Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шантильли қалашығы, Франция
Castle in Chantilly, France
Шантильли қалашығы (Château de Chantilly) – Парижден солтүстікке қарай 50 шақырым жерде орналасқан Шантильли қаласындағы тарихи француз қасары. Кешен екі біріктірілген ғимараттан тұрады: 1560 жыл шамасында Ан де Монморенси үшін салынған Кішкентай қалашық және Француз революциясы кезінде қиратылып, 1870 жылдары қайта жаңартылған Үлкен қалашық. Қалашық Франция институтына тиесілі, ол оны Амаль герцогы Анри д’Орлеаннан алған. 1988 жылдан бері тарихи ескерткіш ретінде сақталған қалашық жалпы жұртқа ашық. Қалашықтағы сурет галереясы – Конде мұражайы, Францияның ең көрнекті суреттер жинағының бірін қамтиды. Ол 15 және 16 ғасырлардағы француз суреттері мен кітап безендіру өнеріне маманданған.
The Château de Chantilly (ʃɑto d(ə) ʃɑ̃tiji) is a historic French château located in the town of Chantilly, Oise, about 50 kilometres (30 miles) north of Paris. The site comprises two attached buildings: the Petit Château, built around 1560 for Anne de Montmorency, and the Grand Château, which was destroyed during the French Revolution and rebuilt in the 1870s. The château is owned by the Institut de France, which received it from Henri d'Orléans, Duke of Aumale. A historic monument since 1988, it is open to the public. The château's art gallery, the Musée Condé, houses one of France's finest collections of paintings. It specialises in French paintings and book illuminations of the 15th and 16th centuries.
Бастапқы құрылысы
Елді мекеннің Монтморенси әулетімен байланысы 1484 жылы басталды. Бірінші сарай (қазір жоқ, орнына Гранд-Шато салынған) 1528 және 1531 жылдар аралығында Пьер Шамбиж Анна де Монтморенси үшін салды. Ол үшін шамамен 1560 жылы Жан Булант Петі-Шатоны да салды. 1632 жылы Генри II де Монтморенси қайтыс болғаннан кейін, ол оның жүрегі туыс Гранд Кондеге өтті, ол оны анасы Шарлотта Маргарита де Монтморенси арқылы мұралады. Мольердің "Қымбат мінезді қыздар" комедиясы 1659 жылы алғаш рет осы жерде қойылды. Севинье ханым өз естеліктерінде 1671 жылы Франция королі Людовик XIV келгенде, балық кешігіп келеді деп қорқып, Гранд Конде үй шаруашылығының басшысы Франсуа Ватель өз-өзіне қол жұмсады деп жазған. Коллекцияға еңбектерімен танымал жиһаз шебері Андре Шарль Бульдің маңызды туындылары кіреді.
The estate's connection with the Montmorency family began in 1484. The first mansion (no longer in existence, now replaced by the Grand Château) was built, between 1528 and 1531, for Anne de Montmorency by Pierre Chambiges. The Petit Château was also built for him, around 1560, probably by Jean Bullant. In 1632, after the death of Henri II de Montmorency, it passed to his nephew, the Grand Condé, who inherited it through his mother, Charlotte Marguerite de Montmorency. Molière's play Les Précieuses ridicules received its first performance here in 1659. Madame de Sévigné relates in her memoirs that when King Louis XIV of France visited there in 1671, François Vatel, the maître d'hôtel to the Grand Condé, committed suicide when he feared the fish would be served late. The collection includes important works of the cabinetmaker André Charles Boulle.
Революция және оның салдары
Бастапқы сарай Француз төңкерісі кезінде қирады. Ол Конде князі Людовик Анри II-ге қарапайым жөндеуден өтті, бірақ 1853 және 1872 жылдар аралығында бүкіл мүлік Орлеан отбасынан тәркіленді, осы кезеңде ол ағылшын банкі Куттсқа тиесілі болды. Шантильді 1875 және 1882 жылдар аралығында Генри д'Орлеан, Омаль герцогі (1822–1897) толығымен қайта салды. Жаңа шато әртүрлі пікірлерге бөлінді. Бони де Кастеллан бір ойды былай түйіндеді: "Қазір таңғажайып деп аталатын бұл ғимарат – дәуіріміздің ең қайғылы сәулет үлгілерінің бірі. Бірінші қабаттан кіріп, залдарға түсесіз". 1889 жылы шато Франция институтына, Омаль герцогының саяси жерсіздіктен оралуы үшін сыйлық ретінде табысталды.
The original mansion was destroyed during the French Revolution. It was repaired modestly by Louis Henri II, Prince of Condé, but the entire property was confiscated from the Orléans family between 1853 and 1872, during which interval it was owned by Coutts, an English bank. Chantilly was entirely rebuilt, between 1875 and 1882, by Henri d'Orléans, duc d'Aumale (1822–1897). The new château met with mixed reviews. Boni de Castellane summed up one line of thought: "What is today styled a marvel is one of the saddest specimens of the architecture of our era — one enters on the second floor and descends to the salons". In 1889, the Chateau was bequeathed to the Institut de France as a price for the Duc d'Aumale's return from political exile.
ХХІ ғасырдағы қалпына келтіру
Дүниежүзілік ескерткіштер қоры 1998 жылғы Дүниежүзілік ескерткіштер тізіміне бұл нысанды судың сіңіп кіруі мен Гальерье де Актис де Мсье Ле Принс галереясындағы жоғары ылғалдылыққа назар аудару үшін қосты. Ал 2002 жылы бүкіл мүліктің нашар күйіне байланысты осы тізімге қайта енгізілді. Қайта жаңарту жұмыстарына American Express және Generali тобы сияқты түрлі көздерден қаржы қаражаты бөлінді. Содан кейін, шатоны қалпына келтіру туралы үндеуге жауап ретінде, Ага Хан 40 миллион евро көмектесті, бұл Франция институтының жобаны аяқтау үшін қажет болған 70 миллион евроның жартысынан астам бөлігін құрады. 2008 жылы Дүниежүзілік ескерткіштер қоры Grande Singerie-нің қалпына келтіруін аяқтады. Бұл салонның қабырғаларында адам қызметтерімен айналысатын маймылдар бейнеленген, бұл бір кезде сәнге енген мотив болған, бірақ бүгінде оның сақталған мысалдары өте аз.
The World Monuments Fund included the site in the 1998 World Monuments Watch to call attention to water infiltration and high humidity in the Galerie des Actions de Monsieur le Prince and again in the 2002 World Monuments Watch due to the precarious condition of the entire estate. Funding for restoration work was provided from various sources, including American Express and the Generali Group. Subsequently, in response to an appeal for the restoration of the château, The Aga Khan donated €40 million, accounting for more than half of the €70 million needed by the Institut de France to complete the project. In 2008, the World Monuments Fund completed the restoration of the Grande Singerie, a salon with paintings on the walls of monkeys engaged in human activities, once a fashionable salon motif, but with few examples surviving today.
Конде мұражайы
Көркемсурет галереясындағы (олардың көпшілігі Трибуна бөлмесінде) жұмыстарға Сассеттаның «Әйірбас Франциск пен мистикалық неке», Боттичеллидің «Күз», Пьеро ди Козимоның «Симонетта Веспуччидің портреті», Рафаэльдің «Үш грация және Лорето мадоннасы», Герчиноның «Пьета», Пьер Миньярдың «Мольердің портреті», сондай-ақ Антуан Ваттоның төрт картинасы және Жан Батист Камиль Короның «Ауылдық концерт» картиналары кіреді. Жиынға Fra Angelico, Filippino Lippi, Hans Memling, Франсуа мен Жан Клуэдің 260 картинасы мен суреті, Веронезе, Барокчи, Аннибале Карраччи, Доменичино, Сальватор Роза, Никола Пуссен, Филипп де Шампань, Ван Дайк, Гвидо Рени, Жан Батист Грез, Джошуа Рейнольдс, Эжен Делакруа, Ингрес, Жерико сияқты суретшілердің туындылары да кіреді. Кішкентай шатырдың кітапханасында 1500-нен астам қолжазба мен 17500 басылған том бар, бұл 700-ден астам инкунабулалар жинағының бір бөлігі және шамамен 300 ортағасырлық қолжазба, соның ішінде Registrum Gregorii (983 ж. шамасы), Très Riches Heures du Duc de Berry, Ingeborg Psalter және Жан Фукедің Этьен Шевалье үшін жазған сағат кітабынан 40 миниатюра кіреді. Мұражай коллекциясында сонымен қатар Шантиль кодексі (MS 564) – ars subtilior музыкасының негізгі қолжазбасы, және Альжирдегі 19 ғасырдағы суфи әмірлігі – Әбделқадыр әмірлігінің құнды кітапханасы бар.
Works in the art gallery (many of them are in the Tribune Room) include Sassetta's Mystic Marriage of St. Francis, Botticelli's Autumn, Piero di Cosimo's Portrait of Simonetta Vespucci, Raphael's Three Graces and Madonna of Loreto, Guercino's Pietà, Pierre Mignard's Portrait of Molière as well as four of Antoine Watteau's paintings and Jean Baptiste Camille Corot's Le concert champêtre. Other paintings in the collection include works by Fra Angelico, Filippino Lippi, Hans Memling, 260 paintings and drawings by François and Jean Clouet, Veronese, Barocci, Annibale Carracci, Domenichino, Salvator Rosa, Nicolas Poussin, Philippe de Champaigne, Van Dyck, Guido Reni, Jean Baptiste Greuze, Joshua Reynolds, Eugène Delacroix, Ingres, Géricault. The library of the Petit Château contains over 1,500 manuscripts and 17,500 printed volumes, that is part of the collection of over 700 incunabula, and some 300 medieval manuscripts, including one page of the Registrum Gregorii (c. 983), the Très Riches Heures du Duc de Berry, the Ingeborg Psalter and 40 miniatures from Jean Fouquet's Book of Hours of Etienne Chevalier. Also in the museum's collection is the Chantilly codex (MS 564), the primary manuscript of ars subtilior music, and the treasured library of the Emirate of Abdelkader, a 19th century Sufi emirate in Algeria.
Парк пен Шантилли жарыс алаңы
Үлкен партерлер мен су нысандары бар негізгі француз бағын негізінен Андре Ле Нотр Гранд Конде үшін салған. Паркте сонымен қатар каскад, павильондар және рустикальді имитациялық ауыл, шантийи хамеосы бар француз пейзаждық бағы да бар. Соңғысы Мария Антуанеттаның Версаль бағындағы королеваның шағын үйін салуға әсер еткен. Мүлік Шантийи ат жарыс жолына және Ұлы ат қораларына (Grandes Écuries) қарап тұрады, онда Аттың тірі мұражайы орналасқан. Аңыз бойынша, Конде ханзадасы, Бурбон герцогы Луи Анри өлімінен кейін ат болып қайта туатынына сенген. 1719 жылы ол сәулетші Жан Оберден өзінің мәртебесіне лайық қоралар салуды өтінген.
The main French formal garden, featuring extensive parterres and water features, was laid out principally by André Le Nôtre for the Grand Condé. The park also contains a French landscape garden with a cascade, pavilions, and a rustic ersatz village, the Hameau de Chantilly. The last of these inspired the Hameau de la reine of Marie Antoinette in the Gardens of Versailles. The estate overlooks the Chantilly Racecourse and the Grandes Écuries (Great Stables), which contains the Living Museum of the Horse. According to legend, Louis Henri, Duc de Bourbon, Prince of Condé believed that he would be reincarnated as a horse after his death. In 1719, he asked the architect Jean Aubert to build stables suitable to his rank.