Жаңа әлем маймылы – император тамарині (Saguinus imperator). Бразилияның Амазонка ормандарында мекендейді, ылғалды тропиктік климатта өмірі тіршілік етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрі
Species of New World monkey
Императорлық тамарин (Saguinus imperator) – неміс императоры Вильгельм II-ге ұқсағандықтан осылай аталған тамарин маймылының бір түрі. Ол Бразилияның солтүстік штаттары Акре және Амазонаста мекендейді.
The emperor tamarin (Saguinus imperator) is a species of tamarin monkey allegedly named for its resemblance to the German emperor Wilhelm II. It lives in the north Brazilian states of Acre and Amazonas
Тіршілік ету ортасы
Императорлық тамариндер көбінесе Амазонканың жазықтарында және төменгі таулы жаңбырлы ормандарында, сондай-ақ қалдық, біріншілік және екіншілік ормандарда кездеседі. Амазонканың жазықтарында теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты, жақын жердегі су көздерінің тасқынынан судың көп болуы байқалады. Бұл жыл бойына ылғалды тропикалық климаттың қалыптасуына әсер етеді. Императорлық тамариндер негізінен тропикалық және ылғалды, өсімдіктерге толы төменгі таулы ормандарда таралған. Құрғақ маусымда гүлдену өрге жұзады, ал жаңбырлы маусымда гүлдену азаяды, бұл императорлық тамариндердің тамақтануына әсер етеді. Көптеген императорлық тамариндер Амазонканың екіншілік ормандарында кездеседі, олар орман аумағының 40% құрайды. Екіншілік ормандарда ағаш тәрізді өсімдік түрлері салыстырмалы түрде жылдам жинақталады, бірақ осы процестер күрделі және нақты үлгі байқалмайды. Осы процесс императорлық тамариндер екіншілік ормандарда кездескенде, олар негізінен тұратын ағаштардың өсуіне көмектеседі. Тамариндердің тобының орташа мөлшері екіден сегіз жеке тұлғаны құрайды, бірақ төрттен он сегізге дейін де болуы мүмкін. Олар кеңейтілген отбасылық топтарда тіршілік етеді, әдетте тек бір көбейетін аналық тамарин болады. Топтар әдетте тек императорлық тамариндерден тұрады, бірақ кейде олар Saddle back тамариндерін де қамти алады, өйткені олардың тамақ іздеу топтары жиі бірігіп кетеді. Бұл императорлық тамариндердің 10 метрден жоғары қанатында қалуға бейімділігіне және Saddle back тамариндерінің көбінесе 10 метрден төмен қанатында қалуына байланысты. Императорлық тамариндер күнделікті рационында кең ауқымдағы азықтарды тұтынады. Олар жемістер мен гүлдерді жейді, олардың көпшілігі гүлденген өсімдіктердің молдығына байланысты оңай қол жетімді. Уэдделлдің Saddle back тамарині азық ресурстарын табуда жақсырақ және жылдам. S. fuscicollis денесі кішкентай тамарин түрі және шатыр арқылы жылдам қозғала алады, сондықтан Saddle back тамариндері императорлық тамариндерге қарағанда азық ресурстарына ертерек жетеді. Императорлық тамариндер Saddle back тамариндерін азық іздейтін жерлерге дейін қуып жетеді және өздерінің үлкен дене бітімімен Weddell's Saddle back тамариндерін тамақтанатын ағашты тастап кетуге мәжбүрлейді. Бұл азық іздеу стратегиясы екі түрге де пайдалы, аралас түрлер тобы жыртқыштардан қорғану үшін күштірек бақылайды. Тамариндердің аралас түрлер тобында азық іздеуін бақылау және жеміс ағаштарын мониторингтеу көрсеткендей, бұл топтар шектеулі жеміс ресурстары бар ағаштардың кішкентай бөліктерінде азық іздеуге аз уақыт жұмсайды.
Emperor tamarins occur mostly in Amazonian lowland and lower mountain rain forests, as well as remnant, primary, and secondary forests. Amazonian lowland holds an abundance of water during high sea level due to the flooding by nearby water sources. This contributes to a very humid, tropical climate to occur year round. The lower montane forests Emperor tamarins are primarily found in are considered tropical and moist with an abundance of vegetation. During the dry season, flowering peaks and in the wet season, flowering decreases, affecting the diets of the Emperor tamarins. Many Emperor tamarins are found in Amazonian secondary forests, which account for 40% of the forest area. Secondary forests appear to accumulate woody plant species at a relatively rapid rate but the mechanisms involved are complex and no clear pattern emerged. This process helped grow the trees in which Emperor tamarins primarily reside in when found in secondary forests. The average size of the group tamarins live in is two to eight individuals, but it can range from four to eighteen. They reside in the form of an extended family group, usually with only one breeding female. The groups they live in usually only consist of Emperor tamarins, but occasionally can also include Saddle back tamarins considering their food scavenging groups often join together. This is due to the fact Emperor tamarins tend to stay higher in the canopy than 10 meters, and Saddle back tamarins usually stay below 10 meters. Emperor tamarins consume a wide range of specimens in their daily dietary routine. They eat fruits and flowers, many of which are readily available due to their flourishing vegetational habitats. Weddell's saddle back tamarins are better and faster at locating food resources. S. fuscicollis are a smaller bodied species of tamarins and are able to move fast through the canopy, saddle back tamarins often arrive to the food resources before the emperor tamarins. The emperor tamarins follow the saddle back tamarins to food patches using their larger size to intimidate the feeding Weddell's saddle back tamarins into leaving the feeding tree. This foraging strategy is beneficial to both species, the mixed species troops provide more vigilance for predator protection. Observations of tamarins foraging in mixed species troops using feeding platforms and monitoring fruiting trees show that these troops spend less time foraging in smaller patches of fruiting trees with limited amounts of fruiting resources.
Ұрықтандыру және нәрестеге күтім жасау
Императорлық тамариндердің алғашқы көбею жасы шамамен 16–20 айды құрайды, ал жүктілік мерзімі 6 айға дейін созылуы мүмкін. Тамариндер маусымдық көбейеді. Көбею процесі тамақ ресурстарының болуына байланысты жүзеге асады. Балалардың көп бөлігі жаңбырлы маусымда туады, осы кезде тамақ мол болады. Тамарин түрлері бұрын моногамды түрлер деп есептелген, бірақ жабайы табиғатта император тамариндерін бақылау нәтижесінде олардың полиандроздық жұптасу жүйесі бар екені анықталды, яғни бір басым ана бірнеше атамен жұптасады. Бұл жұптасу жүйесі аталықтардың ұрпаққа инвестициялауын қамтамасыз етеді. Егер ана бірнеше атамен жұптасып, бала туса, аталықтардың бірінің гендерін келесі буынға жеткізу мүмкіндігіне байланысты, олар көбірек қамқорлық көрсетеді. Император тамариндерінде егіздердің немесе бірнеше баланың тууы жиі кездесетіндіктен, балалардың тірі қалуы үшін ата-аналық қамқорлық және аталықтардың инвестициясы маңызды. Бұрын тамарин балаларына күтім жасау туралы білімдер тек қана мақта топырақты тамарин (S. oedipus) түрлерінде жүргізілген зерттеулерден алынған, олар балалардың тірі қалуының көмекшілерге байланысты екенін көрсетті. Көмекшілер – бұл доминантты ананың үлкен қыздары, олар өз туған тобында қалып қойған, немесе доминантты анамен жиі араласатын аталықтар. Балаларды көтеріп жүруге көп энергия жұмсалады, себебі балалардың салмағы ересектердің салмағына шаққанда салыстырмалы түрде ауыр болады. Көмекшілер бірнеше балаға күтім жасаудың бір бөлігін жеңілдету үшін қосымша көмек көрсетеді. Еркек император тамариндері көбінесе балалармен көп уақыт өткізеді, тіпті екі баланы да көтеріп жүреді, ал басым ана азық іздейді. Еркек император тамариндері балаларға көбірек назар аударып, оларды жақсырақ қорғайды. Мысалы, олар балалардың дабыл шақыруларына аналарға қарағанда жылдамрақ жауап береді. Жабайы табиғатта балалардың өлімі олар 5–15 апталыққа жеткен кезде, өздігінен қозғала бастағанда ең жоғары деңгейге жетеді, себебі балалардың тірі қалуына ең үлкен қауіп – ағаштан құлау.
The age of first reproduction in emperor tamarins is around 16–20 months old, with a gestation period of up to 6 months. Tamarins are seasonal breeders. Breeding is based around food availability. Most births occur during the wet season when food resources are in abundance. Tamarin species were once thought to be a monogamous species, but observations of emperor tamarins in the wild show that they have a polyandrous mating system, with one dominant female mating with multiple males. This mating system works to ensure paternal investment in offspring. If a female mates with multiple males and give birth to a litter, males are more likely to invest because of the possibility that one of the infants will carry their genes onto the next generation. Due to high rates of twinning or multiple births in Emperor tamarins, parental care and paternal investment is important to infant survival. Previously the only knowledge of tamarin infant care came from captive studies on Cotton top tamarins (S. oedipus), which demonstrated that infant survival is dependent on helpers. Helpers are either older female offspring of the dominant female that have remained in their natal group or the males that most frequently interact with the dominant female. Infant carrying has a high energetic cost due to the relatively large fetal weight of infants to the weight of adults. Helpers provide the extra support to remove some of the cost of caring for multiple infants. Male emperor tamarins have been observed to spend the most time with infants, often carrying both infants while the dominant female forages. Male emperor tamarins are reported to be more observant of the infants and more protective. For example, they are known to react faster to infant distress calls than females. Infant mortality in the wild is at its highest during weeks 5–15 of their lives, when they begin to move around and explore on their own, this is because one of the greatest threats to infant survival is falling from the canopy.
Тарату
Император тамарины Бразилияда, Перу мен Боливияның оңтүстік-батыс Амазонка бассейнінің бөліктерінде, жоғарғы Пурус өзенінің шығысында, Пурус өзені мен Рио-Акре аралығында, жоғарғы Джуруа өзенінің шығысында Тарауака және Джурупари өзендеріне дейін, батыста Урубамба және Инуя өзендеріне дейін, ал Тауаману өзенінің оңтүстігінде табады. Бьюкененнің зерттеулеріне сәйкес, S. imperator, S. i. imperator түршесі Рио-Акренің сол жағалауындағы Лос-Кампос және Буэна-Вистада сирек кездеседі, сондай-ақ Пурус және Эйру өзендерінің жағалауларында да кездеседі. Император тамарины Ведделлдің ат артындағы тамаринымен аралас топтарды құрайды және Гоелди мармосетімен де байланысады.
The emperor tamarin can be found in Brazil; places in Peru and Bolivia that are parts of the southwest Amazon Basin; east of the upper Purus river; between the Purus river and Rio Acre; east of the upper Juruá river to the Tarauacá river and Juruparí river; west to the Urubamba river and Inuya river; and south of Tahuamanú river. According to Buchanan's research, the subspecies of S. imperator, S. i. imperator, are rarely found in Los Campos and Buena Vista, which are located near the left bank of the Rio Acre; and in the banks of the Purus River and Eiru River. The emperor tamarin forms mixed species troops with Weddell's saddle back tamarin and also associates with Goeldi's marmoset.
Қорғау
Императорлық тамариндерді Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) ең аз уайым тудыратын түр ретінде тіркеген, және осы приматтар түріне бағытталған ешқандай арнайы қорғау шаралары қолға алынбаған. Императорлық тамариндердің саны орманды жою және адамдардың енуі қауіптеріне байланысты азайып келеді. Орман фрагментациясы неоторпикалық ағаш өсіп тіршілік ететін приматтар үшін үлкен мәселеге айналды: фрагментация тамариндердің ареалын шектейді, нәтижесінде популяциялар оқшауланып қалады. Императорлық тамариндер Перудегі Ману ұлттық паркінде және Боливиядағы Манурипи Хит Амазония жабайы табиғат ұлттық қорығында қорғалатын аумақтарда таралған. Бразилиядағы императорлық тамариндердің популяциясымен шектесетін қорғалатын аймақтар жоқ. Перудегі Ману ұлттық паркі императорлық тамариндердің табиғи ортасын қорғайды. Бұл ұлттық парк әлемдегі ең маңызды қорғалатын аумақтардың бірі саналады, себебі ол ең ірі биоәртүрлілік ошағының ішінде орналасқан және түрлердің жоғары байлығымен ерекшеленеді. Ұлттық паркте шағын көшпенді халықтар тұрады, оларға паркте аң аулауға рұқсат етіледі. Зерттеулер көрсеткендей, көшпенділердің аң аулауы парктегі денесі ірі приматтарға әсер етеді, бірақ императорлық тамариндердің санына минималды әсер тигізеді. Аң аулау императорлық тамариндердің ареалын кеңейткеніне дәлелдер бар, олар бастапқыда Ману өзенінің солтүстік жағалауымен шектелген, ал қазір оңтүстік жағалауда да кездеседі. Ману ұлттық паркінде қауымдастыққа негізделген экожүмыс туризмі саласы сәтті дамыды, және соңғы жылдары экожүмыс туризмі өсті, себебі парктің басшылығы мен ҮЕҰ (Үкіметтік емес ұйымдар) көшпенді халықтардың тұрмысын жақсартуға қызығушылық танытты. Дегенмен, ұлттық парктің тұрмысын жақсарту және инфрақұрылымын дамыту императорлық тамариндерді қоса алғанда, жануарлар әлеміне кері әсер етуі мүмкін деген алаңдаушылық бар.
Emperor tamarins are listed by the International Union for Conservation of Nature (IUCN) as a species of Least Concern, and there are no conservation efforts aimed directly towards this species of primates. Emperor tamarins populations have been in decline due to threats of deforestation and human encroachment. Forest fragmentation has become a huge problem for arboreal primate species in the neotropics: fragmentation causes the tamarins range to be restricted, causing populations to be isolated. Emperor tamarins are located in protected areas in Peru at Manú National Park and Bolivia at Manuripi Heath Amazonian Wildlife National Reserve. There are no protected areas that overlap with the Brazilian populations of emperor tamarins. Manú National Park in Peru provides protection of the natural habitat of the emperor tamarins. This national park is considered to be one of the world's most important protected areas because of it being located within one of the largest biodiversity hotspots and its high species richness. The National Park is home to small populations of indigenous people, these indigenous people are permitted to hunt in the park. Research shows that indigenous subsistence hunting has effects on the larger bodied primates in the park but shows minimal effects on the emperor tamarin population size. There is evidence that hunting has extended the range of emperor tamarins which originally were restricted to the north bank of the Manú River are also now found on the south bank. Manú National Park had a successful community based ecotourism industry, and in recent years ecotourism has increased as Park administration and NGOs have taken interest in improving the livelihoods of the indigenous populations. Though there is cause for concern that improving the livelihoods and infrastructure of the national park may lead to negative effects on the wildlife populations including the emperor tamarins.
Адамдармен қарым-қатынас
Көптеген зоопарктарда тұтқында ұсталған императорлық тамариндердің қызықты мінез-құлқы байқалады. Миссисипи штатының Джексон қаласындағы Джексон зоопаркының қызметкерлерінің мәлімдемесінше, олардың императорлық тамариндеріне мейірімділік қажет. Олар адам қолымен сылануды ұнатады және күтімшілерге қосымша назар сұрап, арқаларына жатып алады. Сан-Франциско зоопаркының қызметкерлері бұл түрдің бір-бірін күтіммен тазалағанын хабарлады.
Many zoos observe interesting behaviors of Emperor tamarins held in captivity. According to staff at the Jackson Zoo in Jackson, Mississippi, their Emperor tamarins display a need for tenderness. They love to be stroked by human hands and lie on their backs in order to indicate to their caretakers they are requesting more special attention. Staff at San Francisco Zoo have reported that the species takes part in mutual grooming.