадағы қатысуын жоюға бағытталған қарсы шабуыл» болды – Оңтүстік штаттарында сайлау құқығынан айыру, Jim Crow заңдары арқылы қоғамдық орындарды бөлу және линчелеу арқылы. Бұл оқиғалар Поттерді «расалық преюдицияның төмендеуі» туралы оптимизмінен айырды. Ол «преюдиция» мен «расалық антагонизм» «жеңілуі керек» деді, бірақ «іс жүзінде» олар жойылған жоқ. Поттердің қоғамды реформалау әрекеті The Nation журналының редакторы Венделл Филлипс Гаррисон сияқты адамдардан сынға ұшырады, ал оның қаражат жинау әрекеттері сәтсіз аяқталды. 1894 жылдың 7 ақпанында Поттер Бостон қаласындағы Олд Саут Митинг Хауста сөйледі, бірақ ол «қолдаудан гөрі көбірек қарсылық тудырды». Поттердің сөйлегенінен кейін бірнеше «афроамерикандық көшбасшылар» «қоғам мен Либерияны айыптау» үшін тұрды. Кейін Бостон қаласындағы Чарльз-стрит А.М.Э. шіркеуінде жиналған «афроамерикандық көшбасшылар» тобы «Поттердің сөйлеген сөзін айыптаған қаулыларды қабылдады». Поттер басқа епископ Томас Андервуд Дадлиден және Говард университетінің президенті Еремия Рэнкиннен ауызша қолдау алды, бірақ бұл Поттердің қаражат жинау әрекетіне көмектеспеді. Ол Нью-Йорк қаласында өзінің екі діни қызметкері Перси Стикни Грант пен Дэвид Грир ұйымдастырған шағын жиналыстарда қаражат жинауға соңғы күшін салды, бірақ бұл да сәтті болмады. 1894 жылы линчелеу тақырыбында симпозиум өтті, оның барысында Бостон уағыздаушысы және Our Day: A Record and Review of Current Reform журналының редакторы Джозеф Кук Поттерді линчелеуге қарсы сөйлемегені үшін сынға алды. 1899 жылы Поттер қоғамның президенті қызметінен кетіп, қатысуын тоқтатты. 1911 жылы Америка отарлау қоғамы таратылды.
Potter-тің діни сенімдеріндегі нәсілдік қатынастар
1865 жылы Епископаль шіркеуінің Бас конгресі "елдегі бейбітшілік және шіркеудегі бірлік үшін" алғыс айтуды қабылдады. Бірақ, алғыс айту рәсіміне "ұлттың бірлігін қайта орнату және құлдықтың қарғысынан құтылу үшін алғыс айту" кірмеді. Поттер конгресс шешіміне наразылық білдірді. Ол уағыздарында "құлдықтан жеңіс – құдайлық әділеттіліктің жеңісі" деп тұжырымдады. 1870 жылы Бас конгресс Түсті терілі халыққа арналған Ішкі миссия жөніндегі тұрақты комиссияны құрды. Поттер оның отырыстарына қатысып, комиссияның жұмысын қолдау үшін уағыз айтты.
Растық реформа
Азамат соғысынан кейінгі кезеңде ақ нәсілдік реформаторлар, діни және зайырлы, үш негізгі стратегия қолданды: "біріншіден, қаралардың азаматтық құқықтарын жақтау; екіншіден, оңтүстік штаттарындағы қараларға ішкі миссиялар мен қайырымдылық ұйымдары арқылы білім беру; үшіншіден, Африкада, әсіресе Либерияда қаралардың отарлануына немесе қоныстандырылуына қолдау көрсету". Америкалық отарлау қоғамының президенті ретінде Поттер "отарлау қозғалысына белсенді қатысты". Сондай-ақ, ол "қараларға арналған діни және қайырымдылық білім беру жұмысына біршама қолдау көрсетті". Дегенмен, ол қаралардың азаматтық құқықтары үшін жұмыс істемеді. Нью-Йорк қаласындағы қырық жылдық өмірінде Поттер "көптеген қоғамдық мәселелерді көтерді", бірақ оның азаматтық құқықтар мәселесі туралы айтқандығына ешқандай дәлел жоқ. Поттер қаралардың линчтелуі туралы бір рет ғана айтқан. Бұл 1898 жылы оның "Филиппиннің АҚШ басқаруына қарсы пікірінде" айтылған еді.
Букер Т. Вашингтон
1875 жылдың маусым айында Букер Т. Вашингтон Вирджиниядағы Хэмптон институтын бітірді, ал Поттер осы салтанатқа қатысты. Вашингтон өз "қоштасу сөзін" айтқаннан кейін, Поттер оның қолын ұстап: «Егер сіз Нью-Йоркқа келсе де, досыңызға мұңын айтуға келсе де, маған соғып тұрыңыз», – деді. Поттер сондай-ақ осы оқиғаның Вашингтонмен достықтың бастауы екенін айтты. 1910 жылы ол «Нью-Йорк Таймс» газетіне: «Мырза Вашингтон бірнеше рет менің дастарқанымда қонақ болды», – деген еді. Поттер ақ және қара нәсілділер арасындағы қарым-қатынас туралы пікірін былай жеткізді: «Маңыздысы – адамның өзі, оның терісінің түсі не ұлты емес. Егер қара нәсілді адам зиялы және мәдениетті болса, оны кез келген адамның үйіне қабылдамауға ешқандай себеп жоқ». Поттер мен Вашингтон тек дос қана емес, Поттер Вашингтонның қара нәсілділерді білім беру жолындағы күш-жігерін де қолдады. Вашингтон да Поттерді жоғары бағалады. Поттер қайтыс болғаннан кейін, оның естелігіне арналған шара Халық институтында өтті. Вашингтон осы шарада сөз сөйледі. Ол Поттерді қара нәсілділер мен Тускиги институты туралы «ақылға қонымды» кеңес бергені үшін және «адамдарға көмектесуге деген құштарлығы» үшін мақтады. Ол Поттердің әрқашан бір сұрақпен басшылыққа алғанын айтты: «Дұрыс істеу жолы осы ма?» Вашингтон Поттерді соңғы рет қоғамдық жиынға қатысқанда көргенін еске алды. Ол «адамдарға толы қара шіркеуде» болды, ол Епископальдық шіркеу емес еді. Ол «жексенбі күні таңертеңгілік жұмыстан кейін» Поттер келгенін және «бір сағат бойы сол қара нәсілді ерлер мен әйелдер алдында өз рухын төккенін» айтты. 1901 жылдың тамызында Америка Құрама Штаттарының Болат корпорациясына қарсы Темір және болат жұмысшыларының біріккен қауымдастығының ұйымдастырған ереуілі «ұлттық апатқа ұшырауы мүмкін еді». Поттер Уильям Рэндольф Херстке «жалақы, зауыттар мен жердің ортақ меншігі мәселесін талқылайтын сарапшылардың симпозиумын ұйымдастыруды» ұсынған хат жазды. Симпозиум өтті және оның нәтижелері Джон Пуннетт Петерстің «Еңбек және капитал: жұмыс беруші мен жұмысшының қарым-қатынасы» (1902) кітабында жарияланды. 1902 жылдың желтоқсанында Поттер Грейс Чапелдің ерлер клубында 1901 жылғы ереуілден алған тәжірибесі туралы сөйледі. Ол: «Мен ереуілдерге сенемін. Бұл Республика жеке бостандыққа негізделген, ел осы бостандыққа нұқсан келтіретін ешбір нәрсені қабылдамайды», – деді. Болашаққа үңіліп, Поттер «ереуілдердің тоқтауына жағдай жасалатын болады, себебі адамдар өзара келіспеген жағдайда, пайда мен дивидендтер туралы емес, әділдік пен адамгершілік туралы ойлана бастайды» деп сендірді. 1907 жылы Епископальдық шіркеудің Бас жиыны «эпископ Поттердің ықпалының нәтижесінде» епархиялық әлеуметтік қызмет комиссияларын құруға шешім қабылдады. Ол өзінің епархиясы үшін комиссияға төрағалық етіп, өмірінің соңына дейін белсенді жұмыс істеді. Өзінің жазбаларында, сөздерінде және іс-әрекеттерінде Поттер «жұмыскердің адал жақтасы» екенін көрсетті. Ол еңбек одақтары тарапынан «жұмыс берушілермен дауларын шешу үшін» таңдалды, себебі оның әділ және жанашыр болатынына сенімді болды. Ол Азаматтық федерацияның келісім және делдалдық комитетіне мүше болды. Бұл лауазым Поттердің «партизандық сезімдері жоқ» мінезіне сай келді. Ол «ешқандай есімдер мен белгілерге қарамастан, шындық пен әділдік үшін» жұмыс істеді. Ол «не социалист, не капиталист» болды. Ол корпоративтік басшылармен, олардың көпшілігін жеке таныған, сондай-ақ «жұмысшы одақтарымен» «өзінің ойын ашық айтты».
Собор
1887 жылы Поттерге "кафедраль салу маңызды ғана емес, қажетті де" болып көрінді, сондықтан ол "Нью-Йорк азаматтарына" кафедраль салуға қаражат жинауға үндеді. Ол кафедральдың "практикалық және шұғыл қажеттіліктерге" жауап беретін бес жолын атап өтті. "Бұл халықтың шіркеуі болады". "Бұл практикалық қайырымдылықтың лайықты орталығы болады". "Онда елдің түкпір-түкпірінен келген ең жақсы уағыздаушыларға орын табылады". "Бұл біздің құрметтейтін қайтыс болғандардың естеліктеріне лайықты киелі орын болады". "Ол барлық адамдарға 'өмір ет пен киімнен артық' екенін жеткізеді". Поттер "демократиялық дәуірімізде Христиан дінінің негізін қалаушының үйретулерін ескермейтін құдайға сиыну орны қажет. Осы кафедральде орындықтар болмайды, есіктер құлыпталмайды, орын алу үшін алдын ала төлем қабылданбайды, касталық немесе лауазымдық артықшылықтар сақталмайды, барлығына бірдей құрмет көрсетіледі". Кафедраль салуға қарсылық болды, бірақ "көптеген жағдайда" наразылық білдіргендер "жобаны қолдады". Алғашқыда "Центральді парктің төменгі жағында" жер сатып алу үшін сенімділер кеңесі шақырылды және бірнеше демеушілер табылды. Алайда, 1873 жылғы экономикалық дағдарыста демеушілер ақшаларын жоғалтқаннан кейін жерді сатып алуға жеткілікті қаражат болмады. Генри Поттер көмекші епископ болғанда, ол сенімділерді жинап, жер мәселесін қарастырды. 1887 жылы Морнингсайд Хайтс ауданында, бастапқы таңдалған жерден шамамен төрт миль солтүстікке қарай жер таңдалды. Бұл кафедральді "Манхэттендегі ең биік нүктеге" орналастырды, ол Центральді парктен 151 фут (46 метр) биік. Сол кезде Нью-Йоркте ағылшын тілінен гөрі шетел тілдері көп қолданылды". Кафедраль жоспарларын жасаған кезде Поттер Нью-Йорктің көпұлтты мегаполис екенін мойындады. Сондықтан кафедраль жоспарларына қасиетті орынға жақын "жеті тіл шіркеуі" кірді, онда әртүрлі тілдерде қызметтер өткізіледі. 1892 жылдың 27 желтоқсанында, Иоанн Евангелист мерекесінде, Поттер кафедральдің іргетасын салды, ал 1896-1897 жылдардың қысында Поттер кафедраль үшін ақша жинаумен толыққанды айналысты. 1901 жылы Поттер "Иемізге бағышталған Әулие Иоанн" кафедралінің хор мектебін құрды.
Жүз жылдық мерекелік уағыз, 1889 жыл
1889 жылдың 30 сәуірінде Поттер Джордж Вашингтонның қызметке кірісуінің жүз жылдығына арналған уағызды Үштік шіркеуінің Сент-Полс капелінде оқыды. АҚШ президенті Бенджамин Харрисон және вице-президент Леви П. Мортон қатысты. Екі бұрынғы президентпен бірге "Кабинет қызметкерлері, сенаторлар, Конгресс мүшелері және көрнекті азаматтар, соның ішінде штат губернаторларының жиырмасынан астам" болды. Көпшілік пікір бойынша, Поттер осы жағдайға лайықты сөз сөйлеген жалғыз адам болды. "Нью-Йорк Таймс" газеті: "Жүз жылдық тойға арналған шаралардағы ең керемет сөз – епископ Поттердің Сент-Полс капелінде оқыған уағызы болды" деп жазды. Уағыздың толық мәтінін "Құдайға дұға және алғыс айту" кітабында, 1889 жылдың 30 сәуірінде Джордж Вашингтонның президенттікке кірісуінің жүз жылдығына орай жарық көрген нұсқасында оқуға болады. Бұл уағыз Поттерге "жалпыұлттық даңқ" әкелді. Ол "заманды түсіне білетін, сондай-ақ осы түсінігіне негізделген нанымдарын батыл жеткізе білетін дана адам" ретінде бүкіл елге танылды. Поттер "шеберлікпен сөйлеу қабілеті, епископтық мәртебесі және қоғамдағы беделінің" үйлесімін иеленді. Осы қасиеттерінің арқасында ол Генри Уорд Бичер және Лайман Эбботт сияқты "маңызды қоғамдық шараларға" жиі шақырылатын протестант уағыздаушыларының біріне айналды.
Жеке өмір
1898 жылы Поттер Нью-Йорк епископы болып он төрт жыл қызмет еткен еді. Адамдар Поттерге «епископ ретінде емес, адам ретінде» жүгінетін, «оның сөздері құлаққа сіңіп, іс-қимылдары жұртшылықтың назарында болатын» тұлға ретінде қарады. Ол «Нью-Йорктің бірінші азаматы» деп танылды. Екі белгілі америкалық Поттерге оған деген құрметтерін білдіретін хат жазды. Олардың бірі – «Евангелист» газетінің иесі және редакторы Генри Мартин Филд. Ол былай деп жазды:
«Құрметті епископам Поттер, сіз – әлемдегі ең жақсы адамсыз. Сіз әрқашан дұрыс сөзді айтасыз және дұрыс іс жасайсыз, бірақ осының бәрін қалай үлгересіз, ол – жұмбақ. Сіздің ықпалыңыз тек үлкен әрі қуатты епископтық шіркеуіңізбен ғана шектелмейді, сіз байлар мен кедейлердің арасында да бірдей беделге иесіз. Мен сізден бізді мазалап жүрген әлеуметтік мәселелерді шешуге көмектесуді күтемін. Мен өзім қараңғыда жол таба алмаймын, бірақ Құдай бізге нұр сыйласын. Сіз келесі ғасырға дейін өмір сүріп, осы әлемді қазіргіден де таза, тәтті және бақытты етуге үлкен үлес қосыңызшы. Екінші хатты американдық жазушы Генри ван Дайк жазды. Ол былай деді: «Мен сізге, игі ниетті прелат, Нью-Йорктегі ешбір уағыздаушының, ешбір шіркеудің сіздің осы епархияның епископы екеніңізден айтарлықтай пайда көретінін айтқым келеді, сондықтан біздің әрқайсымыз өз жолымызбен сізге алғыс айтамыз».
My dear Bishop Potter, you are the best man in the world. You always say the right word and do the right thing, but how you find the time to do it all is a mystery. Your influence goes far beyond your own Episcopal Church, large and powerful as that is, and you are equally at home among the rich and poor. I have been looking to you to solve some of the social problems that perplex us all. For my part, I am groping in the dark, but God give us light. May you live far into the next century, and help greatly to make the world purer, sweeter and happier than it now is. The other letter came from the American author Henry van Dyke, who wrote, "I want to say to you, beneficent prelate, that there is not a preacher nor a church of any order in New York that does not reap a substantial benefit from the fact that you are the bishop of this diocese, and therefore we are all, in our several modes and manners, gratefully yours."
Филиппин мен Гавай аралдарын бағалау
1898 жылы мамыр айында АҚШ Филиппинде испан флотын жеңгеннен кейін, Америка Құрама Штаттары Тынық мұхитында екі колонияға ие болды: Филиппиндерді жаулап алу арқылы, ал Гавай аралдарын аннексиялау арқылы. 1898 жылғы Епископаль шіркеуінің Бас жиынының шешімімен Поттер және пастор Перси Стикни Грант осы екі колонияны аралап, олардың миссионерлік мүмкіндіктерін бағалауға тағайындалды. Поттер АҚШ-тың әрекеті моральдық тұрғыдан "ұлы қате" деп ойласа да, Нью-Йоркке оралғаннан кейін былай деді: "Біз Филиппинді басқару жауапкершілігін мойнымызға алдық, жақсы болсын, жаман болсын. Олардан құтылуға енді кеш." Поттер-Грант есебіне сүйене отырып, 1901 жылғы Бас жиын Филиппин аралдарын және Гавай аралдарын миссионерлік округтер деп жариялады және оларға епископтар сайлады: Филиппин аралдары үшін Чарльз Брент, ал Гавай аралдары үшін Генри Бонд Рестарик.
Қала әкімі Ван Уик
1899 жылдың мамыр айында Поттер жаңа про-кафедралық соборға викарий ретінде Роберт Л. Падокты шақырды. Паддок аймақтағы тәртіпсіздіктер туралы полицияға хабарлағанда, олар оны сөкпекке алды. Ол аймақтағы полиция қызметкерлерінің "қылмыскерлердің қалтасына" жұмыс істейтінін анықтады. 1900 жылдың қыркүйек айында өткен Епархиялық кеңесте Поттерден шара қабылдауды сұрады. Ол бұл үшін қала әкімі Роберт Андерсон Ван Уайкке хат жазды, ол өз кезегінде хатты Полиция басқармасының төрағасына жіберді, ол Поттерге мәселені тергейтінін хабарлады, бірақ көзге көрінбейтін шаралар қабылданбады. 1901 жылы Поттер бұл шешілмеген мәселені қайтадан Епархиялық кеңеске көтерді және азаматтарды әрекет етуге шақырды. Нью-Йорк қаласының азаматтары "Citizens United" (Азаматтар Бірігі) ұйымын құрып, келесі сайлауда Таммани Холл кандидаттарын жеңіп, Сет Лоу қала әкімі болып сайланды. Сет Лоу Поттерге 1889 жылғы Санкт-Пол шіркеуіндегі жүз жылдық уағызы арқылы "мемлекеттік қызметке тағайындаулар бойынша реформаға деген халықтың күшті ықыласына" үлкен үлес қосты деп баға берді.
Метро мейрамханасы
Поттер кедейлер мен жаңадан келген иммигранттарға "алкогольдің зияны" қалай әсер ететінін білуге алаңдады. Алкогольден толығымен бас тарту тәсілі жеткіліксіз болды, себебі алкоголь ішетін адамдар әрқашан табылады. Сондықтан Поттер қонақүй ашуға шешім қабылдады, онда қызметкерлер "келушілердің жауапкершілікпен ішуін бақылап, оларға кеңес беретін" еді. Орналасқан жері Нью-Йорк метросының кіреберісіне жақын болғандықтан, оны "Метро қонақүйі" деп атады. Бұл қонақүй 1904 жылдың 2 тамызында ашылды. Ол Нью-Йорк қаласының әкімі Герберт Парсонс және бұрынғы лакросс шебері Элгин Гулд сияқты азаматтар берген 10 000 долларға қаржыландырылды. Поттер жұмыс істейтін адамдарға арналған, "қуанышты, еркін рухта, бірақ әдепсіздікке бой алдырмайтын" қонақүйді қалаған. 1905 жылдың қыркүйек айында "The Advance" атты апталық діни журналында қонақүйді зерттеген дін қызметкерінің "Епископ Поттердің метро қонақүйі" деген мақаласы жарияланды. Мақаласында қонақүй басқа қонақүйлерге қарағанда жақсырақ екенін айтқаннан кейін, дін қызметкері оны төрт тұрғыдан моральдық тұрғыдан жеткіліксіз деп санады:
"The Advance" журналындағы мақала жарияланғаннан кейін көп ұзамай Поттердің жоспарлаған "Метро қонақүйі" жабылды. Ғимаратта коммерциялық салон ашылды.
Лекциялар
1890 жылы маусымда Поттер Гарвард университетінде Phi Beta Kappa сөйледі. Оның тақырыбы "Ғылым және мемлекет" болды. 1901 жылы Поттер Кеньон колледжінде "Адам, адамдар және олардың билеушісі" тақырыбында Беделл лекцияларын оқыды. Бұл лекциялар Поттердің "ең жақсы ой-санасымен" екенін көрсетті. Лекцияларды "Азаматтың өнеркәсіптік жағдайға қатысы: Йель лекциялары" еңбегінен оқуға болады. 1905 жылдың қазан айында Поттер Шотландиядағы Сент-Эндрюс университетінде дәріс оқыды.
Құрметті дәрежелері
1863 жылы Юнион колледжі өнер магистрі, 1865 жылы дінтану докторы, ал 1877 жылы құқық докторы атағын берді. Тринити колледжі 1877 жылы дінтану докторы атағын берді. Гарвард университеті 1890 жылы дінтану докторы атағын берді. Йель университеті 1901 жылы құқық докторы атағын берді.
Денсаулықтың нашарлауы және өлім
1902 жылдың 7 мамырында Потер сөз сөйлейтін қызметте әлсіздік сезінді. Ол сөйледі, бірақ демалыс үшін жоспарын өзгертті. Бұл, епископ ретінде жиырма жылдық тынымсыз еңбектен кейін, "епископ Потердің денсаулығының нашарлағанын" білдіретін алғашқы белгі болды. Оның әлсіздігі үшін оған "соңының басталуы" болды. 1902 жылдың қыркүйек айында Потер епархиялық кеңеске "епархияны епископтық басқаруда" көмек қажет екенін айтты. Шешім ретінде кеңес епископтың көмекшісін сайлауға дауыс берді. 1903 жылдың 1 қазанында Дэвид Грийр бірінші кезеңде сайланды. Грийр 1904 жылдың 26 қаңтарында қасиеттілікке ие болды. Жұмысты бөліскенде, Потер Грийрге қалалық көптеген приходтарды аралауды тапсырды. Ал өзі "ауылдық приходтарға" және "қаланың кішкентай шіркеулеріне" барып уағыз айтты. 1905 жылы Потер соңғы рет шетелге сапар шекті. Ол Сент-Эндрюс университетінде лекция оқыды. Йорк және Кентербери провинцияларында уағыз айтты. Лондоннан Парижге сапар шегіп, Мысырда қыстады. Наурыз айында ол Римдегі Әулие Павел шіркеуіне жетекшілік етті. Ұлы апта мен Пасханы Германияның Дрезден қаласында өткізді. Нью-Йоркке оралғаннан кейін, ол "сөз сөйлеуді және уағыз айтуды", сондай-ақ отырыстар мен қоғамдық жиналыстарды жүргізуді жалғастырды. 1908 жылдың мамыр айында Потер тағы да "құлап түсті". Сол кезде денсаулығы өміріндегі басты мәселеге айналды. Денсаулығының нашарлауына байланысты 1908 жылғы Ламбет конференциясына Кентербери архиепископының шақыруын қабылдаудан бас тартуға мәжбүр болды. 1908 жылдың шілдесінде ол әйелінің Куперстаун ауылындағы жазғы үйіне емделуге барды. Бірақ ол "артериосклероз, оң аяғындағы эмболия" және созылмалы асқазан мен бауыр ауруларымен ауырғандықтан, өліміне аз уақыт қалған еді. Сондықтан ол үйде қалып қойды. 1908 жылдың 21 шілдесінде ол сол жерде қайтыс болды.
Жерлеу және жерлеу
Поттер қайтыс болғаннан кейін Куперстаунда достары мен туыстары үшін жеке аза тұру рәсімі өтті, осы уақытта барлық дүкендер жабылды. Ауыл ер адамдары Поттердің табытын теміржол станциясына дейін шығарып салды, онда оның денесі кейінірек Нью-Йорк қаласында өтетін қоғамдық аза тұруға жіберілді. Поттердің денесі Нью-Йорк қаласындағы Троица шіркеуінде 1908 жылғы 20 қазанда, Поттердің шіркеуге қызметке бекітілген күнінің жиырма бесінші жылдығына дейін сақталды, содан кейін Грейс шіркеуінде қоғамдық жерлеу өтті. Поттердің денесі собордың криптасына жерленді: собордағы алғашқы жерлеу. Кейіннен ол миссис Поттер қаржылаған собордың Әулие Джеймс шіркеуіне көшірілді.
Еске алу құжаттары
Поттердің құрметіне екі естелік жазылды. Бірі – дін қызметкерлерінің епархиялық комитеті, екіншісі – Еңбек мүддесін қолдау жөніндегі Шіркеу қауымдастығының (CAIL) комитеті болды.
Епархиялық дін қызметкерлерінің еске алу рәсімі
Епархиялық дін қызметкерлерінен құралған комиссия Поттерге арналған естелік дайындады.
CAIL-тің ескерткіші
1908 жылдың қазан айында Еңбек мүддесін қолдау жөніндегі шіркеу қауымдастығының (CAIL) атқару комитетінің мәжілісінде, қауымдастықтың президенті болған Поттердің қазасына байланысты қайғысын білдіру үшін кіші комитет тағайындалды. Поттер туралы естелікте былай делінген: "Мемлекеттік ой-санасымен ол [үлкен өнеркәсіптік мәселелер] сол кезде христиандық шешуге тиіс ең маңызды мәселелер екенін түсінді. Біздің Медиация және Тәуелсіз сот комитетінің төрағасы ретіндегі Поттердің қызметі оған бір жағынан осы қаланың еңбекшілерінің құрметі мен сенімін, екінші жағынан шіркеу тарапынан қазіргі еңбек мәселелерін шешу үшін ресми шаралар қажеттігін арттырып көрсетті."
Мұра
1908 жылғы шілдеде «Нью-Йорк таймс» газетінде Поттер туралы жарияланған мақалада былай делінген: Ол адамзаттың бауырластығын терең сезінді, сонымен қатар батылдық, күш, тәуелсіз ойлау және күнделікті өмірдегі қарым-қатынастарда принципті қолдануда жомарттық танытты. Шіркеудің нақты міндеттерінен бөлек, оның барлық күш-жігерін ең бастысы – бауырластық идеалын іс жүзіне асыруға бағытталған жүйелі жұмыс қызықтырды, бұл идеал көбінесе тек әлсіз және тиімсіз теория ретінде ғана қолданылады. 1908 жылы Купер Юнионда Халық институтының ұйымдастыруымен естелік жиын өтті. Сөз сөйлегендердің бірі, раввин Джозеф Сильверман Поттер туралы былай деді: «Оның либерализмі қалаға пайда келтірді. Көптеген мекемелер оның жомарттығы арқасында құрылып, дамыды, ал мыңдаған адамдар оның әдемі әрі күшті сөздерінен рухтан күш алып, ойлары мен жүректері нығайды». Тағы бір сөз сөйлеуші, белгілі педагог Букер Т. Вашингтон сөзін былай аяқтады: «Ол бір іс жасамас бұрын, «Бұл танымал ба?» деп сұрамайтын, тек «Бұл дұрыс па?» деп сұрады». Үшінші сөз сөйлеуші, Колумбия университетінің бұрынғы президенті және Нью-Йорк қаласының мэрі Сет Лоу Поттердің «қарапайым халыққа көмектесуге аса құлшынған, себебі ол олармен туыс екенін сезінді» деп мәлімдеді. Джордж Ф. Нельсон, Нью-Йорктегі Грейс шіркеуінде Поттердің көмекшісі және оның жиырма бес жылдық епископтық қызметі кезінде Поттердің хатшысы болған, Поттерді «пастор, үйден-үйге жүріп насихаттаушы, ұйымдастырушы және жетекші» қатарында, бір адамда біріктірілген «жанды және еңбекқор» тұлға деп сипаттады. Оны адамзаттың барлық жақтары қызықтырды және ол адамзатты «барлық адамдарды бауырластыратын құдайдың бейнесі» ретінде қарастырды. Оның идеалы – «әділеттілікпен әрекет ету, мейірімділік пен инабатты сүю және Құдаймен қарапайымдықпен жүру» (Миха 6:8) болды, және ештеңе «оның идеалына деген адалдығын шайқалта алмады».
Құмырашының мақалалары
1902 жылдың ақпан айында "The Century Magazine" журналында жарияланған "Кафедральдің қолданысы". "Үйдің құлдырауы: Ұлттың негізі" 1905 жылдың 5 қарашасында "Жексенбілік журналда" жарияланған.
Кітаптардағы кіріспелер мен материалдар
Адамның қадір-қасиеті: Генри К. Поттердің кіріспесі бар таңдамалы уағыздары (1889). "Идеал адамзат және басқа да қауымдық уағыздар" Генри К. Поттердің (1892) естелік сөздерімен. Біз тұрған сенім: Джон Тунис жазған уағыздар, Генри Кодман Поттердің кіріспесімен (1896). Генри К. Поттердің кіріспесімен діни білім беру принциптері (1901). Генри Кодман Поттердің кіріспесімен балаларға арналған Киелі кітап (1902). Джон Пуннетт Питерс, Еңбек және капитал: Жұмыс беруші мен жұмыс істеушінің қарым-қатынасы туралы талқылау. Кітап Поттердің хатымен басталды, ол кітапқа қосылған, сондай-ақ Поттердің мақаласы да кірістірілген. (1902)
Құмырашының уағыздары
1866 жылы уағыздалған "Халық алдындағы жеке жауапкершілік: Уағыз". 1868 жылы уағыздалған "Шіркеу және балалар: Уағыз". 1871 жылы уағыздалған "Литургия және оның қолданылуы: Уағыз". 1872 жылы уағыздалған "Құрылыс және құрылысшы: Уағыз". 1872 жылы уағыздалған "Жақсы адамның жерлеуі: Уағыз". 1872 жылы уағыздалған "Біздің бауырымыздың қаны: Уағыз". 1871 жылы уағыздалған "Зенна, заңгер: Уағыз". "Өмір беретін сөз". Епископ Филлипс Брукс есіміне арналған 1893 жылы уағыздалған уағыз. 1901 жылдың 7 сәуірінде жарық көрген "Истердің нағыз сабағы: Барлық дін және конфессиялар үшін уағыз". 1902 жылы уағыздалған "Александр Гамильтон Винтонның Батыс Массачусетс епископы болып сайлануында уағыздалған уағыз". 1904 жылдың 9 желтоқсанында уағыздалған "Реверн Чарльз Вудрафф Шилдсқа арналған естелік уағыз".
Құмырашының сөйлеген сөздері
1889 жылғы 30 сәуірде, сейсенбі күні Джордж Вашингтонның қызметке кірісуінің жүз жылдығына арналған Құдіреті шексіз Құдайға дұға және алғыс айтудың бір нысаны (The De Vinne press, 1889). 1903 жылы Нью-Йорк штатының Ұлы Масондық Ложасына арналған үнқатысу. Иеміздің күні: 1905 жылғы 27 қыркүйекте Нью-Йорк епархиясының конвенциясына жеткізілген нұсқау. 1908 жылы «Николай Н. де Лодиженский мырзаға құрметті кесе табыс ету».