Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық кәсіпкер (1927–2002)
American businesswoman (1927–2002)
Рут Энн Удстад Фертель (5 ақпан 1927 – 16 сәуір 2002) – Луизиана штатының кәсіпкері, ең белгілісі – 1965 жылы құрылған «Рут Крис стейк-хаустарының» негізін қалаушы.
Ruth Ann Udstad Fertel (February 5, 1927April 16, 2002) was a Louisiana businesswoman, best known as the founder of Ruth's Chris Steak Houses, which was founded in 1965.
Ерте өмір және тәлім
Рут Энн Удстад Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында әлзас текті кедей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі сақтандыру агенті, ал анасы балабақша мұғалімі болған. 1932 жылы, Ұлы депрессия кезінде, ол отбасымен бірге анасының туған жеріне, Плэкеминс округінің Хоумплейс қауымына көшіп барды, ол Нью-Орлеаннан шамамен 60 миль қашықтықта орналасқан. (Ескертпе: кейбір дереккөздер оның Луизиана штатының Хэппи Джек қаласында туғанын немесе өскенін айтады, сонымен қатар Плэкеминсте.) Ол бастауыш мектепте бірнеше сыныпты өткізіп, 15 жасында бітірді. Отбасы ағасы Сигтің Екінші дүниежүзілік соғыста алған арнаулы төлемдерін (G.I. Bill) пайдаланып, оны 15 жасында Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы Университетіне жіберді, ол 19 жасында химия және физика пәндерінен үздік дипломмен бітірді. 1946 жылы Удстад Лейк-Чарльз қаласындағы МакНиз мемлекеттік университетінде оқытушы болып жұмысқа орналасты. Екі семестрден кейін ол жұмыстан кетті. 1948 жылдың 2 қазанында ол Батон-Руж қаласында тұратын және жылқыға деген құмарлығын бөлісетін Родни Фертельге тұрмысқа шықты, және олардың екі ұлы болды – Джерри мен Рэнди. 1951 жылы Батон-Руж қаласында жарыс аттарға арналған шаруашылық ашылды. Рут таза тұқымды жылқыларды баптауға лицензия алды, осылайша Луизианадағы алғашқы әйел ат баптаушысы болды. Рут пен Родни 1958 жылы ажырасты. Родни 1969 жылы Нью-Орлеандағы мэр сайлауында "Горилла адам" ретінде қатысып, жеңіліске ұшырады, ол үгіт-насихат шараларында горилла костюмін киіп, Аудубон хайуанат бағын жаңартуды қолдады. Өзі мен жасөспірім ұлдарын алимент есебінен күтіп алуға шамасы келмей, ол бастапқыда өз үйінде перде тігіп, табысын арттырды. 1961 жылы ол Тулейн университетінің медицина мектебіндегі ғалым-дәрігер Джордж Э. Бурчтың зертханалық техникасы болып жұмысқа орналасты, онда жылына 4800 доллар табады.
Ruth Ann Udstad was born into a poor family of Alsatian descent in New Orleans, Louisiana. Her father was an insurance salesman, and her mother was a kindergarten teacher. In 1932, during the Great Depression, she and her family relocated to her mother's birthplace, the community of Homeplace in Plaquemines Parish, which was about 60 miles from New Orleans. (Note: some sources claim she was either born or grew up in Happy Jack, Louisiana, also in Plaquemines.) She skipped several grades in elementary school, and graduated at age 15. The family used the money from her brother Sig's World War Two G. I. Bill benefits to send her to Louisiana State University in Baton Rouge at 15, from where she graduated at age 19 with honors in chemistry and physics. In 1946, Udstad obtained a job teaching at McNeese State University in Lake Charles. She left after two semesters. On October 2, 1948, she married Rodney Fertel, who lived in Baton Rouge and shared her love of horses, and they had two sons, Jerry and Randy. In 1951, they opened a racing stable in Baton Rouge. Ruth earned a thoroughbred trainer's license, making her the first female horse trainer in Louisiana. Ruth and Rodney divorced in 1958. Rodney failed in the 1969 mayoral election in New Orleans as "The Gorilla Man", often wearing a gorilla suit to campaign events, championing the cause of renovating the Audubon Zoo. Unable to support herself and her teenage sons on her alimony payments, she initially supplemented her income by making drapes out of her own home. In 1961, she took a job as a lab technician for physician scientist George E. Burch at the Tulane University School of Medicine, earning $4,800 a year.
Крис стейк үйі (1965-1976)
1965 жылы Фертель ұлдарын колледжге жіберу үшін көбірек ақша табу қажеттігін түсінген соң, «Таймс Пикаюн» газетінде сатуға қойылған ресторан туралы құпия жарнаманы тапты – түпнұсқалық «Крис Стейк Хаус», Нью-Орлеан қаласының Солтүстік Броуд көшесіндегі 1100 нөмірде орналасқан, 60 орындық мейрамхана. Ол 1927 жылдың 5 ақпанында, өзінің туған күнінде ашылғанын білгенде, бұл жағдайды жақсы белгі ретінде қабылдады. Банкірінің, адвокатының және достарының кеңесіне құлақ аспай, ол үйін ипотекаға салып, мейрамхананы сатып алды. Бұл бизнес бұрынғы иесі Крис Матулич тұсында алты рет банкротқа ұшыраған және ол мейрамхана ісінен мүлдем хабарсыз болса да осы қадамға баруға мәжбүр болды. Бастапқыда сатып алу құнына жететін 18 000 доллар жинауды жоспарлаған, бірақ жөндеу және тағамдық өнімдерге қосымша 4 000 доллар қажет екені айтылды. 1965 жылдың 24 мамырындағы алғашқы күні ол 35 стейкті әрқайсысы 5 доллардан сатты. Алты айдың ішінде ол бұрынғы жұмысынан алған жылдық жалақысының екі есесінен асып түсті. Фертель бизнестің барлық аспектісіне жеке араласты. Ол етті қалай кесуді өзі үйренді, бойы 1 метр 57 см және салмағы 50 кг болса да, электрлі ара сатып алатынша 30 килолық қысқа белдерді қолмен аралап кесті. Ол мейрамханасында жалғыз аналарды жұмысқа алды, олардың еңбекқор және жауапты екенін айтты. Көп жылдар бойы «Крис Стейк Хаус» Нью-Орлеандағы әйелдер ғана қызмет көрсететін жалғыз бір деңгейдегі мейрамхана болды. Бастапқыда оның мейрамханасына жергілікті саясаткерлер, спортшылар, бизнесмендер және журналистер келіп тұрды. Фатс Домино сияқты жергілікті жұлдыздар да үнемі келіп отыратын.
In 1965 Fertel, realizing she needed to earn more money to send her sons to college, found a classified ad in the Times Picayune offering a restaurant for sale, the original Chris Steak House, a 60 seat restaurant at 1100 North Broad St, New Orleans. When she realized that it had opened on February 5, 1927, the day she was born, she took this as an omen. Ignoring the advice of her banker, lawyer, and friends, she mortgaged her house to purchase the restaurant, even though the business had previously failed six times under the previous owner, Chris Matulich, and despite knowing nothing about the restaurant business. She initially planned to raise just $18,000 to cover the purchase price, until it was pointed out to her that she would need an additional $4,000 to cover the cost of renovations and food. On her first day, May 24, 1965, she sold 35 steaks at $5 each. Within six months, she had made over double her annual salary from her previous job. Fertel personally took a hand in every part of the business. She had to teach herself how to butcher steak, and despite being just five foot two and 110 pounds, would saw up 30 pound short loins by hand until she could afford an electric band saw. She staffed her restaurant with single mothers, saying that they were hard workers and reliable. For many years, Chris Steak House was the only upscale restaurant in New Orleans with an all female wait staff. From the beginning her restaurant attracted local politicians as well as athletes, businessmen and reporters. Local celebrities like Fats Domino were regulars.
Рут Крис стейк үйі (1976 жылдан бастап)
1976 жылдың басында, мейрамхананы жаңа он жылдыққа жалға алғаннан кейін, өрт мүлікті қиратты. Фертель жақында жанындағы екінші бір мүлікті сатып алып, оны кештерге арналған орын ретінде жалға берді. Жеті күн ішінде ол мейрамхананы бірнеше көше блок қашықтықтағы 711 Брод-стрит мекенжайына көшіріп, қайта ашты, соның ішінде 160 орынға дейін кеңейтті. Сату шарты оған бастапқы атауды басқа мекенжайда пайдалануға тыйым салды, сондықтан ол жаңа мейрамхананы «Рут Крис Стейк Хаус» деп атады. Кейінірек Fortune журналына берген сұхбатында ол: «Мен әрқашан осы атты ұнатпадым, бірақ біз әрқашан оны айналып өте білдік» деді. Саяси тілші Розмари Джеймс: «Рут Крис Стейк Хаустағы маңызды сайлаулардан бұрынғы жұманы ол жібермейтін еді. Жаңалықтарды білуге ниеттенгендер үшін сонда болу қажет еді» деп жазды. Фертель мейрамхананың артында екі үй сатып алып, оларды жөндеп, біріктіріп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Сол жылы Фертель алғашқы франшизаны беруге келісті. Алғашқы франчайзингтік мейрамхананы 1977 жылы адал тұтынушы Томас Дж. «Т. Дж.» Моран (шамамен 1931-2015) Батон-Руж қаласында ашты, ол кейін Батон-Руж қаласында бірнеше «Рут Крис» франчайзингтік орындарын, сондай-ақ «TJ Ribs» және «Ruffino’s» мейрамханаларын ашты. Фертель: «Біздің барлық франчайзилердің бәрі біздің мейрамханаларымыздың бірінде бірде бір рет тамақтанған адамдар еді. Біз ешқашан франчайзилерді іздеген емеспіз. Олар бізге келді» деді. Келесі екі онжылдықта желі тез кеңейді, АҚШ және шетелде 80-нен астам орны болды, Фертельді кәсіпкер ретінде көптеген марапаттарға ие етті және «Америка мейрамханаларының бірінші ханымы» немесе «Стейк императрицасы» деген лақап аттарын алды. Ол өмірінің соңына дейін «Рут Крис» бизнесін басқарды. 1997 жылы, 70 жасқа толған жылы, ол желідегі 42 мейрамханасына жеке барып, «олардың қалай жұмыс істеп жатқанын білуге» тырысты. 1999 жылы ауырғаннан кейін ол желіні Чикагодағы «Madison Dearborn Partners» компаниясына сатты.
In early 1976, shortly after signing a new ten year lease on the restaurant, a fire ruined the property. Fertel had recently acquired a second property nearby to rent out as party space. Within seven days, she had relocated the restaurant to its new location a few blocks away at 711 Broad Street and re opened it, expanding to 160 seats in the process. The sales agreement prevented her from using the original name at any other address, so she named the new restaurant Ruth's Chris Steak House. She admitted later to Fortune Magazine that "I've always hated the name, but we've always managed to work around it." Political reporter Rosemary James noted that she "would not have missed a Friday before a major election at Ruth's Chris Steak House. That was the place to be if you wanted to get some scoops." Fertel bought two shotgun houses behind the restaurant, remodeled and connected them, and lived there for the rest of her life. The same year, Fertel agreed to issue her first franchise. The first franchised restaurant was opened in 1977 by a loyal customer, Thomas J. "T. J." Moran (c. 1931 2015), in Baton Rouge, who went on to open several more franchised Ruth's Chris locations, TJ Ribs, and Ruffino's restaurants in Baton Rouge. Fertel noted, "All our franchisees were people who had eaten at one time or another in one of our restaurants. We never looked for franchisees. They came to us." The chain expanded rapidly over the next two decades, with over 80 locations in the US and overseas, and earning Fertel a number of accolades as an entrepreneur, and the epithet The First Lady of American Restaurants or The Empress of Steak. She continued to run the Ruth's Chris business throughout her life. In 1997, the year she turned 70, she personally visited 42 of her restaurants to "smell out how they're doing." When she fell ill in 1999, she sold the chain to Madison Dearborn Partners of Chicago, Illinois.
Өлім
Елу жылдан астам уақыт бойы темекі шегуші болған ол 2000 жылы өкпе қатерлі ісігіне шалдықты және 2002 жылы 75 жасында қайтыс болды. Ол 1995 жылы өзінің досы және серіктесі Лана Дьюкпен бірге тапсырыс берген, 500 000 доллардан астам құнға бағаланған сәнді кесенеде, Лейк Лоун Метарие зиратында жерленді. 27 шаршы фут ауданындағы граниттен салынған ғимаратта қара бағаналар мен періштелер бейнеленген және "Бұл керемет әлем" деген сөздер жазылған әйнек терезелер бар. Фертль-Дьюк кесенесі алты адамға арналған, бір жағында Фертль әулеті, екінші жағында Дьюк әулеті орналасуы тиіс. Оны Дьюктің жарнама компаниясының көркем бөлімі жобалаған. 1999 жылы Фертель мен Дьюк құрылыстың аяқталуын тойлау үшін 150-ден астам қонаққа шара ұйымдастырды. Шараны священник Боб Массет басқарды және ол жиналғандарға сыра шашыратып бата берді.
A smoker for more than fifty years, she was diagnosed with lung cancer in 2000, and died two years later in 2002, at age 75. She was buried in Lake Lawn Metairie Cemetery, in a lavish mausoleum she and her friend and business partner, Lana Duke, had commissioned in 1995, and which cost over $500,000. The granite building, on a square 27 foot plot, has black columns and stained glass windows featuring angels and the words "It's A Wonderful World". The Fertel Duke mausoleum can hold six, and is intended to have Fertel family on one side and Duke family on the other. It was designed by the art department at Duke's advertising company. In 1999, Fertel and Duke held a party for over 150 guests to mark the completion of the structure. The event was presided over by Father Bob Massett, who blessed the crowd with a sprinkling of beer.